IV SA/Gl 544/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Miliczek-Ciszewska, Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.), Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2017 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia na utrzymanie dziecka w rodzinie zastępczej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. nr [...]; 2) umarza postępowanie administracyjne. Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...]r. nr [...], na podstawie art. 104 K.p.a. oraz art. 92 ust. 1, 2, 3, 6a, 9 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej (Dz. U. z 2015 r. poz. 332 ze zm., zwana dalej ustawą) orzekł o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego wypłaconego B.K. na pokrycie kosztów utrzymania dziecka A.K. w rodzinie zastępczej na podstawie decyzji z dnia [...]r. nr [...] za okres od 29 sierpnia 2014 r. do 31 marca 2015 r. w łącznej kwocie 4683,87 zł wraz odsetkami w kwocie 439,66 zł. W decyzji szczegółowo wskazano kwoty i odsetki do spłaty z podziałem na poszczególne miesiące. W jej uzasadnieniu wyjaśniono, że decyzją z dnia [...]r. nr [...] przyznano B.K. świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka A.K. w rodzinie zastępczej spokrewnionej w kwocie 660 zł miesięcznie od dnia 24 stycznia 2013r. Kolejną decyzją z dnia [...]r. (nr [...]) organ uznał za świadczenie nienależnie pobrane kwoty wypłacone na pokrycie kosztów utrzymania dziecka A.K. w rodzinie zastępczej w okresie od 29 sierpnia 2014r. do 31 marca 2015 r. w łącznej kwocie 4683,87zł. Decyzja ta stała się ostateczna w wyniku jej utrzymania w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...]. W tej sytuacji, powołując się na brzmienie art. 92 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym nienależnie pobrane świadczenia pieniężne podlegają zwrotowi łącznie z odsetkami organ uznał za konieczne orzec jak w osnowie decyzji. W odwołaniu B.K. zarzuciła naruszenie art. 6 -11, a także art. 77 § 1 K.p.a., poprzez pominięcie przeprowadzenia postępowania administracyjnego. Odwołująca wskazała, że wydanie decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia poprzedzone winno być postępowaniem wyjaśniającym dotyczącym aktualnej sytuacji materialnej, życiowej i rodzinnej strony. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...]r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 K.p.a. otrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium przedstawiło brzmienie zastosowanych regulacji prawnych. Nadto stwierdziło, że decyzją z dnia [...]r. nr [...], uznano za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne wypłacone tytułem świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka A.K. w rodzinie zastępczej na podstawie decyzji administracyjnej z dnia [...]r. nr [...] za okres od 29 sierpnia 2014 r. do 31 marca 2015r. w łącznej wysokości 4983,87 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy powyższą decyzję organu I instancji (decyzją z dnia [...]r. nr [...]) W ocenie organu odwoławczego decyzja orzekająca o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia ma charakter wtórny w stosunku do decyzji określającej, że dane świadczenie z pomocy społecznej zostało przez stronę pobrane nienależnie. Organ wydający decyzję na podstawie art. 92 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny o systemie pieczy zastępczej, tj. w przedmiocie zwrotu nienależnego świadczenia związany jest ustaleniami ostatecznej decyzji orzekającej, że świadczenie z pomocy społecznej było pobierane nienależnie. Organ nie może wydać decyzji nakazującej zwrot przedmiotowego świadczenia dopóki nie zostanie ostatecznie zakończone postępowanie o uznaniu świadczenia za nienależnego. Pomiędzy tymi decyzjami zachodzi klasyczna sytuacja związania prawnego. Wobec powyższego konsekwencją decyzji z dnia [...]r. w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane świadczenia pieniężnego jest kwestionowana w odwołaniu decyzja [...]r. określająca zwrot powyższego świadczenia. Kolegium odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu dotyczących braku przeprowadzenia postępowania odnośnie sytuacji majątkowej i rodzinnej zobowiązanej do zwrotu świadczenia podkreśliło, iż organ na tym etapie postępowania nie miał obowiązku dokonywać takich czynności. Podnoszone kwestie mogą być badane w odrębnym trybie administracyjnym, gdy strona złoży wniosek na podstawie art. 92 ust. 11 ustawy o umorzenie, rozłożenie na raty, czy też odroczenie terminu płatności należnej kwoty. Ponadto organ zaznaczył, że w dniu 17 sierpnia 2015 r. zawiadomieniem o wszczęciu postępowania organ I instancji wskazał na możliwość czynnego udziału w postępowaniu. W konkluzji stwierdził, że decyzja organu I instancji została wydana zgodnie z przepisami ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz przepisami K.p.a. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach B.K. zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 92 ust. 2 ustawy oraz wniosła o jej uchylenie jako naruszającej prawo. Podniosła, że kwestionowana decyzja z [...]r. została oparta na zaskarżonej przez nią do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach decyzji SKO w B. z dnia z [...] r. nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji z dnia [...]r. nr [...] w sprawie przyznania świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania A.K. w rodzinie zastępczej w ten sposób, że obowiązywała do dnia 28 sierpnia 2014 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2016 r. (taka data w skardze) sygn. akt IV SA/GI 895/15 uchylił decyzje z [...]r. oraz [...]r. Wskazała ponadto, że organ I instancji wydał w dniu [...] r. decyzję w sprawie uznania świadczenia za nienależnie pobrane, która została utrzymana w mocy przez SKO w B. Skarżąca nie zgadzając się z decyzjami obydwu organów zaskarżyła je do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Ponadto w dniu 3 marca 2016 r. otrzymała kolejną decyzję z dnia [...]r. orzekającą zwrot nienależnie pobranego świadczenia. Jej zdaniem organ I instancji nie czekając na jakiekolwiek rozstrzygnięcie sądu administracyjnego podjął względem niej kroki zmierzające do wyegzekwowania środków finansowych. Podniosła, że wystąpiła z prośbą o rozłożenie na raty świadczenia oraz przedstawiła swoją trudną sytuację rodzinną oraz materialną. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Kolegium odnosząc się do treści wskazanego przez skarżącą wyroku z dnia 27 kwietnia 2016 r. wskazało, że posiada wiedzę o wyroku jedynie z bazy orzeczeń sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2016r. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach określonych w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem wskazanych kryteriów Sąd uznał skargę za zasadną. Na wstępie zauważyć należy, że organ zobowiązał skarżąca do zwrotu świadczenia wypłaconego na pokrycie kosztów utrzymania dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej za okres od 15 sierpnia 2014r. do dnia 31 marca 2015r. uznając, swoje rozstrzygnięcie jako konsekwencję decyzji z dnia [...]r. w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane świadczenia pieniężnego. Tymczasem zarówno ta decyzja w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej za okres od 15 sierpnia 2014r. do dnia 31 marca 2015r. jak i decyzja organu II instancji utrzymująca ją w mocy zostały uchylone prawomocnym wyrokiem tut. Sądu z dnia 15 listopada 2016r. sygn. akt IV SA/Gl 316/16. a postępowanie administracyjne prowadzone w przedmiocie uznania świadczenia wypłaconego skarżącej w wymienionym okresie za świadczenie nienależnie pobrane zostało umorzone. Sąd przesądził we wskazanym wyroku, iż wypłacone skarżącej środki nie są świadczeniem nienależnie pobranym w warunkach uregulowanych ustawą o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. W tym stanie rzeczy zaskarżona decyzja, jak też decyzja organu I instancji muszą zostać usunięte z obrotu prawnego, a postępowanie w sprawie zwrotu wypłaconych środków umorzone, jako bezprzedmiotowe. Skoro skarga okazała się skuteczna orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 oraz art. 145 § 3 P.p.s.a.