IV SA/Gl 546/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek, po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. J. na pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie wywiadu alimentacyjnego postanawia: odrzucić skargę W piśmie z dnia [...] r. H. J. zaskarżyła "decyzję-pismo" Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. Nr [...] żądając umorzenia wszczętego wobec niej w [...] r. postępowania alimentacyjnego i wydania decyzji administracyjnej. Jak wynika z akt administracyjnych pismem z dnia [...] r. skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B., skarżąca zaskarżyła bezczynność organu MOPS w B. w zakresie wszczętego wobec niej postępowania alimentacyjnego na rzecz jej matki H. S. i żądała wydania decyzji w tej sprawie. W piśmie z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. nie uwzględniło powyższego żądania wyjaśniając, że w dniu [...] r. pracownik MOPS przeprowadził z H. J. wywiad alimentacyjny w związku z wnioskiem H. S. o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej. W toku tamtego postępowania w oparciu o oświadczenie H. J. ustalono zakres i formy pomocy na rzecz jej matki. Organ wskazał, że zgodnie z wówczas obowiązującym art. 103 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej kierownik ośrodka pomocy społecznej mógł w drodze umowy ustalić z małżonkiem, zstępnymi lub wstępnymi wysokość świadczonej przez nich pomocy na rzecz osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia. Na marginesie zauważono, że wskazany wyżej podmiot może nawet wytaczać na rzecz obywateli powództwa o roszczenia alimentacyjne. Kolegium stwierdziło, że wywiad alimentacyjny był jednym z wielu postępowań dowodowych, które mogą być przeprowadzone w postępowaniu o świadczenia z pomocy społecznej i nie kończy się wydaniem odrębnej decyzji administracyjnej, wobec czego nie było podstaw aby zobowiązać dyrektora MOPS do wydania takiego rozstrzygnięcia. Pismem z dnia [...] r. H. J. nie zgadzając się z argumentacją Kolegium, której zarzuciła sprzeczność z przepisami art. 14 oraz 16 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, domagała ponownego rozpatrzenie jej "skargi" z dnia [...] r. W odpowiedzi na powyższe Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. zaskarżonym tu pismem z dnia [...] r. Nr [...] zaprezentowało analogiczne stanowisko w sprawie przytaczając na jego poparcie obszerną argumentację. Wskazano, iż wywiad alimentacyjny był jednym z wielu postępowań dowodowych w sprawie prowadzonej z wniosku H. S. (matki skarżącej), w którym wystąpiła o pomoc społeczną w formie usług opiekuńczych. Wniosek ten został rozstrzygnięty decyzją merytoryczna z dnia [...] r. [...]. Ponadto organ odniósł się do zarzutów W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonym piśmie wniosło o jej odrzucenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej w skrócie P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta, w myśl art. 3 § 2 tej ustawy, obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1. decyzje administracyjne; 2. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym na które służy zażalenie; 4. inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 5. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6. akty jednostek samorządu terytorialnego i ich związków inne niż określone w pkt. 5 podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7. akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8. bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4. Przedmiotem skargi skarżąca uczyniła pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...]r. Nr [...]. Zatem należało w pierwszej kolejności rozstrzygnąć kwestię charakteru prawnego tego pisma, bowiem jak wskazano przedmiotem zaskarżenia mogą być wyłącznie akty wymienione w wyżej cyt. art. 3 § 2 P.p.s.a. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że stanowisko Kolegium zawarte w zaskarżonym piśmie zostało zajęte w związku z pismem skarżącej z dnia [...] r. W piśmie tym zatytułowanym "skarga" skarżąca zaskarżyła bezczynność organu MOPS w B. i domagała się wydania decyzji w sprawie wszczętego wobec niej w [...] r. postępowania alimentacyjnego. Przepisem, który ma na celu likwidację bezczynności organu administracyjnego w trybie administracyjnym jest art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z póz. zm, w skrócie k.p.a.). Zgodnie z treścią wskazanego przepisu na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub ustalonym w myśl art. 36 stronie służy zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia. Organ uznając zażalenie za uzasadnione wyznacza dodatkowy termin do załatwienia sprawy. Oznacza to, że jeżeli zażalenie jest nieuzasadnione organ zajmuje negatywne stanowisko w sprawie. Przyjdzie zauważyć, że wskazany przepis art. 37 nie określa w jakiej formie organ zażalenie to ma rozstrzygnąć. Zgodnie z utrwalonym poglądem zarówno w literaturze jak i orzecznictwie, stanowisko organu wyższego stopnia wyrażone w trybie art. 37 § 1 k.p.a., przyjmuje formę postanowienia, o jakim mowa w art. 123 k.p.a., na które stronie nie przysługuje prawo wniesienia zażalenia. Stanowisko to ma charakter wpadkowy (incydentalny) zatem nie kończy postępowania w sprawie i nie zawiera rozstrzygnięcia co do istoty sprawy (por. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. akt IV SA 1866/00, ONSA 2002/4/144 oraz komentarz do k.p.a. B. Adamiak , J. Borkowski. Wydawnictwo CH Beck, wyd. 7, W-wa 2005 r., str. 249-251). W rozpoznawanej sprawie stanowisko Kolegium zawarte w piśmie z dnia [...] r. oraz w zaskarżonym piśmie z dnia [...] r. wydanym w wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zostało zajęte w sprawie skargi na bezczynność dyrektora MOPS w B.. Zatem choć stanowisko Kolegium zawarte w zaskarżonym piśmie oraz piśmie go poprzedzającym nie przyjęło formy postanowienia, to nie budzi wątpliwości, że zostało one zajęte w trybie art. 37 k.p.a. W tej sytuacji należy stwierdzić, że skarga jest niedopuszczalna bowiem na postanowienie organu wyższego stopnia wydane w trybie art. 37 kpa, nie przysługuje środek zaskarżenia, jak również nie kończy ono postępowania w sprawie i nie zawiera rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, a zatem nie jest to postanowienie, które podlega kontroli sądu administracyjnego o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a.. Dodatkowo przyjdzie wskazać, że wniesienie zażalenia w trybie art. 37 § 1 k.p.a. jest wyłącznie warunkiem formalnym wystąpienia przez osobę zainteresowaną ze skargą do sądu administracyjnego na bezczynność organu (art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a.). Niezależnie bowiem od pozytywnego lub negatywnego stanowiska zajętego przez organ wyższego stopnia strona może wnieść skargę na bezczynność organu I instancji i w sądowym postępowaniu ze skargi na bezczynność może ewentualnie podważać stanowisko organu wyrażone w trybie art. 37 § 1 k.p.a. Mając na względzie przedstawioną wyżej argumentację Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt. 6 i § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, odrzucił skargę jako niedopuszczalną.