IV SA/Gl 518/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi J.W. na decyzję Rektora Akademii Ekonomicznej im. [...] w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie spraw kandydatów na studia i studentów 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia [...], 2) zasądza od Rektora Akademii Ekonomicznej im [...] w K. na rzecz skarżącej kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] r. Wydziałowa Komisja Stypendialna Wydziału Finansów i Ubezpieczeń Akademii [...] w K. odmówiła przyznania Pani J. W. stypendium socjalnego i stypendium na wyżywienie nie precyzując przy tym jakiego okresu stypendialnego dotyczy wskazana decyzja. Za podstawę prawną rozstrzygnięcia przyjęto regulacje zawarte w art. 173 i "następnych" ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 164, poz. 1365 z późn. zm.). Wskazana decyzja została wydana w wyniku złożonego przez skarżącą pisma z dnia [...] r. zawierającego wniosek o ponowne rozpoznanie złożonego w dniu [...] r podania, które nie zostało przyjęte i rozpoznane z uwagi na nie spełnienie przez skarżącą kryteriów warunkujących przyznanie stypendium. W uzasadnieniu podano, że studentka nie posiada samodzielności finansowej. W odwołaniu od tej decyzji skarżąca wniosła o jej uchylenie zarzucając organowi błędną interpretację art. 179 ust. 6 ustawy o szkolnictwie wyższym. Wskazała, iż posiada stałe źródło dochodów a osiągane przez nią dochody spełniają kryteria zawarte w w/w ustawie. Odwoławcza Komisja Stypendialna nie uwzględniła odwołania skarżącej. W wydanej w dniu [...] r. decyzji nie podała podstawy prawnej podjętego rozstrzygnięcia wskazując jedynie na art. 173 i "następne" ustawy o szkolnictwie wyższym. Treść uzasadnienia tej decyzji ogranicza się do stwierdzenia, że "nie posiada Pani samodzielności finansowej". W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca domagała się uchylenia obu zapadłych w sprawie decyzji, wskazując na naruszenie art. 7 i 107 § 3 kpa oraz art. 179 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, stwierdzając, że osiągnięty przez skarżącą w roku [...] dochód był niższy od minimalnego wynagrodzenia za pracę ustalonego na ten rok, przez co nie spełnia warunków pozwalających na uznanie jej za osobę samodzielną finansowo, ponadto skarżąca nie złożyła oświadczenia o dochodach osiąganych przez jej rodziców, co uniemożliwiło przyznanie jej stypendium na nazwanych przez uczelnię zasadach ogólnych. Przytoczono brzmienie stosownych przepisów oraz powołano się na stanowisko Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w treści ustawy. Kryterium kontroli wykonywanej przez te sądy określa art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stanowiący, że jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przeto kontrola sądów polega na zbadaniu, czy kwestionowana decyzja nie uchybia przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądy administracyjne badają również, czy organ administracji publicznej nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością decyzji (art. 145 § 1 P.p.s.a.). Przy czym – w myśl art. 134 § 1 P.p.s.a. – rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc związanymi zarzutami i wnioskami skargi, a zatem oceniają legalność decyzji również z urzędu. Oznacza to, że Sąd orzekający ma prawo, a nawet obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze i dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet gdy dany zarzut nie został podniesiony. Należy wreszcie dodać, że z mocy art.135 tej ustawy jest władny oceniać legalność nie tylko decyzji zaskarżonej, ale też rozstrzygnięć wydanych w granicach danej sprawy, jeśli może się to przyczynić do końcowego jej załatwienia. Uwzględniając te reguły i uprawnienia stwierdzić wypadło, iż zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji naruszają przepisy postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z brzmieniem art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Przenosząc te regulacje na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż wydane w sprawie decyzje obu organów nie spełniają podanych powyżej kryteriów. Zarówno w decyzji organu I instancji jak i decyzji Odwoławczej Komisji Stypendialnej nie podano podstaw prawnych zapadłych w sprawie rozstrzygnięć, wskazano jedynie na art. 173 oraz na przepisy "następne" ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Sąd dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonych decyzji nie jest w stanie odnieść się i sprawdzić prawidłowości zastosowanych w sprawie przepisów "następnych". Uzasadnienie prawne powinno zawierać ponadto przytoczenie zastosowanych przepisów prawa wraz z ich wyjaśnieniem. W uzasadnieniu nie tylko nie wyjaśniono zastosowanych przepisów w sprawie ale nie zostały one nawet przez organ wskazane. Zaskarżone decyzje nie zawierają kolejnego obligatoryjnego elementu uzasadnienia decyzji jakim jest uzasadnienie faktyczne. Organy obu instancji nie wskazały faktów, które uznały za udowodnione, nie wskazały również na podstawie jakich dowodów doszły do przekonania, że skarżąca nie posiada samodzielności finansowej. Nie wspominając o dokonaniu oceny wiarygodności dowodów i podaniu przyczyn, dla których określonym dowodom jej odmówiono. Naruszyły tym również art. 7 i 77 k.p.a., zgodnie z którymi organy stosują zasadę prawdy obiektywnej i w tym celu mają obowiązek zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zgromadzony w sprawie materiał nie został rozpatrzony w sposób zgodny ze wskazanymi wyżej przepisami. Z uwagi na wskazane uchybienia decyzje te całkowicie uchylają się spod kontroli Sądu. Nie sposób bowiem ocenić w sprawie prawidłowości zastosowanych przepisów prawa materialnego, gdy nie zostały one w ogóle wskazane. Sąd został pozbawiony również możliwości oceny poprawności przeprowadzonego w sprawie postępowania, między innymi prawidłowości zastosowania zawartej w art. 80 k.p.a. zasady swobodnej oceny dowodów. Zgodnie z nią, organy wydają rozstrzygnięcie na podstawie zgromadzonych w sprawie dowodów, które muszą zostać poddane wszechstronnej ocenie w odniesieniu do każdego środka dowodowego w kontekście całokształtu materiału. Dokonując ustaleń faktycznych w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy organy powinny kierować się zasadami logiki i doświadczenia życiowego. W uzasadnieniach zaskarżonych decyzji organy nie tylko nie dokonały jakiejkolwiek oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego ale nie wskazały jakichkolwiek dowodów, na podstawie których ustaliły stan faktyczny. Decyzje te uchylają się więc spod oceny legalności. Trzeba też nadmienić, że naprawienie tych uchybień nie może nastąpić w odpowiedzi na skargę, gdyż nie jest ona częścią decyzji, a prezentuje stanowisko organu względem skargi. Na koniec przyszło też zauważyć, że organy nie tylko nie wyjaśniły istotnych dla rozstrzygnięcia przesłanek, ale przede wszystkim okresu, za jaki skarżąca domagała się stypendium. Wskazała bowiem, że wnioskiem z [...] r. ponawia żądanie z [...] r., którego nie rozpatrzono. Tę okoliczność należało zbadać zważając na brak proceduralnej podstawy dla "nieprzyjęcia" podania. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy po przeprowadzeniu postępowania w wyżej opisanym zakresie pozwalającym na rozpatrzenie żądania wydadzą w oparciu o przepisy prawa materialnego i procesowego prawidłową decyzję zawierającą pełne uzasadnienie faktyczne i prawne w oparciu o art. 107 § 3 k.p.a. Przy ocenie daty złożenia wniosku skarżącej uwzględnią fakt, iż decyzja organu I instancji została wydana dopiero po złożeniu przez skarżącą wniosku o wydanie w sprawie decyzji pozwalającej skorzystać stronie z przewidywanych w przepisach postępowania środków odwoławczych. O ile był to kolejny wniosek w tej samej sprawie, uprawniony jest pogląd, że organy uchybiły wyrażonej w art. 104 k.p.a. zasadzie, zgodnie z którą organy administracji publicznej rozstrzygają sprawę poprzez wydanie decyzji. Przy ustalaniu prawa skarżącej do stypendium socjalnego oraz stypendium na wyżywienie na postawie art. 179 ustawy o szkolnictwie wyższym zwrócą uwagę na różnice w pojęciach "osiąganych miesięcznie dochodach" o których mowa w ust. 6 pkt 3 wskazanego artykułu oraz określonego w ust. 5 tego artykułu "dochodzie uprawniających do otrzymania stypendium". Pojęcia te nie są bowiem tożsame i prawidłowa interpretacja ich zakresu jest niezbędna dla wydania trafnego rozstrzygnięcia. Wydaje się też, że skarżąca osiągała dochody, których wysokość należało wziąć pod uwagę ustalając jej samodzielność finansową bez potrzeby badania dochodów rodziców. W tym stanie rzeczy, mając na względzie przedstawiony stan faktyczny i prawny sprawy, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 c ustawy p.p.s.a Sąd orzekł, jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.