IV SA/Gl 533/15

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego w kwestii wniosku pełnomocnika skarżącej o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu postanawia: oddalić wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej; Wyrokiem z dnia 27 stycznia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekł o oddaleniu skargi w niniejszej sprawie. Następnie, postanowieniem wydanym w dniu 5 kwietnia 2016 r. starszy referendarz sądowy uwzględnił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy ustanawiając dla niej pełnomocnika z urzędu, na którego Okręgowa Izba Radców Prawnych w K. wyznaczyła radcę prawnego Ł. D. W dniu 31 maja 2016 r. wspomniany pełnomocnik wniósł od powyższego wyroku skargę kasacyjną, w treści której zażądał przyznania kosztów pomocy prawnej udzielonej stronie z urzędu oświadczając, że koszty te nie zostały zapłacone w całości ani w części. Postanowieniem z dnia 6 lipca 2016 r. tutejszy Sąd odrzucił rzeczoną skargę kasacyjną z uwagi na fakt, iż została ona wniesiona po upływie przewidzianego w ustawie terminu. Radca prawny Ł. D. wniósł na powyższe postanowienie z dnia 6 lipca 2016 r. zażalenie, które zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 20 października 2016 r. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. Artykuł 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) - zwanej dalej p.p.s.a. stanowi, że pełnomocnik procesowy wyznaczony w ramach przyznanego prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Trzeba jednak w tym miejscu podkreślić, że wspomniany przepis nie nakłada na sąd obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Godzi się bowiem zaakcentować, iż zgodnie z utrwalonym stanowiskiem judykatury, wynagrodzenie należne pełnomocnikowi z urzędu, przysługuje mu tylko za faktycznie udzieloną pomoc prawną. Decyzja o przyznaniu prawa pomocy oznacza bowiem, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu, a nadto że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to uprawnienie i obowiązek Sądu ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2015 r., sygn. akt II FZ 910/15, z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt I OZ 1226/13 oraz z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04 - wszystkie orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - zwanej dalej CBOSA). W tym kontekście wniosek o przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia podlega ocenie sądu także pod kątem jakości usług świadczonych w ramach pomocy prawnej, zaś wynagrodzenie może być przyznane wyłącznie wtedy, gdy pomoc prawna świadczona jest przez pełnomocnika w sposób profesjonalny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2015 r., sygn. akt I GSK 2012/13, publ. LEX nr 1748630, postanowienie tego Sądu z dnia 2 października 2014 r., sygn. akt I FZ 321/14, publ. LEX nr 1528763 oraz postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 16 marca 2000 r., sygn. akt I PZ 86/99, publ. PiZS 2001 r. nr 1 poz. 4 i z dnia 10 grudnia 2001 r., sygn., akt I PKN 248/01, publ. OSNAP z 2002 r. nr 9, poz. 5). Mając na względzie powyższe uznano, że wniosek pełnomocnika strony nie zasługuje na uwzględnienie. Radca prawny ustanowiony dla skarżącej wniósł wprawdzie skargę kasacyjną od wydanego w sprawie wyroku, jednak uczynił to z uchybieniem ustawowego terminu, co zostało jednoznacznie stwierdzone zarówno przez tutejszy Sąd (w postanowieniu z dnia 6 lipca 2016 r.), jak również przez Naczelny Sąd Administracyjny (w postanowieniu z dnia 20 października 2016 r.). Równocześnie nie wystąpił on z wnioskiem o przywrócenie tego terminu. W takiej sytuacji czynność podjętą przez pełnomocnika skarżącej należy uznać za prawnie bezskuteczną w świetle art. 85 p.p.s.a., a co za tym idzie nie sposób zgodzić się aby jej dokonanie stanowiło faktycznie udzieloną pomoc prawną, czyniącą zadość wymogom profesjonalizmu. Wobec powyższego, postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 8 p.p.s.a.