IV SA/Gl 530/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz-Kunicka Protokolant st. sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi H.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 3 ust. 3, art. 8 ust. 1, art. 39 i art. 106 ust. 4 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) a także art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił H.K. przyznania zasiłku celowego w postaci dofinansowania do zakupu karty telefonicznej w wyższej wysokości. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że strona spełnia wymogi do otrzymania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej, ponieważ jej dochód nie przekracza kryterium dochodowego uprawniającego do otrzymania tego typu świadczenia. W dalszej części uzasadnienia organ ten zaznaczył, że z uwagi na ograniczone możliwości pomocy społecznej nie jest w stanie podwyższyć kwoty przyznanego stronie świadczenia, a tym samym nie jest w stanie zaspokoić zgłoszonej potrzeby. Podkreślono, że strona jest objęta przedmiotową formą pomocy i posiada przyznane środki na zakup karty telefonicznej, jednocześnie zaakcentowano, że stronie udzielono liczne świadczenia z zakresu pomocy społecznej i kwota ta w grudniu 2009 r. wyniosła [...] zł. Z decyzją tą nie zgodził się H. K., który wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. W odwołaniu tym strona wyraziła niezadowolenie z otrzymanej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W motywach decyzji organ ten wpierw przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie odniósł się do zgłoszonej przez stronę potrzeby. W pierwszej kolejności organ odwoławczy przybliżył sytuację osobistą i majątkową strony i stwierdził, że strona spełnia wymogi do otrzymania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej, albowiem nie dysponuje żadnym własnym dochodem i utrzymuje się jedynie ze świadczeń otrzymywanych z pomocy społecznej. W dalszej części uzasadnienia podkreślono działania organu odwoławczego zmierzające do ustalenia faktycznej sytuacji dochodowej strony i przybliżono na tę okoliczność ustalenia poczynione w ramach przesłuchania strony przed tym organem. W trakcie tej czynności procesowej strona przybliżyła znaczenie dla niej wnioskowanej formy pomocy jak również przedstawiła własną ocenę działań podejmowanych przez organ pierwszej instancji. Po przedstawieniu analizy związanej z sytuacją dochodową i osobą strony organ odwoławczy przywołał postanowienia przepisów prawa regulujących przyznawanie świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej w tym zasiłków celowych. W ramach tej części rozważań organ podkreślił, że przyznanie zasiłku celowego posiada charakter uznaniowy i uzależnione jest od ilości środków, jakimi pomoc społeczna dysponuje na zaspokajanie tego typu potrzeb. Następnie wskazany organ przeprowadził analizę sytuacji strony w kontekście zgłoszonej potrzeby i doszedł do przekonania, że wysokość przyznanej pomocy łącznie z możliwością korzystania z połączeń bezpłatnych zapewnia stronie pełny kontakt z niezbędnymi służbami medycznymi. Nadto organ dokonał analizy wysokości świadczeń przyznawanych stronie i doszedł do przekonania, że wysokość ta odbiega od reguł przewidzianych w stosowanej w mieście polityki przyznawania świadczeń, a dokonywane prze nią zakupy świadczą o marnotrawstwie przyznanych świadczeń. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję wniósł H.K. W skardze tej nie zgodził się z podjętym rozstrzygnięciem oraz podkreślił, że organy administracji nie biorą pod uwagę twierdzeń przez niego podnoszonych i posługują się nieprawdziwymi argumentami. Podkreślił, że nie jest brana pod uwagę jego wyjątkowa sytuacja, która uzasadnia udzielanie mu pomocy w szerszym zakresie niż innym osobom. Odnosząc się do odmowy przyznania wnioskowanej formy świadczenia zaakcentował, że przy wykorzystaniu telefonu dokonywał interwencji w sprawie ogrzewania. Brak podwyższonej wartości karty telefonicznej uniemożliwia dokonywanie takich interwencji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie i przedstawiło analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Pełnomocnik skarżącego adwokat L. G.-L. pismem z dnia [...] r. podtrzymała żądanie skarżącego i wystąpiła o przyznanie wnioskowanego świadczenia, jak również zarzuciła organom administracji naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, ponieważ organy administracji podejmując rozstrzygnięcia nie wyjaśniły wszystkich okoliczności sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) nie wykazała, aby zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Po myśli art. 134 wyżej wymienionej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W rozpatrywanej sprawie przyjdzie zwrócić uwagę na fakt, że H. K. wnioskiem z dnia [...] r. wystąpił do organu pierwszej instancji o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej w postaci przyznania zwiększonej kwoty karty telefonicznej z 10 zł na 15 zł. Wywiad środowiskowy w sprawie przeprowadzony został w dniu [...] r. i był on następstwem wcześniej zgłoszonych wniosków. Organ pierwszej instancji decyzję w sprawie wydał w dniu [...] r., zatem w dniu tym organ pierwszej instancji dysponował wywiadem środowiskowym oraz innymi dokumentami ilustrującymi sytuację finansową i osobistą skarżącego. Zaznaczyć należy, że po zgłoszeniu przez skarżącego przedmiotowego wniosku organ pierwszej instancji nie przeprowadzał już nowego wywiadu, lecz wykorzystał informacje zamieszczone w wywiadzie, który został przeprowadzony w dniu [...] r. dla potrzeb innego prowadzonego przez niego postępowania. Działanie organu pierwszej instancji nie narusza przepisów prawa, albowiem wniosek skarżącego z dnia [...] r. stanowi jedynie formę rozszerzenia żądania kierowanego przez niego wobec organów pomocy społecznej. Oznacza to, że organy administracji prowadząc przedmiotowe postępowanie w tym zakresie nie dopuściły się naruszenia przepisów postępowania w takim zakresie, który uzasadniałby uwzględnienie wniesionej skargi. Przedmiotowym wnioskiem H. K. ubiega się o przyznanie zasiłku celowego w formie zakupu karty telefonicznej o wartości większej niż została mu przyznana. W świetle powyższego niezbędnym jest zweryfikowanie stanu normatywnego obowiązującego w tym zakresie. Stosownie do postanowień art. 36 pkt 1 lit. "c" ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy jest świadczeniem pieniężnym, zatem osoba ubiegająca się o taką formę pomocy zobligowana jest spełnić wymogi wynikające z treści art. 8 ust. 1 tej ustawy, a zatem dochód osoby samotnie gospodarującej nie może przekraczać kwoty 477 zł jak również musi wystąpić jeden z powodów przewidzianych w tej ustawie. Wskazana wysokość kryterium dochodowego wynika z postanowień rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz. 1055). Z kolei po myśli art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, a w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Wskazany katalog potrzeb, które mogą być zaspokojone posiada charakter otwarty i zadaniem organu jest w każdym przypadku w sposób indywidualny ocenić, czy potrzeba taka mieści się w celach i możliwościach pomocy społecznej. W tym miejscu przyjdzie zauważyć, że zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 powoływanej ustawy celem pomocy społecznej jest wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Nadto po myśli art. 3 ust. 4 tej ustawy potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Po przedstawieniu stanu normatywnego w sprawie niezbędnym jest przejście na grunt rozpatrywanej sprawy i ustalić, czy organy administracji w sposób odpowiadający normom prawnym podjęły kwestionowane rozstrzygnięcie czy też dopuściły się w tym zakresie uchybień, które uzasadniałyby uwzględnienie wniesionej skargi. Na wstępie przyjdzie zauważyć, że pełnomocnik skarżącego w piśmie skierowanym do tutejszego Sądu, a w którym podtrzymał wniesioną skargę akcentował, że organy administracji dopuściły się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik prowadzonego postępowania, albowiem nie wyjaśniły w sposób pogłębiony sytuacji osobistej skarżącego. Nadto podniesiono zarzut, iż organ pierwszej instancji nie udokumentował w swoim rozstrzygnięciu braku środków finansowych na zaspokojenie potrzeby zgłoszonej przez skarżącego. Odnosząc się do podniesionych zarzutów przyjdzie stwierdzić, że nie znajdują one potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. W pierwszej kolejności przyjdzie odnieść się do podniesionego zarzutu wadliwie przeprowadzonego postępowania dowodowego, poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy. Zarzut ten w kontekście działań podejmowanych przez organ pierwszej instancji, jak również czynności wykonanych przez organ odwoławczy jest całkowicie pozbawiony podstaw. Organ pierwszej instancji w następstwie zgłoszonego żądania przeprowadził prawem przewidziane postępowanie i w tym celu wykorzystał wszelkie informacje którymi dysponował i zgromadził w trakcie prowadzenia licznych postępowań inicjowanych wnioskami skarżącego. W ramach tych działań organ pierwszej instancji dokonał między innymi oceny sytuacji dochodowej strony i analizy posiadanych środków finansowych w kontekście obowiązującej na terenie tej gminy polityki świadczeń. Z kolei organ odwoławczy przeprowadził rozprawę administracyjną w trakcie której wyjaśnione zostały wszystkie te kwestie, które strona nie była w stanie wyeksponować w ramach relacji z pracownikiem socjalnym organu pierwszej instancji. Podkreślić należy, że organ odwoławczy w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia odniósł się do zgłoszonej potrzeby dysponowania przez stronę kartą telefoniczną o wyższej wysokości, niż została mu przyznana mocą odrębnej decyzji. Pełnomocnik skarżącego poza odwołaniem się do przepisów art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego zaakcentował, że organy prowadzące postępowanie nie wyjaśniły jakie sprawy należą do spraw pilnych skarżącego i czy wymagają one przyznania karty w wyższej wysokości. Podniesiony zarzut nie może zostać uwzględniony, albowiem skarżący w skardze do tutejszego Sądu podkreślił, że dysponowanie kartą telefoniczną o wyższym nominale wynika z podejmowanych interwencji w zakresie ogrzewania. Wskazany przez skarżącego cel przyznania karty telefonicznej w podwyższonej wysokości nie znajduje umocowania w przepisach prawa, albowiem zgłoszenie takiej interwencji może odbyć się przy wykorzystaniu innych możliwości, a ponadto okoliczność ta nie jest związana jedynie z sytuacją danej osoby a posiada szerszy charakter. Zatem nie wydaje się zasadnym aby był to cel uzasadniający przyznanie karty telefonicznej w wyższej wysokości. Ponadto podkreślić trzeba, że skoro strona występuje o przyznanie karty telefonicznej w wyższej wysokości niż została jej przyznana to na niej ciąży obowiązek wykazania okoliczności, które będą uzasadniały podjęcie takiego rozstrzygnięcia. Przenoszenie takiego obowiązku na organ administracji nie jest elementem postępowania dowodowego i nie znajduje umocowania w przepisach prawa. W świetle powyższych ustaleń przyjdzie uznać, że organy administracji publicznej obu instancji w sposób pełny ustaliły sytuację osobistą skarżącego w kontekście zgłoszonej potrzeby i nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa, które uzasadniałoby uwzględnienie wniesionej skargi. Odrębnym zarzutem sformułowanym w piśmie pełnomocnika skarżącego jest brak odniesienia się w uzasadnieniu organu pierwszej instancji do sytuacji finansowej gminy, poprzez szczegółowe wykazanie środków jakimi dysponuje gmina. Stanowisko takie nie zasługuje na uwzględnienie. Wraz z aktami sprawy organ pierwszej instancji przekazał organowi odwoławczemu politykę świadczeń jaką realizuje na terenie miasta, z której wynika, że skarżący otrzymuje świadczenie w wysokości znacznie odbiegającej od przyjętych założeń. Skoro zatem organ pierwszej instancji odniósł się do ograniczonych możliwości finansowych gminy, a organ odwoławczy w sposób precyzyjny rozważył sytuację finansową skarżącego i zakres przyznawanych mu świadczeń łącznie z ich wysokością indywidualną i globalną, tym samym wypełnił ciążące na nim obowiązki w zakresie wykazania braku możliwości w zaspokojeniu potrzeby zgłoszonej przez stronę prowadzonego postępowania. W tym miejscu zaznaczyć należy, że powoływanie się przez skarżącego na wyjątkowość jego sytuacji i wynikającą z tego konieczność specjalnego traktowania i przyznawania świadczeń z pomocy społecznej w wyższej wysokości nie może być uwzględnione. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia fakt, iż sytuacja każdej osoby i rodziny ubiegającej się o takie świadczenia jest szczególna i uzasadnia uwzględnienie zgłoszonych przez nich potrzeb. Zgłaszane przez skarżącego nieinteresowanie się losem innych osób i rodzin jest usprawiedliwione subiektywnym podejściem do własnych potrzeb, jednakże organy administracji zobligowane są do respektowania obowiązujących unormowań prawnych w tym także do zasad wynikających z postanowień Konstytucji RP. Z tego też powodu organy te muszą mieć w polu widzenia szerszą sytuację niż ta, którą przyjmuje skarżący skupiający się jedynie na własnych potrzebach. W konkluzji tej części rozważań przyjdzie uznać, że organy administracji obu instancji nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa, które uzasadniałoby uwzględnienie wniesionej skargi. Na marginesie prowadzonych rozważań przyjdzie dostrzec, że z treści uzasadnienia organu odwoławczego wynika, iż skarżący marnotrawi przyznawane świadczenia, ponieważ zaspokaja potrzeby, które nie są niezbędnymi potrzebami w świetle postanowień ustawy o pomocy społecznej. Jednocześnie skład orzekający w przedmiotowej sprawie dostrzega, że pracownicy socjalni organu pierwszej instancji prowadzący skarżącego nie opracowali planu działań zmierzającego do wyprowadzenia skarżącego z systemu pomocy społecznej. Brak takiego planu ogranicza możliwości skutecznej pomocy skarżącemu i ograniczenia ilości żądań kierowanych pod adresem organów pomocy społecznej i skutkuje generacją kolejnych postępowań, które nastawione są na rozpatrzenie zgłoszonej potrzeby a nie na rozwiązanie sytuacji strony. Dostrzeżone uchybienie w pracy organu pierwszej instancji nie przekłada się na ocenę prawidłowości kontrolowanej decyzji, albowiem związane jest z wykonywaną pracą przez pracowników socjalnych i ich umiejętnościami. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić. SW