IV SA/Gl 517/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Protokolant specjalista Agnieszka Rogowska-Bil, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy podjęcia postępowania w sprawie ustalenia uprawnienia do świadczenia rodzicielskiego uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Marszałka Województwa Śląskiego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] Postanowieniem z [...]. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach – dalej SKO - w oparciu o art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r., poz. 1659 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego – dalej kpa (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1257), nie uwzględniło zażalenia A. M. dalej strona, reprezentowanej przez radcę prawnego na postanowienie Marszałka Województwa Śląskiego z dnia [...]. nr [...] w sprawie odmowy podjęcia postępowania w sprawie ustalenia uprawnienia A. M. do świadczenia rodzicielskiego na dziecko: J. M., zawieszonego postanowieniem nr [...] wydanym przez Marszałka Województwa Śląskiego. Stan sprawy jest następujący; Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Marszałek Województwa Śląskiego odmówił podjęcia postępowania w sprawie ustalenia uprawnienia strony do świadczenia rodzicielskiego na dziecko: J. M., zawieszonego postanowieniem nr [...]. W zażaleniu na postanowienie organowi I instancji zarzucono naruszenie art. 8, art. 9, art. 11, art. 97 § 2, art. 124 § 1 k.p.a. SKO rozpoznając zażalenie stwierdziło, iż nie jest ono zasadne i wskazało, iż zgodnie z art. 97 § 1 k.p.a.: organ administracji publicznej zawiesza postępowanie: 1) w razie śmierci strony lub jednej ze stron, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5, a postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe (art. 105); 2) w razie śmierci przedstawiciela ustawowego strony; 3) w razie utraty przez stronę lub przez jej ustawowego przedstawiciela zdolności do czynności prawnych; 4) gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Dalej podało, iż [...] do Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w K. wpłynął wniosek strony o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego na dziecko: J. M., przekazany przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w P. SKO wskazało, iż zgodnie z art. 68 ust. 1(a) Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 833/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 166 z 30 kwietnia 2004 r., z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 5 z późn. zm.) państwem pierwszeństwa właściwym do ustalania uprawnień oraz wypłacania świadczeń rodzinnych jest w pierwszej kolejności państwo zatrudnienia lub wykonywania działalności na własny rachunek, w drugiej kolejności prawa udzielane są z tytułu otrzymywania emerytury lub renty i w ostatniej kolejności prawa uzyskiwane na podstawie miejsca zamieszkania. Natomiast w myśl art. 68 ust. 3(a) cyt. wyżej Rozporządzenia i art. 60 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) Nr 883/2004 (...) (Dz. U. z 2014 r. poz. 1189), jeżeli, w instytucji właściwej Państwa Członkowskiego, którego ustawodawstwo ma zastosowanie, złożony zostaje wniosek o przyznanie świadczeń rodzinnych, ale nie z tytułu pierwszeństwa to instytucja ta niezwłocznie podejmuje tymczasową decyzję w sprawie zasad pierwszeństwa i przekazuje taki wniosek instytucji właściwej Państwa Członkowskiego, którego ustawodawstwo ma zastosowanie z tytułu pierwszeństwa. Organ podał, iż strona zamieszkuje wraz z dzieckiem na terenie Polski, gdzie nie wykonuje działalności zawodowej Ojciec dziecka – J. M. wykonuje działalność zawodową na terenie [...]. A zatem [...] jest państwem pierwszeństwa do rozpatrywania uprawnień do świadczenia rodzicielskiego na dziecko J. M. (w związku z zatrudnieniem ojca dziecka na terenie [...]). Wobec powyższego wniosek złożony przez stronę organ I instancji przesłał do instytucji właściwej w zakresie świadczenia rodzicielskiego na terenie [...]. To zaś z kolei uzasadniało przez Marszałka Województwa Śląskiego postanowienie z dnia [...] nr [...] o zawieszeniu postępowania w sprawie ustalenia uprawnień do świadczenia rodzicielskiego na J. M., ponieważ w przedmiotowej sprawie koniecznym było ustalenie czy istnieją uprawnienia do zagranicznych świadczeń na dziecko, a zatem rozpatrzenie przedmiotowego wniosku zależało od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ, którym w przedmiotowej sprawie jest instytucja [...]. SKO podniosło, iż ewentualne ustalenie prawa do dodatku dyferencyjnego zgodnie z art. 68 ust. 2 Rozporządzenia (WE) będzie możliwe po rozstrzygnięciu sprawy przez instytucję zagraniczną. To postanowienie nr [...] z dnia [...] r. nie zostało przez stronę zaskarżone i jest ostateczne, SKO podniosło dalej, iż dopiero gdy stosownie do art. 97 § 2 K.p.a. ustąpią przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania, o których mowa w § 1 pkt 1-4, organ administracji publicznej podejmie postępowanie z urzędu lub na żądanie strony. W niniejszej sprawie jak stwierdziło SKO co wynika z akt właściwa instytucja zagraniczna nie przekazała informacji dotyczących kwot świadczeń przysługujących na dziecko z tytułu pierwszeństwa. Zatem nie ustąpiły przesłanki uzasadniające zawieszenie postępowania co powoduje, iż sporne postanowienie jest prawidłowe. W skardze do WSA w Gliwicach organowi zarzucono: - naruszenie przepisu art. 97 § 2 k.p.a. poprzez uznanie, iż nie ustąpiły przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania, mimo iż w sprawie nie została podjęta tymczasowa decyzja w sprawie pierwszeństwa, co uniemożliwia rozpatrzenie złożonego wniosku przez właściwą instytucję na terenie [...]; - naruszenie przepisu art. 8, art. 9 oraz art. 11 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania i wydanie rozstrzygnięcia niezgodnego z zasadą pogłębiania zaufania do organów administracji, udzielania informacji oraz wyjaśniania zasadności przesłanek; W konsekwencji wniesiono o: uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W treści skargi po przywołaniu art. 60 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/09, podkreślono iż zgodnie z ustawodawstwem unijnym, wydanie decyzji tymczasowej jest niezbędne do dalszego prowadzenia postępowania, bowiem instytucja zagraniczna, w terminie dwóch miesięcy zobowiązana jest do zajęcia stanowiska w sprawie decyzji tymczasowej. Jeżeli instytucja, której przekazano wniosek, nie zajmie stanowiska w terminie dwóch miesięcy od daty otrzymania wniosku, zastosowanie ma decyzja tymczasowa, a instytucja ta wypłaca świadczenia przewidziane w obowiązującym ją ustawodawstwie i informuje instytucję, w której złożono wniosek o kwocie wypłaconych świadczeń (art. 60 ust. 3 rozporządzenia nr 987/09). Zakwestionowano twierdzenie organu, że do właściwej instytucji na terenie [...] został wysłany formularz F006, będący informacją o tymczasowej decyzji w sprawie świadczeń rodzinnych, a skoro instytucja ta nie przekazała do ROPS informacji dotyczących kwot świadczeń przysługujących na dziecko J. M. z tytułu pierwszeństwa, nie ustąpiły przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania. W ocenie Skarżącej, pomimo ciążących na organie obowiązków, nie została podjęta tymczasowa decyzja w sprawie zasad pierwszeństwa, lecz organ z urzędu, po przekazaniu złożonego w Polsce wniosku do instytucji właściwej Państwa Członkowskiego, którego ustawodawstwo ma zastosowanie z tytułu pierwszeństwa, dokonał zawieszenia postępowania co spowodowało iż do dnia dzisiejszego wniosek strony nie został rozpatrzony i nie otrzymała ona świadczenia rodzicielskiego. Podkreślono, iż z informacji posiadanych przez stronę właściwa instytucja na terenie [...] oczekuje na ww. tymczasową decyzję w sprawie pierwszeństwa, a jej brak uniemożliwia dalsze postępowanie i rozpatrzenie złożonego wniosku. SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w spornym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach , zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie . W przedmiotowej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] utrzymało w mocy postanowienie Marszałka Województwa Śląskiego z dnia [...] odmawiające podjęcia postępowania w sprawie ustalenia uprawnienia strony do świadczenia rodzicielskiego na dziecko J. M. zawieszonego z urzędu postanowieniem Marszałka Województwa Śląskiego z dnia [...], nr [...]. Zawieszenie zaś postępowania w przedmiotowej sprawie nastąpiło w oparciu o art. 97 § 1 pkt 4 Kpa. Zgodnie z jego treścią organ administracji publicznej zawiesza postępowanie:) gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd; Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się zatem do zagadnienia czy ustąpiły w sprawie przesłanki uzasadniające zawieszenie postępowania zainicjowanego wnioskiem A. M. o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego na córkę J. M. Stan sprawy w jakim zapadło sporne postanowienie jest następujący; A. M. w dniu [...] zwróciła się z wnioskiem do GOPS w P. o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego na córkę J. M. i jak ustalono J. M. zamieszkuje i wykonuje działalność zawodową na terenie [...]. Na mocy art 67 rozporządzenia (WE) nr 883/2004 z dnia 29.04.2004r w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego osoba jest uprawniona do świadczeń rodzinnych zgodnie z ustawodawstwem właściwego Państwa Członkowskiego, włącznie ze świadczeniami dla członków rodziny, którzy zamieszkują w innym Państwie Członkowskim, tak jakby zamieszkiwali oni w pierwszym Państwie Członkowskim. Zgodnie z art. 68 ust. 1a Rozporządzenia (WE) Nr 883/2004 państwem pierwszeństwa właściwym do ustalania uprawnień oraz wypłacania świadczeń rodzinnych jest w pierwszej kolejności państwo zatrudnienia lub wykonywania działalności na własny rachunek, w drugiej kolejności prawa udzielane są z tytułu otrzymywania emerytury lub renty i w ostatniej kolejności prawa uzyskiwane są na podstawie miejsca zamieszkania. Z uwagi na okoliczność iż J. M. ojciec J. M. wykonywał działalność zawodową na terenie [...], to [...] była państwem pierwszeństwa do rozpatrywania uprawnień doświadczeń rodzinnych na w/w. dziecko. Na podstawie art. 68 ust. 3(a) Rozporządzenia (WE) Nr 883/2004 jeśli w instytucji właściwej Państwa Członkowskiego, którego ustawodawstwo ma zastosowanie, złożony zostaje wniosek o przyznanie świadczeń rodzinnych, ale nie z tytułu pierwszeństwa wynikającego z przepisów ust. 1 i 2 niniejszego art. to instytucja ta niezwłocznie przekazuje taki wniosek instytucji właściwej Państwa Członkowskiego, którego ustawodawstwo ma zastosowanie z tytułu pierwszeństwa Informuje zainteresowanego (....). Zgodnie zaś z art. 60 ust. 3 Rozporządzenia (WE) Nr 987/2009 w sprawie wykonywania rozporządzenia WE NR 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego jeżeli instytucja, w której złożono wniosek, uzna ze zastosowanie ma jej ustawodawstwo jednak nie na zasadzie pierwszeństwa zgodnie z art. 68 ust. 1 i 2 rozporządzenia podstawowego, niezwłocznie podejmuje tymczasową decyzję w sprawie zasad pierwszeństwa które maja być zastosowane oraz przekazuje wniosek do instytucji innego państwa członkowskiego, zgodnie z art. 68 ust. 3 rozporządzenia podstawowego oraz informuje o tym wnioskodawcę. Instytucja ta zajmuje stanowisko w sprawie decyzji tymczasowej w terminie dwóch miesięcy. Jak wynika z akt sprawy zgodnie z prawem pierwszeństwa, wniosek złożony przez stronę został przekazany do instytucji właściwej w zakresie świadczeń rodzinnych na terenie [...] wraz z formularzem F006 (vide informacja o tymczasowej decyzji w sprawie ustawodawstwa właściwego w pierwszej kolejności oraz w sprawie wypłaconych świadczeń k-26-32). Tym samym wbrew twierdzeniom strony skarżącej zawartym w skardze organ podjął tymczasowa decyzję w sprawie zasad pierwszeństwa o czym poinformował na stosownym formularzu F 006 instytucję zagraniczną . Decyzja ta wyekspediowana została do instytucji [...] – [...] w dniu [...] co wynika z prezentaty wysyłki widniejącej na decyzji. Okoliczność ta uzasadniała zatem w dacie [...] zawieszenie postępowania w sprawie ustalenia prawa do świadczenia rodzicielskiego na dziecko J. M. po myśli art. 97 § 1 pkt 4 Kpa. Jednak w sytuacji, gdy co wynika z akt sprawy instytucja zagraniczna której przekazano wniosek tu – [...] nie zajął stanowiska w sprawie terminie dwóch miesięcy od daty otrzymania wniosku, zastosowanie ma tymczasowa decyzja, a instytucja ta wypłaca świadczenie przewidziane w obowiązującym ją ustawodawstwie i informuje instytucje, w której złożono wniosek o kwocie wypłaconych świadczeń (art. 60 ust. 3 zd. drugie Rozporządzenia (WE) Nr 987/2009 ). Przywołana regulacja prawna wynikająca z Rozporządzenia (WE) Nr 987/2009 oznacza, iż w stanie faktycznym sprawy odpadła przesłanka uzasadniająca po myśli art. 97 § 1 pkt 4 Kpa zawieszenie postępowania w sprawie o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego na córkę strony J. Zgodnie zaś z art. 97 §2 Kpa gdy ustąpią przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania, o których mowa w § 1 pkt 1-4, organ administracji publicznej podejmie postępowanie z urzędu lub na żądanie strony. W tej sytuacji zdaniem Sądu naruszającym obowiązujące przepisy prawa procesowego art. 97 § 2 Kpa było wydanie postanowienia o odmowie podjęcia postępowania w sprawie ustalenia uprawnienia strony do świadczenia rodzicielskiego na córkę J. M. Przy jego wydaniu doszło także do naruszenia przepisów wspomnianego art. 60 ust. 3 Rozporządzenia (WE) Nr 987/2009 w sprawie wykonywania rozporządzenia WE NR 883/2004 w sprawie systemów koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego poprzez ich pominięcie przy rozstrzyganiu wniosku strony o podjęcie zawieszonego postępowania. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. - Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.). orzekł, jak w sentencji. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań.