IV SA/Gl 510/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.) Sędzia NSA Tadeusz Michalik Protokolant Specjalista Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi D.K. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. (dalej: PWIS), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267, ze zm., dalej: Kpa), art. 2351 z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jedn. Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, z późn. zm., dalej: Kp) oraz § 8 i § 11 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869 z późn. zm., dalej: rozporządzenie) – po rozpatrzeniu odwołania D.K. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Z. z dnia [...]r. nr [...] odmawiającej stwierdzenia u niej choroby zawodowej narządu głosu wym. w poz. 15 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 2013 poz. 1367) – decyzję pierwszoinstancyjną utrzymał w mocy. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy przybliżył dotychczasowy przebieg postępowania, według chronologii zdarzeń, wskazując przy tym prawne regulacje przedmiotu. W tych ramach odnotował, że decyzją pierwszoinstancyjną z dnia [...]r. (nr [...]) Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Z. odmówił stwierdzenia u D.K. choroby zawodowej narządu głosu wym. w poz. 15 wykazu chorób zawodowych rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych. Wskazał, że orzeczenie wydano w oparciu o postępowanie wyjaśniające narażenia zawodowego na nadmierny wysiłek głosowy oraz orzeczenia lekarskie – w tym: a) Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. - Poradnia Chorób Zawodowych w S. z dnia [...]r. nr [...], b) Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (dalej: IMPiZŚ) z dnia [...]r. (nr [...]) oraz c) pismo IMPiZŚ z dnia [...]r. W odwołaniu od tej decyzji z dnia [...]r. D.K., nie zgadzając się z decyzją organu pierwszej instancji, wniosła o ponowną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, przeprowadzenie dodatkowych badań, ewentualnie o uchylenie powyższej decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania organ drugoinstancyjny wyjaśnił, iż w toku postępowania administracyjnego został wyczerpany dwustopniowy tryb diagnostyczno - orzeczniczy przewidziany przepisami rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych toteż – w jego ocenie – brak jest podstaw do przeprowadzenia kolejnych badań lekarskich. Zaznaczył także, że za podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie podejrzenia choroby zawodowej u strony przyjął warunki jakie powinny być spełnione do uznania zawodowej etiologii rozpoznanego schorzenia, biorąc pod uwagę definicję choroby zawodowej, określonej w art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jedn. Dz. U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94, z późn. zm., dalej Kp), która stanowi, iż za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych narażeniem zawodowym. Zaakcentował przy tym, że w sprawie D.K. w postępowaniu wyjaśniającym ustalono, że pracowała ona w narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy w okresie: 1) od 1 września 1981 r. do 31 stycznia 1982 r. w Szkole Podstawowej w W. (obecnie Zespół Szkół w W.) jako nauczyciel, 2) od 1 lutego 1982 r. do 31 sierpnia 1986 r. (w tym w okresie 2 stycznia 1986 r., 31 sierpnia 1986 w wymiarze 9/18 etatu) w Szkole Podstawowej w P. (obecnie Zespół Szkół w P.) jako nauczyciel, 3) od 1 września 1985 do 31 sierpnia 1986 r. (w wymiarze 9/18 etatu) i od 01 września 1986 r. do 31 sierpnia 2000 r. w Szkole Podstawowej w K. (szkoła zlikwidowana) jako nauczyciel, 4) od 1 września 2000 r. do 31 sierpnia 2011 r. w Szkole Podstawowej nr [...] w S. jako nauczyciel oraz dodatkowo w niepełnym wymiarze czasu pracy w okresach: od 16 września 2002 r. do 20 czerwca 2003 r., od 1 września 2003 r. do 31 sierpnia 2009 r., od 18 stycznia 2010 r. do 25 czerwca 2010 r., od 1 września 2010 r. do 31 sierpnia 2011 r. w Zespole Szkół w P. jako nauczyciel. Zaakcentował także, że D.K. była badana w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. - Poradni Chorób Zawodowych w S., gdzie wydano orzeczenie lekarskie z dnia [...]r. nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej głosu, gdyż – na co zwrócił uwagę – lekarze specjaliści po przeprowadzeniu diagnostyki laryngologicznej i foniatrycznej z oceną laryngostroboskopową krtani przed i po obciążeniu głosu, pomiaru parametrów fonacyjnych oraz komputerowej analizy akustycznej nie stwierdzili w narządzie głosu w/wym. zmian patologicznych odpowiadających skutkom przeciążenia w postaci: guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych, niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią. W dalszej kolejności organ odwoławczy wskazał, że stwierdzone badaniami zmiany mają charakter przewlekłego prostego nieżytu błon śluzowych gardła i krtani i nie uzasadniają rozpoznania przewlekłej choroby zawodowej narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym. Jednocześnie podniósł, że strona była także badana w IMPiZŚ w S., gdzie po jej hospitalizacji trwającej w okresie od 2 lipca do 4 lipca 2013 r. i 11 grudnia 2013 r., wydano orzeczenie lekarskie z dnia [...]r. nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu. Lekarze specjaliści, jak dalej argumentował, w badaniu laryngologicznym i foniatrycznym stwierdzili cechy przewlekłego prostego stanu zapalnego błony śluzowej gardła i krtani. W badaniu stroboskopowym drgania fałdów głosowych, są jednakowe, jednoczasowe, amplituda drgań jest prawidłowa, przesunięcie brzeżne zachowane, zwarcie fonacyjne pełne. Zdaniem lekarzy orzeczników stwierdzone u D.K. zmiany patologiczne nie mają cech klinicznych przewlekłej patologii narządu głosu wywoływanej nadmiernym wysiłkiem głosowym wymienionej w wykazie chorób zawodowych rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych. Organ drugoinstancyjny zaznaczył, że nie stwierdzono u strony guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych, niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, co skutkowało tym, że lekarze Instytutu nie znaleźli podstaw do rozpoznania u badanej przewlekłej choroby zawodowej narządu głosu. Ponadto wyeksponował, że strona poinformowana została przez organ pierwszoinstancyjny w trybie art. 10 Kpa o prawie do zajęcia stanowiska wobec całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy przed wydaniem decyzji oświadczyła, iż nie zgadza się z treścią wydanego orzeczenia WOMP, za powód podając przeprowadzoną w dniu 9 stycznia 2014 r. konsultację lekarską lekarza prowadzącego, który zdiagnozował u niej chorobę mającą znamiona choroby zawodowej. W załączeniu, co także zaznaczył, D.K. przekazała kserokopię zgromadzonej dokumentacji medycznej. W następstwie tego PPIS w Z. pismem z dnia 23 stycznia 2014 r. zwrócił się z prośbą do IMPiZŚ w S. o wypowiedzenie się czy dokumentacja medyczna dołączona do pisma strony była znana i oceniana przy wydawaniu orzeczenia lekarskiego z dnia [...]r. nr [...]. W odpowiedzi lekarze Instytutu pismem z dnia 27 stycznia 2014 r. poinformowali, iż dołączona przez stronę dokumentacja była im znana i uwzględniona przed wydaniem ostatecznego orzeczenia lekarskiego. Ponadto lekarze orzecznicy powołując się na wpis z historii choroby strony z dnia 9 stycznia 2014 r., czyli po zakończonej diagnostyce w Instytucie, o treści: fałdy głosowe "nie schodzą się przy fonacji" - wyjaśnili, że w badaniach kontrolnych przeprowadzonych u D.K. po 6 miesiącach zwarcie fonacyjne było pełne oraz że obraz chorobowy krtani w kolejnych badaniach stroboskopowych może być zmienny, można okresowo obserwować cechy niewydolności fonacyjnej jednak tylko zmiany o charakterze utrwalonej wrzecionowatej niedomykalności fonacyjnej głośni mogą być kwalifikowane jako choroba zawodowa. Rozpoznanie u pacjentki przez lekarza poradni foniatrycznej choroby "mającej znamiona choroby zawodowej" nie jest wystarczające do wydania przez jednostkę uprawnioną orzeczenia lekarskiego ojej rozpoznaniu. Lekarze orzecznicy przypomnieli, że podczas przeprowadzonej diagnostyki medycznej w Instytucie nie stwierdzili żadnego z trzech schorzeń ujętych w punkcie 15 wykazu chorób zawodowych, tj. guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych, niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią. Tym samym nie znaleźli podstaw do weryfikacji orzeczenia lekarskiego z dnia [...]r. o braku podstaw do rozpoznania u D.K. choroby zawodowej narządu głosu. W dalszej kolejności organ drugoinstancyjny podał, że strona nie zgadzając się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji poinformowała, że "trudno jej przyjąć, że lekarze specjaliści nie widzą, iż wysiłek głosowy w 30-letniej pracy zawodowej spowodował chorobę zawodową". W ocenie organu odwoławczego powołane opinie przytoczonych powyżej placówek diagnostycznych są zgodne w swoich konkluzjach, a strona, jak stwierdził, "nie przedstawiła dowodów podważających ich zasadność". Organ uznał orzeczenia lekarskie kompetentnych placówek medycznych I i II stopnia za uzasadnione w stopniu pozwalającym na przyjęcie ich za podstawę swojego rozstrzygnięcia. Podkreślił, że zgodnie z ustaleniami upowszechnionego orzecznictwa sądów administracyjnych wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany. Organ – jak uzasadniał podjęte rozstrzygnięcie – nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Na poparcie wyrażonego poglądu przywołał wyrok WSA w Gliwicach z dnia 2 lutego 2010 r., sygn. akt IV SA/Gl 582/09. Wyjaśnił przy tym, że nie kwestionuje istnienia narażenia strony na wykonywanie pracy w narażeniu na wysiłek głosowy jak również nie podważa okresu jego trwania, lecz z uwagi na fakt niespełnienia wymogów formalnych wobec orzeczeń lekarskich WOMP w K. i IMPiZŚ w S. wydał decyzję odmawiającą stwierdzenia u niej choroby zawodowej. Odwołując się do regulacji prawnych przedmiotu wyeksponował, że zakres rozpoznania sprawy o stwierdzenie choroby zawodowej uregulowany szczegółowo w wielokrotnie przytaczanym powyżej rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869 z późn. zm.) i w przedmiotowej sprawie, jak uznał, został on zachowany. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona zaskarżonej decyzji – analogicznie jak w poprzednio wywiedzionych środkach zaskarżenia – zarzuciła, co do istoty, błąd w ustaleniach faktycznych polegający na nieuprawnionym przyjęciu, że brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W jej motywach autor skargi wyraził niezrozumienie i niemożność pogodzenia się z rozstrzygnięciem, które nie uwzględnia warunków jego pracy. Nie zgodził się ze stanowiskiem organu, które jest dla niego krzywdzące. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym orzeczeniu i stwierdził, że jest ona nieuzasadniona oraz nie zawiera żadnych argumentów, które podważałyby jego merytoryczną prawidłowość. Tym samym wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1259), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 P.p.s.a. wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Ustalając istotny dla sprawy stan faktyczny Sąd stwierdza, że jest on po części sporny i został nakreślony powyżej przy omawianiu stanowiska organów sanitarnych jak i strony skarżącej. Punktem wyjścia dla uznania zaskarżonej decyzji za zgodną z prawem było przyjęcie przez Sąd stanu faktycznego sprawy, który organ drugiej instancji przedstawił w uzasadnieniu decyzji. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że kompetencja jednostek diagnostycznych obejmuje jedynie rozpoznanie stanu chorobowego i jego przyczyn. O stwierdzeniu choroby zawodowej, decyduje natomiast organ inspekcji sanitarnej na podstawie całokształtu materiału dowodowego obejmującego orzeczenia lekarskie uprawnionych placówek diagnostycznych, jak również wyniki oceny narażenia zawodowego. Organ ten w postępowaniu w sprawie choroby zawodowej jest związany rozpoznaniem podanym w orzeczeniu lekarskim, jednakże nie wyłącza to jego uprawnień do oceny wystąpienia przesłanek stwierdzenia choroby zawodowej w świetle całości materiału dowodowego (art. 80 Kpa). Zdaniem składu orzekającego w przedmiotowej sprawie rygorom tym podporządkowały się orzekające w niej organy i instytucje orzecznicze. Jak jednoznacznie wynika z przedstawionej dokumentacji medycznej schorzenie stwierdzone u strony posiadające cechy przewlekłego prostego nieżytu błony śluzowej gardła i krtani, nie figuruje w wykazie chorób zawodowych. Zasadnie organy orzekające w sprawie zaznaczyły, że zaobserwowany u strony podczas pierwszej hospitalizacji w lipcu 2013 r. niewielkiego stopnia brak pełnego zwarcia fonacyjnego, nie jest tożsamy z rozpoznaniem niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią. Ponadto w badaniach kontrolnych przeprowadzonych u pacjentki w Instytucie po 6 miesiącach zwarcie było pełne. Podkreślono, że obraz chorobowy krtani w kolejnych badaniach stroboskopowych może być zmienny, można okresowo obserwować cechy niewydolności fonacyjnej, jednak tylko zmiany o charakterze utrwalonej wrzecionowatej niedomykalności fonacyjnej głośni mogą być kwalifikowane jako choroba zawodowa. W tym miejscu podkreślenia wymaga także – na co zasadnie zwrócił uwagę organ odwoławczy – że zebrana w sprawie dokumentacja medyczna nie daje podstaw do rozpoznania i strony choroby zawodowej narządu głosu. Powtórzenia wymaga, z uwagi na zarzuty zawarte w skardze, że lekarze specjaliści w badaniu laryngologicznym i foniatrycznym stwierdzili cechy przewlekłego prostego stanu zapalnego błony śluzowej gardła i krtani. W badaniu stroboskopowym drgania fałdów głosowych, są jednakowe, jednoczasowe, amplituda drgań jest prawidłowa, przesunięcie brzeżne zachowane, zwarcie fonacyjne pełne. Stwierdzone u strony zmiany patologiczne nie mają cech klinicznych przewlekłej patologii narządu głosu wywoływanej nadmiernym wysiłkiem głosowym wymienionej w wykazie chorób zawodowych albowiem nie stwierdzono guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych, niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią. Mając to na uwadze zasadnie orzekające w sprawie organy stwierdziły brak podstaw do rozpoznania u strony przewlekłej choroby zawodowej narządu głosu. W ocenie Sądu organ odwoławczy wszechsronnie wyjaśnił podstawy i kryteria orzeczniczo – diagnostyczne, które legły u podstaw podjętego w sprawie rozstrzygnięcia. Zdaniem składu orzekającego zasadnie organ drugiej instancji uznał uzyskane orzeczenia, za uzasadnione w stopniu pozwalającym na ich przyjęcie za podstawę swoich rozstrzygnięć. Trafnie zatem wnioski orzeczenia lekarskiego organ ten przyjął jako podstawę ustaleń w sprawie. Wnioski przytoczonych powyżej orzeczeń były bowiem jednoznaczne, a ponadto wzajemnie spójne i zgodne ze sobą, co wykazano wyżej. W konsekwencji prawidłowo również organ uznał, że okoliczności sprawy uzasadniają wydanie decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Ponadto podkreślenia wymaga, że zakres ustaleń w postępowaniu w sprawie chorób zawodowych jest wyznaczony przedmiotem tego postępowania. Wbrew zatem zarzutom skargi, organ odwoławczy, nie dopuścił się naruszenia art. 2351 Kodeksu pracy oraz przepisów rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Podsumowując – z uwagi na zarzuty skargi – podkreślenia wymaga, że wbrew zarzutom strony skarżącej, organ nie naruszył również reguł prowadzenia postępowania dowodowego określonych w art. 7 i 77 § 1 Kpa. Ustalił bowiem istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne, zaś wnioski wyprowadzone z zebranego w sprawie materiału dowodowego, zostały dokonane zgodnie z zasadami oceny dowodów określonymi w art. 80 Kpa. W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem Sąd stwierdził, że przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego ani też nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, a wobec tego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach – na podstawie art. 151 P.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.