IV SA/Gl 555/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Asesor WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Starszy referent Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2007r. sprawy ze skargi K.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] nr [...] Decyzją z dnia [...] nr [...], działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Z., Zastępca Kierownika Dzielnicowego Punktu Pomocy Społecznej przyznał K.N. pomoc społeczną w postaci zasiłku celowego w wysokości [...] zł. z przeznaczeniem na zakup posiłku lub żywności. W podstawie prawnej decyzji powołano art. 3 pkt 1, art. 5 ust. 1, art. 7, ustawy z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259), art. 106 ust. 1 oraz art. 110 ust. 7-8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a. W uzasadnieniu stwierdzono, że wnioskodawca kwalifikuje się do tej formy pomocy ze względu na wysokość dochodu wynoszącego [...] zł, który nie przekracza 150% kryterium dochodowego określonego w ustawie o pomocy społecznej. Ponadto kwota dochodu nie przekracza również kryterium dochodowego określonego we wskazanej wyżej ustawie. W odwołaniu od tej decyzji K.N. wyraził swoje niezadowolenie z podjętego rozstrzygnięcia. Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy ustalił, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest osobą [...], bez prawa do [...], zaś jego dochód z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, tj. w [...]r. stanowił [...] w wysokości [...] zł., natomiast rzeczywisty dochód w [...] stanowił [...] przyznany na okres [...] w wysokości [...] zł. Na tej podstawie stwierdził, że dochód w łącznej wysokości [...] zł jest niższy od ustawowego kryterium dochodowego ustalonego dla strony na kwotę [...] zł. Dalej wskazał, iż stosownie do regulacji art. 3 pkt 1 oraz art 5 ustawy z 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania może być przyznana osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art 7 ustawy o pomocy społecznej, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150% kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy. Na tej podstawie oraz uwzględniając trudną sytuację strony przyznano zasiłek celowy. Ponadto organ stwierdził, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mająca na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Dodał, że świadczenia w postaci zasiłku celowego mają charakter uznaniowy i w konsekwencji podzielił stanowisko organu pierwszej instancji określone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach K.N. wyraził niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności przyjdzie wskazać, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei z treści art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, bądź inne naruszenie przepisów postępowania jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy – uchyla decyzję w całości lub w części, albo stwierdza jej nieważność bądź niezgodność z prawem. Przy czym stosownie do postanowień art. 134 § 1 tej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przeprowadzona w tych granicach ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji wykazała, że są one przedwczesne, a z powodu niedostatecznego wyjaśnienia sprawy i gołosłownych konkluzji uchylają się spod kontroli legalności. Przedmiotem analizy w niniejszej sprawie jest przyznanie pomocy pieniężnej w formie zasiłku celowego na posiłki lub żywność, a ściślej jego wysokości. Pomoc taką skarżący otrzymał na podstawie ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Zgodnie z art. 5 ust. 1 tej ustawy pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt 1, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150% kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Poza sporem jest, że skarżący ma prawo do przyznania tej formy pomocy spełnia bowiem przepisane w art. 3 pkt 1 raz art. 5 tej ustawy kryterium dochodowe oraz kryterium określone w art. 7 pkt 4 ([...]) ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Jednocześnie zgodnie z art. 7 ustawy o ustanowieniu wieloletniego programu (...) do udzielania pomocy w zakresie dożywiania mają zastosowanie odpowiednio przepisy ustawy o pomocy społecznej, dotyczące udzielania świadczeń z pomocy społecznej Z brzmienia przywołanych wyżej unormowań wynika, iż decyzja w zakresie przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na zakup posiłku bądź żywności, jak również określenia jej wysokości, podejmowana jest, jak trafnie zauważył organ odwoławczy, w ramach uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne cechuje się m.in. tym, że organ nie jest związany ścisłymi kryteriami prawnymi, a więc ma pewną swobodę w ocenie zasadności żądania. Uprawnienie takie nie zwalnia jednak organu od obowiązku dokładnego wyjaśnienia sprawy, w szczególności zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela (art. 7 k.p.a.). Ponadto uznanie administracyjne nakłada na organ administracji uzasadnienie swego stanowiska. Brak prawidłowego uzasadnienia decyzji uniemożliwia bowiem – w przypadku jej zaskarżenia – ustalenie czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego, które nie może być tożsame z dowolnością. Uzasadnienie decyzji uznaniowej organu pomocy społecznej wydawanych w zakresie przyznawania zasiłków celowych powinno zatem wskazywać okoliczności, które legły u podstaw jej wydania. Tym wymogom, w ocenie Sądu, organy orzekające w sprawie nie sprostały. Uzasadnienia obu zapadłych w sprawie decyzji nie odpowiadają wymogom art. 107 § 3 k.p.a., bowiem nie zawierają pełnych ustaleń faktycznych i nie wskazują dowodów na jakich oparły się organy wydając swoje rozstrzygnięcia. W motywach rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał jedynie, iż strona spełnia kryteria ustawowe do przyznania tej formy pomocy. Stanowisko to zaaprobował organ odwoławczy. Tymczasem przyjdzie stwierdzić, że organy w ogóle nie rozważyły sytuacji skarżącego w kontekście zarówno jego dochodów jak i ponoszonych wydatków związanych z zaspokajaniem niezbędnych i podstawowych potrzeb życiowych. Organy nie rozważyły zatem sytuacji skarżącego w kontekście uzasadniającym rozmiar przyznanego świadczenia, w zakresie zapewnienia skarżącemu warunków godziwej egzystencji (art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Nie wskazały również innych okoliczności które przemawiałyby za przyznaniem świadczenia w określonym w decyzji, a nie w wyższym rozmiarze. Z akt administracyjnych ani z uzasadnienia decyzji nie wynika, że udzielenie pomocy w kwocie wyższej przekraczałoby możliwości finansowe organu, bądź też sprzeciwiałoby się interesowi społecznemu. Tymczasem jak stanowi art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Natomiast potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Organ pomocy społecznej przyznając K.N. zasiłek celowy w wysokości [...] zł. na posiłek lub żywność, a zatem na zaspokojenie niezbędnej i podstawowowej potrzeby życiowej winien wyjaśnić przyczyny jakie legły u podstaw przyznania pomocy we wskazanej kwocie i nie może ograniczyć się li tylko do wskazania spełnienia kryteriów ustawowych, bowiem od ich spełnienia zależy dopiero merytoryczne rozpoznanie wniosku. Powołanie się więc wyłącznie na spełnienie kryteriów ustawowych, zdaniem Sądu, nie stanowi dostatecznego uzasadnienia przyznania świadczenia w kwocie [...] złotych tytułem zasiłku celowego na zakup posiłku bądź żywności. Powyższe oznacza, że nie wyjaśniono i nie rozważono wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, czym naruszono art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Wskazane uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż brak dokładnych ustaleń faktycznych w powyższym zakresie mógł spowodować przyznanie zasiłku celowego w ograniczonym rozmiarze. Wskazania do ponownego rozpatrzenia sprawy wynikają wprost z powyższych rozważań Sądu, przy czym organ będzie miał na względzie, iż przesłanki uzasadniające rozmiar przyznanej pomocy muszą mieć charakter konkretny, znajdujący potwierdzenie w materiale dowodowym, a nie ogólny i abstrakcyjny. Wobec powyższego, na zasadzie art.145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.