IV SA/Gl 542/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik, Sędzia NSA Adam Mikusiński (spr.), Asesor WSA Beata Kalaga-Gajewska, Protokolant ref. Arkadiusz Kmiotek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2005 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie należności przedemerytalnych uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją Nr [...], wydaną w dniu [...]r. Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy w C., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta C., odmówił J. P. przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego. Przedmiotowa decyzja wydana została na podstawie art. 6 pkt 6 lit b oraz art. 37l ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm.). W uzasadnieniu organ administracyjny powołał się na przywołany art. 37 l ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2002 r. wskazując, iż prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje osobie, która spełnia przesłanki jego nabycia w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy. W tym stanie rzeczy okoliczności sprawy uzasadniały podjęcie rozstrzygnięcia odmownego albowiem skarżąca w dacie rejestracji przypadającej na [...]r. nie spełniała wymogów warunkujących przyznanie przedmiotowego świadczenia, określonych w art. 37 k ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2001 r. W odwołaniu do Wojewody Ś., J. P. domagała się zmiany decyzji organu I instancji oraz przyznania świadczenia przedemerytalnego. Skarżąca podniosła, iż w dniu [...]r. zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w C. wnosząc równocześnie o przyznanie zasiłku przedemerytalnego. Tymczasem po ogłoszeniu nowelizacji ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, wchodzącej w życie z dniem 1 stycznia 2002 r. okazało się, iż zgodnie z nowym stanem prawnym byłaby uprawniona do pobierania świadczenia przedemerytalnego w rozmiarze wyższym od otrzymanego zasiłku. W konsekwencji, stosując się do wskazówek udzielonych przez pracownicę Powiatowego Urzędu Pracy strona wniosła o zamianę zasiłku przedemerytalnego na świadczenie przedemerytalne, przy czym wniosek ten złożyła w dniu [...] r., a więc jeszcze przed wydaniem decyzji o przyznaniu zasiłku przedemerytalnego, która została jej doręczona dopiero w dniu [...]r. W tym stanie rzeczy skarżąca wywiodła, iż organ administracyjny nie był uprawniony do podejmowania decyzji w przedmiocie rzeczonego zasiłku lecz powinien orzec zgodnie z zakresem jej żądania przyznając prawo do świadczenia przedemerytalnego. Decyzją Nr [...] wydaną w dniu [...] r. Wojewoda Ś. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie zapadłe w I instancji. Organ odwoławczy powołał się na znowelizowany z dniem 1 stycznia 2002 r. przepis art. 37 l ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu wywodząc, iż prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje osobie, która spełnia warunki do jego nabycia w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy. Tymczasem, zdaniem organu II instancji, strona rejestrując się w dniu [...] r. nie spełniała wymogów warunkujących przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego określonych w art. 37 k ustawy o zatrudnieniu..., w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2001 r. czyli pod rządami stanu prawnego na dzień jej rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy w C. Zgodnie bowiem z treścią przywołanego unormowania prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługiwało kobiecie spełniającej warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli osiągnęła wiek co najmniej 58 lat i posiadała okres uprawniający do emerytury, lub w roku kalendarzowym, w którym został rozwiązany stosunek pracy lub stosunek służbowy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, ukończyła co najmniej 55 lat oraz posiadała okres uprawniający do emerytury, lub do dnia rozwiązania stosunku pracy, z przyczyn dotyczących zakładu pracy, osiągnęła okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 35 lat, bądź do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego rozwiązanie stosunku pracy, posiadała okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 34 lata, a rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w związku z niewypłacalnością pracodawcy. Skoro zatem skarżąca nie spełniła żadnego z powyższych warunków to Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy w C. prawidłowo orzekł o odmowie przyznania świadczenia przedemerytalnego. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. P. wniosła o zmianę decyzji Wojewody Ś. ponownie żądając przyznania świadczenia przedemerytalnego. W ocenie strony podjęte w sprawie rozstrzygnięcie wydane zostało bowiem z rażącym naruszeniem art. 37 l ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Skarżąca oparła swe stanowisko na argumentacji analogicznej do zawartej w odwołaniu raz jeszcze podnosząc, że przyczyną ubiegania się o przyznanie zasiłku przedemerytalnego była dezinformacja co do treści znowelizowanych uregulowań cytowanej ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. oraz bardzo krótkim okresem vacatio legis. Ponadto powtórnie podkreśliła, iż późniejszy wniosek o zmianę tego zasiłku na świadczenie przedemerytalne złożyła w Powiatowym Urzędzie Pracy w C. w dniu [...] r., to jest przed datą doręczenia jej decyzji w przedmiocie przyznania zasiłku przedemerytalnego, przypadającą na [...] r. Dlatego organ administracyjny powinien był postąpić zgodnie z jej wnioskiem wydając decyzję o przyznaniu świadczenia przedemerytalnego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ś. wniósł o jej oddalenie wywodząc, iż nie znajduje podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Nadto organ odwoławczy wywiódł, że przyznanie skarżącej prawa do świadczenia przedemerytalnego według zasad obowiązujących od dnia 1 stycznia 2002 r. nie było możliwe z uwagi na brak przepisów przejściowych dopuszczających stosowanie znowelizowanego stanu prawnego do stanów faktycznych zaistniałych pod rządami poprzedniej regulacji. Postanowieniem wydanym w dniu 30 kwietnia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zawiesił postępowanie sądowe powołując się na fakt, iż przed Trybunałem Konstytucyjnym zawisła sprawa o zbadanie konstytucyjności ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu... (Dz. U. Nr 154, poz. 1793), na mocy której nadano nowe brzmienie między innymi art. 37 lit. k ust. 1 i art. 37 lit. l ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu likwidując zasiłki przedemerytalne oraz łagodząc wymagania konieczne do uzyskania świadczeń przedemerytalnych. Sąd wskazał, iż orzeczenie w przedmiocie zgodności przywołanych przepisów powszechnie obowiązującego prawa z Konstytucją RP może mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, a tym samym w sprawie zachodzi przesłanka zawieszenia postępowania określona w art. 125 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Ponieważ przedstawione wyżej zagadnienie rozstrzygnięte zostało przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 30 marca 2005 r., Sygn. akt K 19/02 (Dz. U. Nr 59, poz. 517), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wydał w dniu 27 czerwca 2005 r. postanowienie, na mocy którego zawieszone postępowanie sądowe zostało podjęte w oparciu o art. 128 §1 pkt 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa materialnego i dlatego nie może ona pozostać w obrocie prawnym. W punkcie wyjścia należy jednak stwierdzić, że skarga w niniejszej sprawie wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r., a więc w okresie, w którym postępowanie sądowoadministracyjne toczyło się według przepisów ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). Trzeba w tym miejscu zauważyć, że wspomniany akt prawny z dniem 1 stycznia 2004 r. utracił moc. Obecnie w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym stosowana jest ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie przy tym z art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zasady przyznawania świadczenia przedemerytalnego uregulowane zostały w obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej ustawie z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. u z 2001r., Nr 6, poz. 56 ze zm.). Stosownie zatem do treści art. 37 k ust. 1 przywołanej ustawy, według stanu prawnego na ten dzień (to jest [...] r.), prawo do przedmiotowego świadczenia przysługiwało kobiecie spełniającej warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli między innymi do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, ukończyła co najmniej 50 lat oraz osiągnęła okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 30 lat (art. 37 k ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu...). Zgodnie przy tym z art. 37 l ust. 1 cytowanej regulacji prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługiwało osobie, która spełniała warunki jego nabycia w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy. W tym miejscu godzi się jednak podkreślić, że rozpoznając niniejszą sprawę niezbędne było uwzględnienie zagadnień związanych ze stosowaniem normy międzyczasowej zawartej w art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz. U. Nr 154, poz. 1793). Cytowany przepis stanowi bowiem, iż osoby, które przed dniem wejścia w życie tej ustawy, to jest przed 1 stycznia 2002 r., zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i spełniały warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego nabywają oraz zachowują do nich prawo na dotychczasowych zasadach. Z brzmienia przywołanego unormowania wynika zatem jednoznacznie, że reguła nakazująca stosowanie dotychczasowych unormowań odnosi się do osób, które spełniały łącznie obie wymienione w nim przesłanki, to jest przed 1 stycznia 2002 r. czyniły zadość warunkom nabycia zasiłku lub świadczenia przedemerytalnego a równocześnie były zarejestrowane we właściwym powiatowym urzędzie pracy. Jak już jednak zasygnalizowano wyżej, przywołana ustawa z dnia 17 grudnia 2001 r. stanowiła przedmiot sprawy zawisłej przed Trybunałem Konstytucyjnym, który w przywołanym wyroku z dnia 30 marca 2005 r., orzekł między innymi, że art. 11 ust. 2 cytowanej regulacji w części, w jakiej zawiera zwrot "zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i", jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Mając na względzie powyższe godzi się odnotować, że przepis art. 11 ust. 2 ustawy o zmianie ustawy o zagospodarowaniu..., miał zastosowanie jedynie do tych osób spośród ubiegających się o przyznanie świadczenia przedemerytalnego, które przed 1 stycznia 2002 r., spełniały wymogi warunkujące jego nabycie. Tymczasem z akt sprawy wynika jednoznacznie, że skarżąca w świetle regulacji obowiązującej do tego dnia spełniała wprawdzie przesłanki nabycia zasiłku przedemerytalnego lecz nie zachowała wymogów, od których uzależnione było uzyskanie świadczenia, o którym mowa w art. 37 k ust. 1 ustawy o zatrudnieniu... W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że w sprawie brak było podstaw do rozstrzygania w oparciu o dotychczasowe przepisy. Za zajęciem takiego stanowiska przemawia nadto ogólna reguła intertemporalna, zgodnie z którą sprawa podlega rozpatrzeniu według przepisów obowiązujących w chwili jej rozpoznania, chyba, że co innego wynika z przepisu lub z charakteru danego stosunku prawnego. Tymczasem sprawa o przyznanie świadczenia przedemerytalnego nie jest tego rodzaju, że z samej jej istoty wynika obowiązek stosowania dotychczasowych uregulowań. Wręcz przeciwnie, z istoty tego świadczenia wywieść można, że dopuszczalne jest stosowanie nowych rozwiązań, zwłaszcza jeżeli są one korzystniejsze dla osób, które nie spełniały poprzednio obowiązujących przesłanek jego nabycia (por.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 czerwca 2005 r., sygn. akt: II SA/Wa 904/05). Należy dodać, że także art. 37 l ustawy o zatrudnieniu...., nie mógł uzasadniać odmowy przyznania stronie świadczenia stanowiącego przedmiot jej wniosku. Przepis ten stanowi wprawdzie, że prawo do przedmiotowego świadczenia przysługuje osobie, która spełniła warunki do jego nabycia w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy. Nie oznacza to jednak, że chodzi o spełnienie warunków obowiązujących w dniu rejestracji. Sformułowanie użyte w rzeczonym unormowaniu sprowadza się bowiem jedynie do tego, że w dniu rozpoznania wniosku o ustalenie świadczenia przedemerytalnego (a więc w dacie orzekania w tej kwestii) należy ocenić czy strona w dacie rejestracji w powiatowym urzędzie pracy spełniała wymogi warunkujące jego przyznanie, lecz w kontekście aktualnie obowiązujących uregulowań. Chodzi tu zatem o odniesienie nowo określonych warunków nabycia tego prawa do stanu faktycznego istniejącego w dniu rejestracji zainteresowanej osoby w PUP. Przedstawiony pogląd znajduje oparcie w stanowisku orzecznictwa sądowego (vide: cytowany wyżej wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 czerwca 2005 r.). W tym kontekście Sąd uznał, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem norm prawnomaterialnych zawartych w art. 37 k ust. 1 oraz art. 37 l ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r., w związku z art. 11 ust 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o zagospodarowaniu.... Uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy gdyż efektem nieprawidłowego zastosowania przywołanych uregulowań mogła być nieuzasadniona odmowa przyznania stronie świadczenia przedemerytalnego. W sprawie jest bowiem poza sporem, że J. P. w dniu rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy spełniła wymóg warunkujący nabycie tego świadczenia określony w art. 37 k ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r., w brzmieniu na dzień wydania zaskarżonej decyzji a więc w świetle nowych zasad - obowiązujących od 1 stycznia 2002 r. Dlatego przy ponownym rozpoznaniu sprawy niezbędne będzie zastosowanie się do przedstawionych powyżej zaleceń Sądu oraz uwzględnienie wskazań wynikających z treści przywołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 marca 2005 r. Zważywszy wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w związku z naruszeniem art. 37 k ust. 1 oraz art. 37 l ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. u z 2001r., Nr 6, poz. 56 ze zm.), w związku z art. 11 ust 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o zagospodarowaniu.... (Dz. U. Nr 154, poz. 1793), działając na podstawie art. 132 i art. 145 §1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd nie orzekł o zasądzeniu na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego, gdyż do zamknięcia rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie niniejszego wyroku nie wystąpiła ona z wnioskiem o przyznanie należnych kosztów a tym samym utraciła prawo do zgłoszenia żądania w tej kwestii (art. 210 §1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).