IV SA/Gl 51/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Wita-Łyskawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2009 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej oddala skargę Decyzją z dnia [...] r. Prezydent R. na podstawie art. 105 § 1 kpa umorzył postępowanie w sprawie o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej, wszczęte na wniosek A.G. z dnia [...] r. Organ administracji publicznej uznał, że brak jest przesłanek do dalszego prowadzenia tego postępowania, gdyż ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej ( Dz. U. Nr 86, poz. 732, ze zm.) utraciła moc z dniem 1.X.2008 r., stosownie do art. 47 ustawy z dnia 19 października 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ( Dz. U. Nr 192, poz. 1378). Bezprzedmiotowe postępowanie podlega zaś umorzeniu. W odwołaniu A.G. zarzuciła, że należy jej się zaliczka alimentacyjna za okres od [...] r. do [...] r. Zaliczki tej została pozbawiona w związku z zawarciem związku małżeńskiego. Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, orzekającym niekonstytucyjność przepisów, według których nastąpiło to pozbawienie, zaliczka ta powinna być jej zwrócona. Zaskarżoną decyzją, podjętą w trybie art. 138 § 2 kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Zdaniem Kolegium żądanie strony należało zakwalifikować jako wniosek o wznowienie postępowania w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 czerwca 2008 r., sygn. akt P 18/06, który wszedł w życie w dniu 7 lipca 2008 r. Jednakże zgodnie z art. 145a § 2 kpa skargę o wznowienie postępowania administracyjnego wnosi się w terminie miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, który to termin w niniejszym przypadku upłynął w dniu 7 sierpnia 2008 r. Tymczasem pismo, które należy traktować jako wniosek o wznowienie postępowania, strona złożyła [...] r., a więc po upływie owego terminu. Ponadto odnośnie okresów zasiłkowych [...] i [...] nie były wydawane decyzje administracyjne. Tak więc w sprawie powinna zapaść decyzja o odmowie wznowienia postępowania, a nie o jego umorzeniu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A.G. powtórzyła treść odwołania. Dodatkowo zarzuciła, że wystąpiła z przedmiotową sprawą do organu I instancji już w [...] r., a nie dopiero w październiku, jak to przyjęło Kolegium. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu tylko z tego powodu, że samo rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji jest prawidłowe. W okolicznościach sprawy organ odwoławczy rzeczywiście musiał wydać decyzję kasatoryjną, ponieważ nie zachodziły podstawy do umorzenia postępowania. Żądanie skarżącej dotyczyło prawa do zaliczki alimentacyjnej za okres przed wejściem w życie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Stosownie do art. 41 tej ustawy sprawy takie winne być rozpatrzone na zasadach i w trybie określonym w przepisach dotychczasowych. W świetle tego przepisu intertemporalnego nie wystąpiła bezprzedmiotowość postępowania zwyczajnego wskutek zmiany stanu prawnego. Decyzja I instancji okazała się więc błędna, w związku z czym należało ją uchylić. Ma jednak ona charakter formalny, a zatem organ odwoławczy nie mógł jej zweryfikować w trybie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, który ma zastosowanie do decyzji merytorycznych – orzekających o istocie sprawy. W dodatku wyrażona w art. 15 kpa zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego nie pozwala na merytoryczne rozpatrzenie sprawy. Doprowadzenie do takiego rozpatrzenia wymagało więc wydania decyzji w trybie art. 138 § 2 kpa. Zaskarżona decyzja ma właśnie taki charakter. Zakwestionować natomiast należy wyrażone przez Kolegium motywy jej podjęcia. Według nich żądanie strony nie należało rozpatrywać w postępowaniu zwyczajnym lecz potraktować je jako wniosek o wznowienie postępowania. Gdyby istotnie tak było to właściwym rozstrzygnięciem organu odwoławczego byłoby utrzymanie w mocy decyzji I instancji. Jeżeli bowiem nie zachodziły warunki do prowadzenia postępowania zwyczajnego to należało je umorzyć jako bezprzedmiotowe i wszcząć procedurę wznowieniową. W takim razie Kolegium zweryfikowałoby jedynie uzasadnienie rozstrzygnięcia I instancji o umorzeniu postępowania. Jednakowoż materiał sprawy nie daje podstaw do zajęcia takiego stanowiska. Otóż z żadnego pisma skarżącej nie wynika by występowała ona o wznowienie jakiegoś postępowania administracyjnego. Natomiast niewątpliwie domagała się rozstrzygnięcia o jej prawie do zaliczki alimentacyjnej za okres od [...]r. i dwa kolejne okresy zasiłkowe, w których nie pobierała tego świadczenia. W sytuacji, gdy według ustaleń Kolegium, za te okresy nie była wydana żadna decyzja, to traktowanie żądania skarżącej jako wniosku o wznowienie nieistniejącego postępowania nie znajduje żadnego uzasadnienia. Brak takiej intencji skarżąca potwierdziła zresztą na rozprawie sądowej. W konsekwencji omawiane żądanie winno być rozpatrzone w postępowaniu zwyczajnym, które organ I instancji przeprowadzi w następstwie niniejszego wyroku. Przy wydawaniu merytorycznego rozstrzygnięcia organ ten uwzględni stan prawny wynikający też z powołanego przez Kolegium wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Okoliczności sprawy wskazują na to, że w przypadku skarżącej chodzi o kontynuację świadczeń, których pobieranie zostało przerwane w wyniku obowiązywania niekonstytucyjnych przepisów. Rzeczą organu będzie więc rozważenie takiej możliwości, jaką dopuszczono w przedostatnim zdaniu uzasadnienia tego wyroku. Wobec kontrolowania decyzji kasacyjnej Sąd nie może przesądzać tej kwestii. Konieczność uruchomienia postępowania w trybie nadzwyczajnym odnosić się może z kolei do tej części żądania skarżącej, która obejmuje okres zasiłkowy [...]. O ile za ten okres skarżąca miała przyznaną zaliczkę alimentacyjną, a następnie – po zawarciu przez nią związku małżeńskiego – wydano decyzję pozbawiającą jej tego świadczenia w owym okresie, to decyzja taka może być zweryfikowana w dwóch trybach. Może to nastąpić w drodze wznowienia postępowania stosownie do art. 145 a § 1 kpa. W tym przypadku ustalić należałoby okoliczności związane z zachowaniem przez skarżącą terminu określonego w art. 145 a § 2 kpa, a to w kontekście jej twierdzenia, że już w [...] r. występowała o "zwrot zaliczki" do organu I instancji. Drugą możliwość daje art. 154 kpa, który pozwala uwzględnić słuszny interes strony. Ten ostatnio wskazany tryb nie jest obwarowany żadnymi terminami i może być uruchomiony nawet z urzędu. Z tych względów, skoro zaskarżona decyzja w ostatecznym wyniku odpowiada prawu, a jej błędne uzasadnienie zostaje zastąpione wiążącymi motywami niniejszego wyroku, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1270, ze zm.) orzeczono, jak w sentencji. su.