IV SA/Gl 548/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Walentek, Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz (spr.), Protokolant starszy referent Damian Szczurowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2018 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta S., odmówił przyznania skarżącej M.K. zasiłku celowego na zakup żywności, opłaty za energię elektryczną i zakup leków w marcu 2018 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że powodem odmowy przyznania zasiłku celowego w marcu 2018 r. jest przekroczenie kryterium dochodowego. Dochód strony wyniósł 1863,56 zł i przekroczył kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, tj. 634,00 zł kwalifikujące do tej formy pomocy. Organ dodał, że dochód strony w miesiącu lutym 2018 r. stanowiło wynagrodzenie za pracę w wysokości 1530,00 zł, wynagrodzenie za pracę za miesiąc styczeń 2018 r. otrzymane w miesiącu lutym 2018 r. w wysokości 195,81 zł, dodatek mieszkaniowy w wysokości 126,53 zł oraz dodatek energetyczny w wysokości 11,22 zł. Łącznie dochód wyniósł 1863,56 zł. Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie, w którym wskazała, że wniosek o pomoc składała w lutym, dlatego powinno się brać pod uwagę jej dochód z miesiąca stycznia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek strony złożony 12.02.2018 r. o zasiłek celowy w miesiącu marcu 2018 r. na zakup żywności, opłatę energii elektrycznej i zakup leków. Jako przyczynę złożenia wniosku strona wskazała długotrwałą chorobę. W następstwie złożonego wniosku został przeprowadzony wywiad środowiskowy – w dniu 23.02.2018 r. W toku wywiadu strona podtrzymała wniosek z dnia 12.02.2018 r. oraz wniosła dodatkowo o zasiłek okresowy w miesiącu marcu 2018 r. oraz o zasiłek celowy na zakup posiłku lub żywności na miesiąc marzec 2018 r. Z treści wywiadu wynika, że strona jest osoba rozwiedzioną, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Zajmuje mieszkanie o powierzchni 32 m . W okresie od 10.2017 r. do 03.2018 r. korzystała z dofinansowania wydatków mieszkaniowych. Strona leczy się [...], [...], [...] ([...]). Pracownik socjalny dokonał analizy budżetu domowego skarżącej i z analizy tej wynika, że w styczniu 2018 r. na dochód strony składał się dodatek mieszkaniowy 126,53 zł, dodatek energetyczny - 11,22 zł oraz zasiłek okresowy 248,13 zł i dochód wynosił łącznie 385,88 zł. Poza tym strona w styczniu 2018 r otrzymała zasiłek celowy w kwocie -100 zł oraz zasiłek celowy na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w wysokości 93.00 zł. Wobec tego w styczniu 2018 r dysponowała dochodem w wysokości 578,88 zł. Strona wskazała, że w styczniu 2018 r. poniosła następujące wydatki: z tytułu czynszu - 226,53 zł (czynsz wynosi 252,99 7.1), za energię elektryczną - 56,22 zł, na żywność oraz inne wydatki - 296,13 zł. Łącznie wydatki wyniosły 578,88 zł. Strona korzystała także z żywności z Caritas. Od dnia 1.02.2018 r. została zatrudniona na podstawie umowy o pracę na czas określony do 15.03.2018 r. na stanowisku gońca i miesiącu lutym 2018 r. otrzymała wynagrodzenie w kwocie 1530,00 zł netto. W dniach 14 i 15 01.2018 r. była zatrudniona na podstawie umowy zlecenia i otrzymała z tego tytułu wynagrodzenie w kwocie 195,81 zł, które zostało jej wypłacone w lutym 2018 r. Doliczając dodatek mieszkaniowy w kwocie 126,53 zł i dodatek energetyczny w kwocie 11,22 zł - dochód strony w lutym 2018 r. wyniósł 1863,56 zł. Następnie organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U z 2017 r. poz. 1769, z późn. zm.) prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91 przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 634,00 zł, zwanej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Natomiast według art. 8 ust. 3 tej ustawy, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Organ wskazał, że zgodnie z art. 39 ww. ustawy, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie w części lub w całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Organ podniósł, że wniosek o przyznanie zasiłku celowego strona złożyła 12.02.2018 r., jednakże zwróciła się o przyznanie pomocy w miesiącu marcu 2018 r. (na zakup żywności, opłaty za energię elektryczną i zakup leków). Z akt sprawy wynika, że w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, czyli w styczniu 2018 r. strona spełniała ustawowe kryterium dochodowe do otrzymania zasiłku celowego, gdyż jej dochód wynosił 385,88 zł. Organ stwierdził, że zasadny jest zarzut strony, iż powinien ustalić jej dochód z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, jednakże nie ma to wpływu na podjęte rozstrzygnięcie w sytuacji, gdy strona w lutym wniosła o przyznanie zasiłku celowego na marzec 2018 r. W tej sytuacji zobowiązany był do ustalenia jej sytuacji dochodowej i majątkowej w lutym 2018 r., tj. w miesiącu poprzedzającym przyznanie świadczenia. Podkreślił, że od 1 lutego 2018 r. strona podjęła zatrudnienie na czas określony w Urzędzie Miejskim w S. na stanowisku [...] i za miesiąc luty 2018 r., zgodnie z zaświadczeniem z dnia 28.02.2018 r., uzyskała wynagrodzenie netto w wysokości 1530,00 zł. Ponadto 9 lutego 2018 r. otrzymała wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy zlecenia w A Spółka Akcyjna w kwocie 195,81 zł. Otrzymała również dodatek mieszkaniowy w kwocie 126,53 zł i dodatek energetyczny w kwocie 11,22 zł. Po zsumowaniu powyższych składników, dochód strony w lutym 2018 r. wyniósł 1863,56 zł i przekroczył ustawowe kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej. Organ wskazał, że w związku z powyższym zasiłek celowy na wnioskowane potrzeby stronie nie przysługuje. Dodał, że z uwagi na to, iż strona ma umowę o pracę do 15.03.2018 r. również w marcu jej dochód przekroczy ustawowe kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej. Podkreślił, że w marcu 2018 r. stronie nie przysługuje zasiłek celowy na wnioskowane potrzeby z powodu przekroczenia ustawowego kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej, a strona nie wnosiła o przyznanie specjalnego zasiłku celowego. W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca podniosła zarzut błędnej wykładni art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania skarżącej zasiłku celowego na zakup żywności, opłaty za energię elektryczną i zakup leków w marcu 2018 r. Wskazanym przez organ powodem rozstrzygnięcia było stwierdzenie, że wysokość dochodu skarżącej w lutym 2018 r. przekroczyła kryterium dochodowe określone dla osoby samotnie gospodarującej w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U z 2018 r. poz. 1508 z późn. zm.). Jednocześnie organ podniósł, że wniosek o przyznanie zasiłku celowego strona złożyła 12.02.2018 r., jednakże zwróciła się o przyznanie pomocy w marcu 2018 r. Podkreślenia zatem wymagało, że według art. 8 ust. 3 wyżej wymienionej ustawy, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. W związku z treścią art. 8 ust. 3 cytowanej ustawy – zasadny jest zarzut zawarty w skardze, a wcześniej podniesiony również w odwołaniu – że organ powinien uwzględnić dochód strony z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, w tym przypadku ze stycznia 2018 r., który nie przekroczył kryterium dochodowego. Trafność tego zarzutu stwierdził już organ odwoławczy ale jednocześnie dodał, że w sytuacji, gdy strona w lutym wniosła o przyznanie zasiłku celowego na marzec 2018 r., zobowiązany był do ustalenia jej sytuacji dochodowej i majątkowej w lutym 2018 r., tj. w miesiącu poprzedzającym przyznanie świadczenia. W tym zakresie podnieść zatem należało, że przy ustalaniu, czy zostało spełnione kryterium dochodowe, organ zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, zobowiązany był uwzględnić dochód strony z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, tj. ze stycznia 2018 r. Podkreślenia poza tym wymaga, że wnioskowane świadczenie, tj. zasiłek celowy – zgodnie z art. 39 ww. ustawy, może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, a zatem jest przyznawane na skonkretyzowany cel, wskazany w decyzji. Podobnie - w razie odmowy przyznania zasiłku celowego, rozstrzygnięcie również dotyczy celu, na jaki zasiłek był wnioskowany. Prowadząc postępowanie w wyniku wniosku o zasiłek celowy, złożonego w lutym 2018 r. organ ustala, czy jest spełnione kryterium dochodowe dotyczące przyznania świadczenia przy uwzględnieniu wysokości dochodu strony ze stycznia 2018 r. Jednakże w stwierdzonych wyżej okolicznościach sprawy, organ powinien ustalić również wysokość dochodu strony z lutego 2018 r., z tym, że nie w kontekście spełnienia kryterium dochodowego, ale dla przeprowadzenia oceny, czy przyznanie wnioskowanego świadczenia odpowiada celom pomocy społecznej, o których mowa w art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Natomiast w zakresie tej oceny organ zobowiązany był do ustalenia i rozważenia również pozostałych okoliczności dotyczących sytuacji strony. W treści oświadczenia złożonego w dniu 23 lutego 2018 r. (karta 5 akt administracyjnych) strona wskazała m.in., że w styczniu nie płaciła alimentów na syna. W zebranym w sprawie materiale dokumentacyjnym, w tym w treści wywiadu środowiskowego nie ma zaś w ogóle wzmianki o tym, że strona ma zobowiązania alimentacyjne, albo że w ogóle ma dziecko. Organ pominął zatem ustalenie istotnych okoliczności dotyczących jej sytuacji życiowej, rodzinnej, a w konsekwencji tego nie ustalił także wysokości zobowiązań alimentacyjnych strony, o których jest wzmianka w wyżej wymienionym oświadczeniu. Z tego powodu brak jest ustalenia, czy w lutym 2018 r. strona uregulowała zobowiązania alimentacyjne, skoro w cytowanym oświadczeniu stwierdziła, że w styczniu nie płaciła alimentów na syna. W podsumowaniu stwierdzić zatem należało, że organ rozpoznający wniosek w niniejszej sprawie pominął przeprowadzenie czynności niezbędnych do ustalenia okoliczności będących podstawą stwierdzeń w zakresie kwestii o kluczowym znaczeniu dla wydania rozstrzygnięcia. W związku z tym przy wydaniu decyzji doszło do naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem zaistniały podstawy do uwzględnienia skargi. Wobec tego – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. - Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań.