IV SA/Gl 511/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Borowicz (spr.), Sędziowie NSA Adam Mikusiński, NSA Szczepan Prax, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Wita, po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi D.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ś. z dnia [...] r. numer [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją nr [...] wydaną w dniu [...]r. Prezydent Miasta Ś. odmówił przyznania D.R. dodatku mieszkaniowego. Przedmiotowa decyzja wydana została na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych ( Dz. U. Nr 71, poz. 734 ). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wywiódł, że z przedłożonych dokumentów wynika, iż dochód gospodarstwa domowego wnioskodawcy wynosi [...] zł brutto miesięcznie, a faktycznie ponoszone wydatki w okresie wykazanym w deklaracji o dochodach wyniosły łącznie [...]zł. Nadto organ powołał się na okoliczności ustalone w trakcie wywiadu środowiskowego, wskazujące, że wnioskodawca posiada dwa samochody: jeden marki [...] z [...] r., zakupiony w [...] i drugi [...] z [...] r, zakupiony w [...]r. Poza tym posiada dom pokoleniowy z działką o pow. [...]. W ocenie organu dochody wykazane przez wnioskodawcę w deklaracji o dochodach nie powalają na utrzymanie trzyosobowego gospodarstwa domowego, dwóch samochodów oraz domu jednorodzinnego. Ten stan rzeczy świadczy o tym, że dochody wnioskodawcy muszą być wyższe niż wykazał to w deklaracji. Przywołując treść art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych organ wywiódł, że w wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, iż w przedmiotowej sprawie istnieje rażąca dysproporcja pomiędzy stanem majątkowym wnioskodawcy a dochodami wykazanymi w deklaracji o dochodach. W odwołaniu od tej decyzji D.R. zarzucił, że została ona wydana wbrew obowiązującemu prawu. Przedstawił swoje niezadowolenie z działalności organów administracji publicznej w związku z wydawanymi decyzjami w sprawie dodatku mieszkaniowego. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Kolegium powołało się na art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r., podkreślając, że organ właściwy do rozpoznania wniosku o dodatek mieszkaniowy może odmówić przyznania rzeczonego świadczenia, jeżeli w wyniku wywiadu środowiskowego ustali, że występuje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy. Przepis ten stanowi zatem podstawę odmowy przyznania spornego świadczenia pomimo spełnienia przez wnioskodawcę kryteriów warunkujących jego otrzymanie. Kolegium wskazało odwołując się do ustaleń przeprowadzonych przez organ I instancji, że wnioskodawca spełnia kryteria ustawowe niezbędne do przyznania dodatku mieszkaniowego. Jednakże w rozpoznawanej sprawie organ I instancji korzystając z przysługujących mu uprawnień zastosował przepis art. 7 ust. 3 cyt. ustawy. Mając na uwadze powyższe Kolegium wywiodło, że decyzja stanowiąca przedmiot odwołania nie narusza obowiązującego prawa, gdyż ustalona w toku przeprowadzonego postępowania okoliczność, ze D.R. posiada i utrzymuje samochód osobowy marki [...] o wartości ok. [...]zł oraz posiada dom wraz z działką o pow. [...]m2 , upoważniała organ I instancji do odmowy uwzględnienia wniosku odwołującego się o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Przy wykazanych przez wnioskodawcę dochodach, ponoszenie kosztów związanych z eksploatacją bieżącą samochodu świadczy w ocenie organu o rażącej dysproporcji pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy. Kolegium zauważyło, że posiadana nieruchomość przedstawia pewną wartość rynkową i wpływa na stan majątkowy wnioskodawcy. Kolegium podkreśliło, że wnioskodawca wg deklaracji utrzymuje się z pożyczek od znajomych, nie posiada żadnego stałego dochodu. Nadto trudna sytuacja materialna wnioskodawcy utrzymuje się od dłuższego czasu, o czym świadczy fakt otrzymywania dodatku w latach poprzednich. Przedmiotowy dodatek przyznaje się osobom, które znajdują się w niedostatku i nie są w stanie zaspokoić podstawowych potrzeb bytowych, do których nie zaliczają się utrzymanie i eksploatacja pojazdu. Środki, które wnioskodawca przeznacza na ten cel w pierwszej kolejności powinny zostać przeznaczone na czynsz i inne opłaty związane z utrzymaniem mieszkania. W skardze D.R. zarzucił, że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo materialne i procesowe, jest sprzeczna z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, stanem faktycznym i zdrowym rozsądkiem. Wnioskował o jej uchylenie. Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie prezentując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 – zwanej dalej p.p.s.a.) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia uchyla decyzję lub postanowienia w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Z mocy art. 134 § 1 ppsa sąd administracyjny kontroli legalności zaskarżonego aktu dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zarówno bowiem zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem nie mogą one pozostać w obrocie prawnym. Zasady przyznawania świadczenia pieniężnego w postaci dodatku mieszkaniowego, obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji, uregulowane zostały w ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych ( Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze m.). Stosownie zatem do treści art. 17 ust. 1 przywołanej ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. w latach 2003 i 2004 dodatek mieszkaniowy przysługiwał osobom, o których mowa w art. 2 ust. 1 tej ustawy, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekraczał 160 % kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym lub 110% tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym, obowiązującej w dniu złożenia wniosku. W tym miejscu trzeba podkreślić, że na mocy art. 7 ust. 3 tej ustawy, organ właściwy do wydania decyzji w sprawie dodatku mieszkaniowego mógł odmówić przyznania rzeczonego świadczenia, jeżeli w wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalił, że występuje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji o dochodach gospodarstwa domowego a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, nieuzasadniającą przyznania pomocy finansowej na wydatki mieszkaniowe. W związku z tym należy wyjaśnić, że pod pojęciem dysproporcji należy rozumieć : "brak proporcji, symetrii, równowagi, brak harmonijnego stosunku między przedmiotami, zjawiskami, cechami występującymi łącznie, niewspółmierność, niesymetryczność" (vide : "Słownik języka polskiego pod red. naukową prof. dr M. Szymczaka, tom I, Wyd. Naukowe PWN Sp. z o.o. W-wa 1978, wydanie IX 1994 r., s. 490 ). Dysproporcja wymieniona w cytowanym art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych powinna być nadto rażąca a zatem "dająca się łatwo stwierdzić, wyraźna, oczywista, niewątpliwa bezsporna, bardzo duża" ( tamże, tom III, s. 24). Mając na uwadze powyższe godzi się podnieść, że organ orzekający o przyznaniu spornego świadczenia upoważniony był do podjęcia rozstrzygnięcia odmownego wyłącznie w sytuacji, gdyby poczynione w toku postępowania administracyjnego ustalenia faktyczne wskazywały jednoznacznie, że sytuacja materialna, w tym wysokość wydatków zainteresowanej rodziny odbiegała w sposób wyraźny i nie budzący wątpliwości od deklarowanego rozmiaru jej dochodów. Decyzja taka powinna zatem zostać poprzedzona szczegółowym postępowaniem wyjaśniającym, a nadto poparta wyczerpującym uzasadnieniem zawierającym gruntowne i obszerne omówienie przesłanek stanowiących podstawę wyrażonego w jej treści stanowiska ( por. wyrok NSA z dnia 13 luty 2003 r. sygn. I SA 1684/02 zbiór lex 137803). Tymczasem Kolegium oparło swą decyzję o założenie, że na stwierdzenie rażącej dysproporcji, o której mowa w art. 7 ust. 3 cyt. ustawy, pozwalał w niniejszej sprawie fakt, iż skarżący posiada i korzysta z samochodu osobowego, ma dom z działką. Nadto od dłuższego czasu nie posiada stałego dochodu, co uprawniało go do otrzymywania dodatku mieszkaniowego. W ocenie Sądu rozstrzygnięcie to budzić może uzasadnione wątpliwości. Oczywiście, zgodzić się należy ze stanowiskiem wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że o sytuacji materialnej świadczą nie tylko zadeklarowane dochody, ale i posiadane dobra materialne. Faktem też jest, że samochód [...], którego jest właścicielem skarżący przedstawia istotną wartość materialną. Jednakże organ nie ustalił wysokości kosztów jakie w rzeczywistości skarżący ponosił w związku z jego eksploatacją, a jest to okoliczność istotna skoro przyjmuje, że wydatki te miały wpływ na sytuację materialną skarżącego. Z oświadczenia o stanie majątkowym skarżącego wynika, że samochód ten zakupił w [...]r. Fakt ten potwierdza złożona do akt sądowych faktura zakupu z dnia [...]r. Okoliczności te wskazują zatem, że skarżący był od tej daty posiadaczem przedmiotowego samochodu. Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdziło, że skarżący otrzymywał świadczenie pieniężne w postaci dodatku mieszkaniowego w latach poprzednich - ostatnią decyzją z dnia [...]r. przyznano dodatek na okres od [...]r. do [...]r. w wysokości [...]zł. Podkreśliło też, że skarżący od dłuższego czasu nie posiada żadnego stałego dochodu. Z deklaracji o wysokości dochodów wynika, że skarżący jest zarejestrowany w PUP od [...]r. Nadto w wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym w dniu [...]r. odnotowano : "sytuacja w rodzinie od ubiegłego wywiadu nie uległa zmianie. Nadal są posiadaczami tych samych dóbr materialnych". Niezrozumiałe jest zatem w tej sytuacji stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, które wskazywałoby, iż w podobnej jak dotychczas sytuacji organy uprawnione do przyznania dodatku mieszkaniowego świadczenie takie skarżącemu przyznawały. Nie wynika bowiem z materiału dowodowego w jakim zakresie sytuacja ta uległa zmianie od daty, gdy przyznano skarżącemu tego rodzaju świadczenie. Identyczny stan faktyczny i prawny sprawy nie może bowiem odmiennie kształtować sytuacji prawnej obywatela, gdyż narusza zasady równości konstytucyjnej i porządku prawnego . W ocenie Sądu w sprawie nie została też dostatecznie wyjaśniona sytuacja związana z ponoszeniem kosztów utrzymania małoletnich dzieci wspólnie zamieszkujących ze skarżącym. Z oświadczenia złożonego przez skarżącego z dnia [...]r. wynikało, że określone kwoty na ich utrzymanie przeznacza też żona skarżącego. Podobnie nie została wszechstronnie wyjaśniona kwestia posiadania przez skarżącego domu z działką. Wbrew stanowisku wyrażonemu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie bez znaczenia jest, dla zastosowania regulacji zawartej w art. 7 ust. 3 cyt. ustawy, ustalenie na jakich warunkach w domu tym zamieszkują rodzice skarżącego. Dodać należy, że złożone w tej sprawie przez G. i R. R. oświadczenie z dnia [...]r. kwestii tej jednoznacznie nie wyjaśnia, bowiem nie zostało ustalone w oparciu o jaki tytuł prawny, zajmują przedmiotowy lokal ( dożywocie, służebność osobista mieszkania umowa użyczenia ), co ma znaczenie dla określenia ewentualnych kosztów jego utrzymania, a także ewentualnej wartości rynkowej i możliwości oceniania tych wartości w kategoriach dóbr materialnych, które mogą być przedmiotem obrotu. Nie wyjaśniły też organy orzekające przeznaczenia i sposobu użytkowania działki stanowiącej własność skarżącego, trudno zatem przesądzać, jak ten stan rzeczy kształtuje sytuację majątkową skarżącego. Skoro w wywiadzie środowiskowym pracownik przeprowadzający ten wywiad odwołuje się do stwierdzonej poprzednio sytuacji materialnej w zakresie posiadanych dóbr majątkowych to stosowny materiał dowodowy, który ma potwierdzać stwierdzony stan rzeczy winien zostać zgromadzony w aktach administracyjnych. W przeciwnym razie nie jest możliwe przeprowadzenie pełnej i wnikliwej oceny wydanych w sprawie rozstrzygnięć. Przedstawione powyżej zagadnienia nie zostały należycie wyjaśnione przez Kolegium, co zdaniem Sądu stanowi naruszenie uregulowań zawartych w art. 7 i 77 § 1 kpa. Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy gdyż brak dokładnych ustaleń w powyższym zakresie spowodować mógł nieuzasadnioną odmowę przyznania dodatku mieszkaniowego. Ponieważ nieprawidłowość obciążająca zaskarżoną decyzję dotyczy także rozstrzygnięcia wydanego przez organ I instancji, właściwe będzie, aby czynności zmierzające do dokonania wskazanych wyżej ustaleń przeprowadzone zostały przez organ I instancji. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w oparciu o ww. przepisy oraz art. 132 i 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa orzekł jak na wstępie. Z mocy art. 152 ppsa Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. su.