IV SA/Gl 533/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego w kwestii wniosku pełnomocnika strony skarżącej o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu postanawia: oddalić wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Postanowieniem z dnia 24 lipca 2018 r. referendarz sądowy ustanowił dla skarżącego pełnomocnika z urzędu, na którego Okręgowa Izba Radców Prawnych w Katowicach wyznaczyła radcę prawnego R. P. Radca prawny z urzędu skarżącego przeglądał akta sądowe i administracyjne tej sprawy (w dniu 2 października 2018 r.), jednak nie stawił się na rozprawie w dniu 8 listopada 2018 r. Wyrokiem z dnia 8 listopada 2018 r. tutejszy Sąd oddalił skargę. W dniu 8 listopada 2018 r. radca prawny z urzędu złożył pismo (k. 54), w którym zawarł wniosek o przyznanie mu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej w niniejszym postępowaniu z urzędu, zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz oświadczył, że koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Artykuł 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) –zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." stanowi, że pełnomocnik procesowy wyznaczony w ramach przyznanego prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Trzeba jednak w tym miejscu podkreślić, że wspomniany przepis nie nakłada na sąd (w tym przypadku na referendarza sądowego działającego w oparciu o art. 258 § 1 i § 2 pkt 8 P.p.s.a.) obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Godzi się bowiem zaakcentować, iż zgodnie z utrwalonym stanowiskiem judykatury, wynagrodzenie należne pełnomocnikowi z urzędu, przysługuje mu tylko za faktycznie udzieloną pomoc prawną. Przyznanie prawa pomocy skutkuje tym, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu, a nadto że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to uprawnienie i obowiązek Sądu ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2015 r., sygn. akt II FZ 910/15, z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt I OZ 1226/13 oraz z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04 - wszystkie orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - zwanej dalej CBOSA). W tym kontekście, wniosek o przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia podlega ocenie sądu także pod kątem jakości usług świadczonych w ramach pomocy prawnej, zaś wynagrodzenie może być przyznane wyłącznie wtedy, gdy pomoc prawna świadczona jest przez pełnomocnika w sposób profesjonalny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2015 r., sygn. akt I GSK 2012/13, publ. LEX nr 1748630, postanowienie tego Sądu z dnia 2 października 2014 r., sygn. akt I FZ 321/14, publ. LEX nr 1528763 oraz postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 16 marca 2000 r., sygn. akt I PZ 86/99, publ. PiZS 2001 r. nr 1 poz. 4 i z dnia 10 grudnia 2001 r., sygn., akt I PKN 248/01, publ. OSNAP z 2002 r. nr 9, poz. 5). Mając na względzie powyższe uznano, że żądanie wnioskodawcy nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż trudno zgodzić się, aby udzielił on stronie rzeczywistej pomocy prawnej w niniejszej sprawie – przynajmniej na tym etapie postępowania – do wydania wyroku w pierwszej instancji. Wspomniany radca prawny nie podniósł bowiem żadnej argumentacji mogącej przemawiać za uwzględnieniem skargi, nie zgłosił żadnych wniosków (poza żądaniem przyznania mu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej), nie przedstawił jakichkolwiek dowodów, nie wskazał okoliczności mogących rzutować na rozstrzygnięcie, nie był obecny na rozprawie w dniu 8 listopada 2018 r., na której zapadł wyrok ani też w jakikolwiek inny sposób nie zajął w sprawie stanowiska. Z akt sprawy wynika, że jedyną dokonaną przezeń czynnością było przejrzenie akt sadowych i administracyjnych. Tymczasem sam ten fakt nie stanowi wystarczającego uzasadnienia do przyznania wynagrodzenia. Jakkolwiek bowiem przejrzenie akt sprawy niewątpliwie stanowi niezbędną czynność warunkującą skuteczne reprezentowanie strony, to jednak samo w sobie nie przyczyniło się do wyjaśnienia okoliczności niniejszej sprawy oraz nie wywarło jakiegokolwiek wpływu na jej rozstrzygnięcie, skoro w jego następstwie pełnomocnik nie dokonał żadnych czynności procesowych zmierzających do tego celu. Zaprezentowane wyżej stanowisko koresponduje z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w postanowieniach: z dnia 7 kwietnia 2015 r., sygn. akt I FZ 60/15 oraz z dnia 25 października 2011 r., sygn. akt I OZ 790/11 (orzeczenia dostępne w CBOSA), który rozpoznający wniosek w pełni popiera, gdzie wskazano, iż za rzeczywiście udzieloną pomoc prawną nie może być uznane samo przejrzenie akt sprawy, czy też wykonanie fotokopii, bez podjęcia jakichkolwiek dalszych czynności procesowych (podobnie Wojewódzkie Sądy Administracyjne: w Warszawie - postanowienie z dnia 13 września 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 3780/14 oraz w Gdańsku - postanowienie z dnia 24 maja 2016 r., sygn. akt III SA/Gd 827/15 - orzeczenia dostępne w CBOSA). Rozstrzygnięcie to podjęto na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 8 P.p.s.a.