IV SA/Gl 513/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik Protokolant sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2007r. sprawy ze skargi J.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę Prezydent Miasta R. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) odmówił przyznania J. B. specjalnego zasiłku celowego na zakup leków oraz okularów. W uzasadnieniu tej decyzji wskazał, że w trakcie postępowania dowodowego ustalono, iż dochód rodziny wynosi [...] zł i jest wyższy od kryterium dochodowego uprawniającego rodzinę do otrzymania bezzwrotnych świadczeń z pomocy społecznej czyli [...] zł. Nadto organ ten wskazał, że stosownie do postanowień art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania bezzwrotnych świadczeń, może być przyznany specjalny zasiłek celowy. W ramach postępowania dowodowego organ ten stwierdził występowanie takich przesłanek, jednakże odmowa spowodowana została tym, że w budżecie pomocy społecznej na [...] r. nie przewidziano środków na realizację zadań własnych gminy o charakterze nieobowiązkowym. Pismem z dnia [...] r. skarżący wniósł odwołanie od wskazanej decyzji. W odwołaniu tym wyraził niezadowolenie z otrzymanej decyzji i podniósł, że ze strony organu pierwszej instancji nie otrzymuje należytego wsparcia, jak również zaznaczył, że odmowa przyznania świadczenia spowoduje pogorszenie wzroku, a zapisane okulary posiadają szkła cylindryczne, które robione są na zamówienie dla konkretnej osoby. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił w pierwszej kolejności przebieg dotychczasowego postępowania, jak również przywołał treść kluczowych w sprawie przepisów ustawy o pomocy społecznej. Odnosząc się do zagadnień merytorycznych organ ten stwierdził, że J. B. stanowi rodzinę z [...], a dochód tej rodziny wynosi [...] zł miesięcznie i jest wyższy od kryterium dochodowego uprawniającego do otrzymania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej wynoszącego [...] zł. Nadto organ odwoławczy rozpatrywał możliwość przyznania odwołującemu się specjalnego zasiłku celowego, który przysługuje osobom lub rodzinom, których dochód przekracza kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania bezzwrotnego świadczenia pieniężnego przy jednoczesnym wystąpieniu szczególnej okoliczności uzasadniającej jego udzielenie. Jednakże organ ten zauważył, że wskazane świadczenie jest zdaniem własnym gminy o charakterze nieobowiązkowym, a jak wynika z akt sprawy gmina nie posiada wystarczających środków finansowych na realizację tego typu świadczeń, co zostało udokumentowane pismem ze strony organu pierwszej instancji. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję wniósł J. B. W skardze tej wyraził swoje niezadowolenie z otrzymanej decyzji jak również działań podejmowanych przez pomoc społeczną w R. Podjętym w sprawie decyzjom zarzucił, że wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ błędnie obliczono dochód rodziny, gdyż przyjęto dochód brutto a nie netto, decyzja organu odwoławczego jest ogólnikowa, podniósł także naruszenie postanowień Konstytucji RP, a w szczególności art. 2, art. 30, art. 31 ust. 1 i 2, art. 32 ust. 1 i 2, art. 45 pkt 1 i 2, art. 47, art. 68 pkt 3 i art. 69. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację to tej, jaką zamieściło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje; Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) nie wykazała, aby zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W pierwszej kolejności przyjdzie zauważyć, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zapoczątkowane zostało wnioskiem skarżącego z dnia [...] r. o przyznanie specjalnego zasiłku celowego na zakup okularów, dofinansowania do zakupu leków oraz na zakup żywności, a w dniu [...] tegoż roku przeprowadzony został wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania skarżącego. Zatem przyjąć należy, że wydanie decyzji poprzedzone zostało przeprowadzeniem wywiadu środowiskowego, a tym samym wyczerpany został obowiązek wynikający z postanowień art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Poza sporem w rozpatrywanej sprawie jest to, że zgłoszone przez skarżącego potrzeby zgodne są z celami pomocy społecznej i mogą być zaspokojone w drodze świadczeń pieniężnych. Nie wzbudza także kontrowersji występowanie u skarżącego szczególnej okoliczności uzasadniającej udzielenie świadczenia specjalnego w przypadku przekroczenia kryterium dochodowego uprawniającego do otrzymania świadczenia bezzwrotnego. W tym miejscu przyjdzie przypomnieć, że świadczenie pieniężne z pomocy społecznej przysługuje osobie lub rodzinie, której dochód nie przekracza kryterium dochodowego uprawniającego do otrzymania świadczenia pieniężnego przy jednoczesnym wystąpieniu jednej z przesłanek wymienionych w art. 7 pkt 2 – 15 ustawy o pomocy społecznej. Natomiast w przypadku przekroczenia wskazanego kryterium dochodowego w szczególnie uzasadnionych przypadkach może być przyznany specjalny zasiłek celowy. W niniejszej sprawie organy administracji obu instancji uznały, że dochód rodziny skarżącego wynosi [...] zł i jest wyższy od kryterium dochodowego uprawniającego tego typu rodzinę do ubiegania się o przyznanie bezzwrotnego świadczenia pieniężnego, ponieważ w jej przypadku takie kryterium ustalone zostało na poziomie [...] zł. Skarżący w skardze podnosi, że organy administracji wadliwie obliczyły wysokość dochodu rodziny, gdyż przyjęły kwotę brutto, a nie jak wymagają tego przepisy kwotę netto. Zgłoszony przez skarżącego zarzut nie znajduje umocowania w materiale dowodowym, zgromadzonym przez organy administracji. Otóż z przedłożonych akt administracyjnych wynika, że dochód rodziny składa się z [...] H. B. wynoszącej [...] zł ( brutto ) oraz dodatku [...] w wysokości [...] zł, co w konsekwencji daje kwotę [...] (netto). Nadto do dochodu rodziny wliczany jest dodatek [...] przysługujący rodzinie w wysokości [...] zł miesięcznie, przekazywany na konto administratora budynku w którym znajduje się lokal zajmowany przez rodzinę skarżącego. Oznacza to, że ustalenia organów administracji były prawidłowe i oparte o konkretny materiał dowodowy, natomiast twierdzenia skarżącego nie znalazły żadnego umocowania i potwierdzenia w aktach sprawy. Skarżący zarzucił decyzjom podjętym w niniejszej sprawie naruszenie Praw Człowieka oraz szeregu przepisów Konstytucji RP. Należy zaznaczyć, że o ile w przypadku naruszenia postanowień Konstytucji RP wskazane zostały przepisy to w odniesieniu do naruszenia Praw Człowieka nie zostały one sprecyzowane. Z tego też powodu skład orzekający nie mógł się do nich odnieść. Gdy idzie o naruszenia postanowień Konstytucji, to skarżący wymienia jedynie poszczególne artykuły Konstytucji RP, które jego zdaniem zostały naruszone, jednakże brak jest wskazania charakteru tychże naruszeń. W tej sytuacji skład orzekający może jedynie odnieść się do ich treści i zweryfikować twierdzenia skarżącego. Jednakże przed przystąpieniem do tej analizy niezbędne jest rozważenie innego zagadnienia. Otóż ustawa o pomocy społecznej w art. 3 ust. 4 stanowi, że potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Oznacza to, że ustawodawca zakłada, iż ktoś może spełniać wymogi do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej, jednakże takiego świadczenia nie otrzyma, ponieważ możliwości pomocy społecznej będą niewystarczające. Nadto należy zwrócić uwagę na fakt, że w tym zakresie będą obowiązywały dodatkowe reguły, otóż w pierwszej kolejności nie będą realizowane te świadczenia, które posiadają najsłabszą pozycję prawną czyli np. specjalny zasiłek celowy, natomiast najmniejsze możliwości w tym zakresie będą występowały w przypadku świadczeń posiadających status publicznego prawa podmiotowego np. zasiłku stałego czy zasiłku okresowego. Powyższe ustalenia są o tyle istotne, że w aktach sprawy znajduje się pismo Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w R. z dnia [...] r., z którego wynika, że budżet gminy przyjęty w [...] r. na realizację zadań własnych w wysokości [...] zł nie wystarcza na realizację zadań własnych gminy o charakterze nieobowiązkowym, a zadania obowiązkowe takie jak zasiłek celowy realizowane są jedynie na zakup żywności, opał, leki, niezbędną do pory roku odzież i obuwie. Jednocześnie wskazano, że w [...] r. gmina dysponowała środkami w wysokości [...] zł, a zatem znacznie większymi. W tej sytuacji do rozważenia pozostaje, czy gmina dysponuje takimi uprawnieniami, aby w sposób generalny ograniczać dostęp do określonego rodzaju świadczeń przewidzianych w ustawach materialnoprawnych. Zgodnie z brzmieniem art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r., o samorządzie gminnym (Dz.U.z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) gmina stojące przed nią zadania publiczne wykonuje w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność. Zatem do gminy należy ustalenie priorytetów, które będą na jej obszarze realizowane. Oznacza to, że gmina określa, jakie środki przeznacza na realizację poszczególnych zadań, przy czym jest zobligowana do tego, aby środki te w pierwszej kolejności umożliwiły realizację zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym. Przeznaczenie na pomoc społeczną określonej ilości środków finansowych przynależy do atrybutów samodzielności gminy i w tym zakresie nie dopuściła się ona naruszenia przepisów prawa, także wskazanie potrzeb, które będą w pierwszej kolejności zaspokajane nie narusza porządku prawnego, ponieważ znajduje umocowanie w postanowieniach art. 110 ust. 10 ustawy o pomocy społecznej. W konsekwencji oznacza to, że organ stanowiący i kontrolny w gminie dysponował uprawnieniami pozwalającymi na ograniczenie ilości środków na realizację świadczeń z pomocy społecznej, a tym samym ograniczyć dostęp do tych świadczeń, które posiadają najsłabszą pozycję prawną i nie służą zaspokojeniu najniezbędniejszych potrzeb. Z wymienionych przez skarżącego przepisów uwagę należy zwrócić na art. 30 Konstytucji RP, ponieważ przepis ten odwołuje się do pojęcia godności człowieka, a podstawowym celem pomocy społecznej jest umożliwienie życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zdaniem sądu organy administracji nie dopuściły się naruszenia tego przepisu, ponieważ świadczenie, o jakie ubiega się skarżący posiada najsłabszą pozycję prawną wśród wszystkich świadczeń pieniężnych w pomocy społecznej, gdyż uznane zostało za zadanie własne gminy o charakterze nieobowiązkowym, a zatem zaliczone zostało do tych świadczeń, które realizowane są w ostatniej kolejności, po zapewnieniu środków na inne świadczenia legitymujące się silniejszą pozycją prawną. Powyższe stwierdzenie znajduje umocowanie w przeprowadzonej analizie stanu normatywnego. Sytuacja skarżącego nie jest na tyle dramatyczna, aby bez zaspokojenia zgłoszonej potrzeby nie mógł on funkcjonować w sposób prawidłowy w środowisku. Nie znajduje umocowania zarzut naruszenia postanowień art. 31 i art. 32 Konstytucji RP tj. wolności i równości. Otóż reguły przyjęte przez gminę w zakresie zaspakajania potrzeb nie naruszają wskazanych przepisów Konstytucji, ponieważ nie wprowadzają takich różnic między poszczególnymi osobami, które nie byłyby do zaakceptowania z perspektywy tych przepisów. O naruszeniu wolności trudno w rozpatrywanej sprawie mówić, natomiast, gdy idzie o równość, to właśnie ograniczenia przyjęte przez gminę wynikają w prostej linii z zasady równości. Sąd nie doszukał się naruszenia postanowień art. 45 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP, ponieważ nie nastąpiło ograniczenie prawa skarżącego do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Brak jest także zdaniem składu orzekającego naruszenia postanowień art. 47 Konstytucji RP, czyli przepisu gwarantującego prawo do ochrony życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym. Brak jest także podstaw do uznania wyczerpania przesłanek naruszenia postanowień art. 68 ust. 3 Konstytucji RP. Stosownie do postanowień tego przepisu władze publiczne obowiązane są do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej osobom niepełnosprawnym. Należy zwrócić uwagę na fakt, że wskazany przepis wyznacza dla organów administracji kierunek działania, jednakże organy te zobligowane są do podejmowania tychże działań w oparciu o unormowania zamieszczone w przepisach prawa powszechnie obowiązującego, ponieważ to te przepisy materializują Konstytucyjne prawo do ochrony zdrowia. Z tego też powodu brak jest także naruszenia postanowień art. 69 Konstytucji, ponieważ zakres pomocy osobom niepełnosprawnym wyznaczają przepisy ustawy, w tym przypadku ustawy o pomocy społecznej. W świetle przedstawionej analizy Sąd nie dostrzegł uchybień podnoszonych przez skarżącego, natomiast dokonując kontroli prawidłowości obu kwestionowanych decyzji, nie dopatrzył się takich uchybień w zakresie prawa materialnego jak i prawa procesowego, które uzasadniałyby uwzględnienie wniesionej skargi. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić. su.