IV SA/Gl 546/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 5 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej, w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy; W treści skargi z dnia 18 maja 2017 r. M.B. wniósł o ustanowienie adwokata z urzędu. Następnie, odpowiadając na wezwanie z dnia 4 lipca 2017 r. skarżący nadał do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym sprecyzował, iż domaga się nie tylko ustanowienia adwokata lecz nadto także zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wnioskodawca podniósł, że jest bezdomnym, inwalidą I grupy, nie pobiera żadnych świadczeń z pomocy społecznej a "pieniądze z tytułu inwalidztwa" są mu "zabierane" przez 3 wierzycieli. Równocześnie skarżący oświadczył, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z "kobietą" oraz "dzieckiem", wywodząc jednak równocześnie, że jest bezdomny i "nie ma wiedzy" na temat dochodów wymienionych osób. Nadto zadeklarował, że nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani nieruchomości oraz, że nie osiąga jakiegokolwiek dochodu, pozostając "na utrzymaniu litościwych ludzi". Zarządzeniem z dnia 3 sierpnia 2017 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych, na które się powołał. W tym zakresie wezwano go o: - nadesłanie dokumentu (zaświadczenie organu rentowego, dowód wypłaty, wyciąg bankowy, przekaz pocztowy itp.) potwierdzającego aktualną wysokość pobieranej emerytury netto, to jest po dokonaniu wszystkich potraceń. W tym miejscu wskazano, że okoliczność, iż ma on ustalone prawo do emerytury wynika z akt innej sprawy zarejestrowanej w tutejszym Sądzie pod sygn. IV SA/Gl 982/14; - sprecyzowanie, czy skarżący nadal jest właścicielem lub współwłaścicielem nieruchomości, a mianowicie mieszkania o powierzchni 35m2, domu o pow. 110 m2 oraz działki o pow. 806 m2. W tym miejscu zaznaczono, że okoliczność ta również wynika z akt wspomnianej wyżej sprawy o sygn. IV SA/Gl 982/14. Wskazano przy tym, że o ile skarżący zbył w międzyczasie te nieruchomości, bądź o ile zostały one zajęte w toku postępowań egzekucyjnych, fakt ten należy potwierdzić stosownymi dokumentami (np. akty notarialne umów sprzedaży, zaświadczenia komornika o zajęciu nieruchomości itp.); - określenie miesięcznej wysokości środków pieniężnych pozyskiwanych w ramach darowizn otrzymywanych od osób trzecich oraz nadesłanie oświadczeń tych osób potwierdzających wysokość kwot przekazanych przez nie w ostatnim miesiącu; - wskazanie wysokości miesięcznych kosztów bieżącego utrzymania, w tym kwot przeznaczanych na wyżywienie, zakup leków i środków czystości; - sprecyzowanie, czy skarżący jest osobą bezdomną, czy też pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami, które określił jako "kobieta" i "dziecko". Wskazano, że jeśli jest osobą bezdomną, należy potwierdzić ten fakt stosownym zaświadczeniem właściwego ośrodka pomocy społecznej. Jeżeli natomiast gospodaruje wspólnie z wymienionymi osobami, należy podać i udokumentować dochód osiągany przez wyżej wymienioną osobę ("kobieta"), a w przypadku gdyby nie osiągała ona dochodów - zaświadczenie właściwego powiatowego urzędu pracy potwierdzające, iż jest bezrobotna bez prawa do zasiłku lub zaświadczenie właściwego urzędu skarbowego potwierdzające, iż nie osiągnęła dochodu w ostatnim roku podatkowym lub nie składała za ten rok zeznania w podatku dochodowym od osób fizycznych. W wyznaczonym siedmiodniowym terminie, którego upływ nastąpił z dniem 25 sierpnia 2017 r. wnioskodawca nie udzielił na powyższe wezwanie żadnej odpowiedzi. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 tej ustawy, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. W pierwszej kolejności trzeba zaznaczyć, że skarga w niniejszej sprawie została wniesiona na decyzję wydaną w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej. Skarżący korzysta zatem w tej sprawie ze zwolnienia od kosztów sądowych z mocy samego prawa, co wynika z art. 239 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., a w konsekwencji, jego wniosek o zwolnienie od tych kosztów jest bezprzedmiotowy i jako taki nie podlega rozpoznaniu (stanowisko to koresponduje z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 13 lipca 2017 r. - karta nr 16 akt sprawy). Odnosząc się natomiast do wniosku M.B. o ustanowienie adwokata należy podnieść, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. mogącym obejmować między innymi ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników) jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Zważywszy powyższe uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania. W treści wniosku M.B. podał, że jest osobą niepełnosprawną, schorowaną, nie posiadającą środków pieniężnych ani majątku i nie uzyskującą jakichkolwiek dochodów, co uzasadniałoby przyznanie mu prawa pomocy. Trzeba jednak podkreślić, że wspomniane wyżej oświadczenia wnioskodawcy - zarówno o braku dochodów jak i o nieposiadaniu majątku - pozostają w sprzeczności z ustaleniami jakie poczyniono w zakresie innej sprawy zarejestrowanej w tutejszym Sądzie pod sygn. IV SA/Gl 982/14, gdzie M.B. w przeszłości również ubiegał się o przyznanie prawa pomocy, a jego wniosek został oddalony postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2015 r. Jak wówczas ustalono, z dokumentów dołączonych do akt administracyjnych tamtej sprawy wynikało, że wyżej wymieniony miał ustalone prawo do emerytury (co znalazło potwierdzenie w dołączonych do tych akt: zaświadczeniu Zakładu Emerytalno-Rentowego MSW z dnia [...]r. oraz decyzji administracyjnej z dnia [...]r.), a nadto, że był właścicielem lub współwłaścicielem kilku nieruchomości, a mianowicie mieszkania o powierzchni 35m2, domu o pow. 110 m2 oraz działki o pow. 806 m2. Niezależnie od powyższego, sprzeczność występuje również pomiędzy oświadczeniami skarżącego dotyczącymi jego stanu rodzinnego. Jakkolwiek bowiem w rubryce 6 formularza "PPF" zadeklarował on, iż pozostaje w gospodarstwie domowym z "kobietą" i "dzieckiem", to już w rubryce 8 oświadczył, że jest bezdomny. Opisane wyżej rozbieżności niewątpliwie wymagały usunięcia. Dlatego pismem z dnia 3 sierpnia 2017 r. wezwano wnioskodawcę do udzielenia w przedmiotowym zakresie stosownych wyjaśnień oraz do nadesłania dokumentów obrazujących jego aktualną, rzeczywistą sytuację majątkową. Wspomniane wyżej wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 18 sierpnia 2017 r., W wyznaczonym siedmiodniowym terminie, który upłynął z dniem 25 sierpnia 2017 r. M.B. nie udzielił na nie jakiejkolwiek odpowiedzi. Tymczasem trzeba zaakcentować, że przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w przypadku pełnego i wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy. To na nim spoczywa więc obowiązek wykazania zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak wykonania przez stronę obowiązków nałożonych nań w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym uniemożliwia przyznanie jej rzeczonego dobrodziejstwa procesowego w żądanym zakresie (por.: postanowienia NSA: z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Mając na względzie zaprezentowane wyżej rozważania stwierdzić przyjdzie, że skarżący nie zobrazował swojej sytuacji materialnej w sposób jasny i jednoznaczny, a tym samym nie zdołał wykazać, aby nie był w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Wymóg, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. nie został zatem w sprawie zachowany i dlatego postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 tej ustawy.