IV SA/Gl 53/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędzia WSA Renata Siudyka Protokolant st. sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi I.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] nr [...]. Marszałek Województwa [...] decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 21, art. 23a ust. 9 i art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 oraz ust. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 114 ze zm.) zobowiązał I. P. do zwrotu w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna, nienależnie pobranych w okresie od 1 stycznia 2011 r. do 31 października 2011 r. zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami w wysokości 3 500 zł łącznie z ustawowymi odsetkami. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podkreślono, że mocą decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] utrzymana w mocy została decyzja Marszałka Województwa [...] z dnia [...] r. Nr [...] uznająca zasiłki rodzinne wraz z dodatkami wypłacone w okresie od 1 stycznia 2011 r. do 31 października 2011 r. w łącznej kwocie 3 500 zł. za nienależnie pobrane. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się I. P., która wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. W odwołaniu tym zarzuciła naruszenie postanowień art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Podniosła, że we wskazanym okresie spełniała warunki do otrzymywania świadczeń rodzinnych i takie otrzymywała, zaznaczyła jednocześnie, iż uchylenie decyzji przyznającej nastąpiło z tego powodu, że przyznał je nie ten organ, który winien to uczynić. Podniosła także, iż nie został spełniony jeden z wymogów uznania jej działań za pobranie nienależnego świadczenia, gdyż nie działała w sposób świadomy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji organ stwierdził, że skoro w ramach innego postępowania zakończonego decyzją ostateczną uznano świadczenia pobrane we wskazanym okresie za nienależnie, tym samym niezbędnym jest żądanie zwrotu pobrania tych świadczeń. Pokreślono również, że decyzja organu pierwszej instancji poprzedzona została prawidłowym postępowaniem dowodowym i nie zawiera uchybień o charakterze materialnoprawnym. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję wniosła I. P., która domagała się jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Zarzuciła tej decyzji naruszenie art. 30 ust. 1 i 2 i ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a także naruszenie przepisów postępowania administracyjnego. W motywach skargi przedstawiła przebieg wydarzeń w ramach prowadzonego postępowania, jak również zaakcentowała, że wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., mocą której organ ten utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji uznającą pobrane przez nią zasiłki rodzinne za nienależnie pobrane. Następnie przywołując treść mających zastosowanie w sprawie przepisów oraz mając na uwadze orzecznictwo sądów administracyjnych uznała, że zaskarżona decyzja została wydana z uchybieniami uzasadniającymi jej eliminację z obrotu prawnego. Ponownie podkreśliła, że w ramach postępowania zmierzającego do przyznania świadczenia rodzinnego nie została pouczona w sposób prawidłowy, a tym samym nie można teraz utrzymywać, że świadczenia te pobrała nienależnie, gdyż nie miała świadomości, iż jej nie przysługują. Działała w dobrej wierze i była przekonana, że organy administracji publicznej podejmują działania z uwzględnieniem interesu społecznego i jej słusznego interesu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 poz.1647) wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa. Stosownie do postanowień art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 wyżej wymienionej ustawy sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, względnie wystąpiła przesłanka uzasadniająca wznowienie postępowania. W pierwszej kolejności przyjdzie zauważyć, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, jednakże nie tylko z tych powodów, które podała skarżąca w swojej skardze. Art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Nakazanie zwrotu świadczeń rodzinnych jest uwarunkowane uprzednim ostatecznym przesądzeniem, że zostały pobrane jako świadczenia nienależne. To natomiast wymaga przeprowadzenia dwóch odrębnych i mających inny zakres, ale wzajemnie od siebie zależnych postępowań: wcześniejszego w przedmiocie ustalenia nienależnych świadczeń i późniejszego w przedmiocie nakazania ich zwrotu wraz z odsetkami - jeśli wynik tego pierwszego postępowania okaże się pozytywny. Prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 kwietnia 2016 r., sygn. akt IV SA/GI 767/15 została uchylona decyzja ostateczna Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] Nr [...] przesądzająca o tym, że strona pobrała nienależnie świadczenia rodzinne w łącznej kwocie 3 500 zł. Zatem, skoro dla prawidłowego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy konieczne jest ostateczne zakończenie postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych świadczeń, gdyż dopiero wówczas otwiera się droga do orzekania w sprawie zwrotu takiego nienależnie pobranego świadczenia, to brak takiego orzeczenia (wyeliminowanie go z obrotu prawnego wyżej cyt. wyrokiem tut. Sądu) powoduje, że w chwili obecnej brak jest podstaw prawnych do orzekania o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego wobec braku prawomocnego ustalenia o jego niezależności. Wskazana okoliczność powodujekonieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Art. 145 § 1 pkt 1 b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Z kolei art. 145 § 1 pkt 8 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Skoro zatem w przedmiotowej sprawie zaistniała wyżej wskazana podstawa wznowieniowa (art. 145 § 1 pkt. 8 k.p.a.), to konsekwencją tego była konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 b w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.