IV SA/Gl 544/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Walentek Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz-Kunicka Protokolant St. sekr. sąd. Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2011 r. sprawy ze skargi B.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 3 ust. 3, art. 8 ust. 1 i art. 39 oraz art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej a także art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił B. D. przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na dofinansowanie do kosztów napełnienia butli gazowej. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że strona spełnia wymogi do otrzymania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej ponieważ jej dochód nie przekracza kryterium dochodowego przewidzianego dla otrzymania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej oraz występuje jedna z przesłanek wymienionych w art. 7 ustawy o pomocy społecznej. Odmowę przyznania świadczenia organ ten uzasadnił tym, iż z uwagi na ograniczone środki finansowe, którymi dysponuje pomoc społeczna w K. wprowadzono politykę świadczeń, mocą której przewidziano zabezpieczenie środków na realizację zadań o charakterze obowiązkowym. Z uwagi na fakt, że mocą innych decyzji zaspokojone zostały potrzeby strony w zakresie zakupu leków oraz przyznano jej zasiłek okresowy, a z uwagi na fakt, że pomoc społeczna nie jest zobowiązana do zaspokajania wszystkich potrzeb odmówiono zaspokojenia zgłoszonej potrzeby w wysokości 49 zł. Z decyzją tą nie zgodziła się strona, która wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K.. W odwołaniu tym wyraziła swoje niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia, jak również podkreśliła, że dla niej nie są istotne możliwości pomocy społecznej, ponieważ jej zdaniem pracownicy socjalni odmawiają przyznawania świadczeń, aby zaoszczędzić środki i zwrócić je Prezydentowi Miasta pod koniec roku. Zarzuty odwołania sprowadziły się do kwestionowania zasadności i jakości pracy pracowników socjalnych, do których ma bardzo duże zastrzeżenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania ze szczególnym uwzględnieniem uzasadnienia rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, jak również przybliżył informacje uzyskane w trakcie rozprawy administracyjnej. W dalszej części uzasadnienia organ odniósł się do argumentacji zamieszczonej w decyzji organu pierwszej instancji, a rozpoczął tę część od przywołania postanowień art. 39 ustawy o pomocy społecznej, czyli przepisu określającego zasady przyznawania zasiłku celowego. Następnie organ ten zauważył, że organ administracji ma prawo przyznać świadczenie pieniężne z pomocy społecznej, natomiast nie ma takiego obowiązku. Podkreślono także, że świadczenie w formie zasiłku celowego nie posiada charakteru publicznego prawa podmiotowego i przyznawane jest stosownie do potrzeb osoby ubiegającej się o pomoc i możliwości organów pomocy społecznej. Zgłoszona potrzeba przez stronę nie została zaspokojona z uwagi na ograniczone środki finansowe, którymi dysponuje organ pomocy społecznej, nadto organ ten zaznaczył, że mocą innych decyzji skarżącemu przyznano zasiłek stały, zasiłek celowy z przeznaczeniem na dofinansowanie do zakupu leków oraz zasiłek okresowy w wysokości 20 zł. Z rozstrzygnięciem organu odwoławczego nie zgodził się B. D., który wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej zauważył, że decyzja organu odwoławczego zawiera szereg sloganów prawniczych, które nie są zrozumiałe. Skarżący zaznaczył, że organy administracji zasłaniają się ograniczonymi środkami, aby nie przyznać mu świadczenia z pomocy społecznej. W dalszej części skargi zakwestionował ustalenia dotyczące wyliczania wysokości jego dochodu, a w szczególności związane z wliczaniem do niego dodatku mieszkaniowego. W dalszej części zakwestionował podnoszony przez organ pierwszej instancji brak środków finansowych, ponieważ ośrodek pomocy społecznej pod koniec roku zwrócił Prezydentowi Miasta niewykorzystane środki. W końcowej części skargi skarżący wyraził niezadowolenie z pracy pracowników socjalnych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Wojewódzki sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje; Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269) nie wykazała, aby zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Po myśli art. 134 wyżej wymienionej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie niniejszych rozważań przyjdzie zauważyć, że stan faktyczny w sprawie nie wzbudza żadnych wątpliwości, ponieważ skarżący nie posiada żadnych własnych środków utrzymania i pozostaje na wyłącznym utrzymaniu pomocy społecznej, ponieważ otrzymuje zasiłek stały, dodatek mieszkaniowy a także przyznawane są mu zasiłki okresowe i zasiłki celowe. Wnioskiem z dnia [...] 2010 r. skarżący wystąpił do organu pierwszej instancji o zaspokojenie szeregu niezbędnych potrzeb takich jak pokrycie kosztów napełnienia butli gazowej, zakupu leków oraz o przyznanie zasiłku okresowego. W następstwie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego organ pierwszej instancji mocą decyzji z dnia [...] r. odmówił skarżącemu przyznania świadczenia na pokrycie kosztów napełnienia butli gazowej w wysokości 49 zł, jednocześnie organ ten przyznał skarżącemu zasiłek celowy w wysokości 250 zł miesięcznie na zakup leków przez okres od marca do sierpnia 2010 r., nadto przyznał zasiłek okresowy w wysokości 20 zł na miesiąc marzec 2010 r. Organ odwoławczy podtrzymał stanowisko organu pierwszej instancji i utrzymał w mocy jego rozstrzygnięcie. W przedstawionym stanie faktycznym, niezbędne będzie przywołanie przepisów prawa mających zastosowanie, albowiem niezbędne będzie zweryfikowanie, czy organy administracji podejmując przedmiotowe rozstrzygnięcie nie dopuściły się naruszenia prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie wniesionej skargi. Stosownie do postanowień art. 39 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek ten może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. W świetle treści przywołanego przepisu wynika, że potrzeba zgłoszona przez skarżącego mieści się w katalogu potrzeb zaspokajanych w drodze tego rodzaju świadczenia. Zatem skarżący mógł oczekiwać, że jego potrzeba zostanie zaspokojona, tym bardziej, że jak wynika to z informacji zamieszczonej w wywiadzie środowiskowym w okresach wcześniejszych na zaspokojenie tej potrzeby otrzymywał stosowne świadczenia. Dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji niezbędne będzie przywołanie treści art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z tym przepisem potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Wskazane unormowanie znajduje się w przepisach dotyczących zasad ogólnych pomocy społecznej. Zatem unormowanie to posiada charakter uniwersalny i musi być brane pod uwagę przy rozpatrywaniu każdej sprawy. Zgodnie z nim organ pomocy społecznej zobowiązany jest uwzględniać potrzeby osoby korzystającej z pomocy społecznej, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Z unormowania tego wynika, że nie każda niezbędna potrzeba zgłoszona przez osobę potrzebującą będzie zaspokojona, albowiem uzależnione to będzie także od posiadanych przez te organy środków na ich zaspokojenie. W rozpatrywanej sprawie organ pierwszej instancji rozpatrując wniosek skarżącego z dnia [...] 2010 r. zaspokoił szereg zgłoszonych przez niego potrzeb, jednakże odmówił przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów napełnienia butli gazowej i w uzasadnieniu decyzji odwołał się do tego, że nie dysponuje wystarczającymi środkami finansowymi umożliwiającymi mu zaspokojenie zgłoszonej potrzeby. W tym zakresie organ pierwszej instancji odwołał się do postanowień przyjętej i realizowanej polityki świadczeń na terenie miasta K. i występującego ograniczenia sprowadzającego się do przyznawania jedynie świadczeń o charakterze obligatoryjnym. W tym miejscu przyjdzie dostrzec, że przedłożone przez organy administracji akta nie zawierają postanowień przyjętej i realizowanej polityki świadczeń, jednakże w trakcie wywiadu środowiskowego zostało przeprowadzone zestawienie wydatków ponoszonych przez skarżącego z dochodami, którymi dysponuje. Ze wskazanego zestawienia wynika, że skarżący ma zaspokojone wszystkie podstawowe potrzeby, jak również posiadane przez niego środki umożliwiają pokrycie kosztów napełnienia butli gazowej z własnych środków. Zatem twierdzenie organu administracji pierwszej o dysponowaniu ograniczonymi sodkami finansowymi na zaspokajanie potrzeb z zakresu pomocy społecznej znajdują umocowanie w limitach przyjętych na ich zaspokojenie, a znajdujących się w materiale dowodowym przekazanym Sądowi. Z akt sprawy wynika, że organ pierwszej instancji w okresach wcześniejszych zaspokajał potrzebę zgłoszoną przez skarżącego, zatem rodzi się pytanie, czy w tym zakresie występuje prawo nabyte. Na tak postawiony problem należy udzielić odpowiedzi negatywnej, ponieważ zaspokajanie tej potrzeby odbywało się w każdym przypadku na wniosek skarżącego, zatem w tym zakresie prowadzone było autonomiczne postępowanie dowodowe i podejmowane było rozstrzygnięcie odnoszące się do zgłoszonego wniosku. Tym samym w tego typu przypadkach nie można mówić o prawach nabytych, ponieważ skarżącemu wskazane świadczenie nie zostało przyznane na czas nieokreślony, lecz jego wniosek stanowił podstawę prowadzonego postępowania. Zatem w odniesieniu do zasiłków celowych nie można mówić o prawach nabytych, ponieważ każde postępowanie w tym zakresie posiada swoją autonomię. Na marginesie prowadzonych rozważań przyjdzie dostrzec, iż skarżący utrzymuje się wyłącznie ze świadczeń otrzymywanych ze środków pomocy społecznej. Zatem musi mieć on świadomość tego, że zakres potrzeb, które będą zaspokajane przez służby społeczne może nie uwzględniać wszystkich jego oczekiwań, ponieważ uzależnione to będzie od ilości środków, którymi będzie dysponował. Zatem skarżący musi mieć świadomość tego, że może zaistnieć sytuacja, kiedy wielkość środków, jakie otrzymuje będzie ograniczona. Zgłaszany przez skarżącego zarzut, który sprowadza się do tego, że organ pierwszej instancji dysponuje odpowiednimi środkami nie znajduje żadnego umocowania i nie został poparty żadnymi informacjami o wiążącym charakterze. Odwoływanie się do tego, że z końcem ubiegłego roku Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K. zwrócił do budżetu miasta jakieś środki nie może być uwzględnione, ponieważ od 1 stycznia 2010 r. gmina i jej jednostki organizacyjne funkcjonowała w oparciu o nowy budżet, który przewidywał nowe środki finansowe na zaspokajanie określonych potrzeb stojących przed miastem. Podnoszone przez skarżącego zarzuty dotyczące funkcjonowania organu pierwszej instancji, jak również pracowników socjalnych zatrudnionych w tym organie nie mogły stanowić przedmiotu rozważań przed tutejszym Sądem, albowiem organem właściwym do ich rozpatrywania jest organ stanowiący i kontrolny w gminie czyli w przypadku miasta K. jest to Rada Miejska. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić.