IV SA/Gl 556/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta B.- B., na podstawie art. 2 ust. 1 i 2 , art. 3 ust. 2 art.5 ust.1, art. 6 , art.7 ust.1 , 1a i 7 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2006r.Nr 84 poz. 587) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001r. w sprawie dodatków mieszkaniowych ( Dz. U. z 2005r. Nr 131 poz.1094) odmówiono przyznania H. S. dodatku mieszkaniowego. Organ ustalił bowiem, iż średni miesięczny dochód na jedną osobą w rodzinie wnioskodawczyni z trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego wyniósł [...]zł. Nie przekroczył zatem maksymalnego dopuszczalnego dochodu wyznaczonego wysokością 125% najniższej emerytury, co pozwalałoby na przyznanie wnioskodawczyni wsparcia finansowego w postaci dodatku mieszkaniowego. Dodatek ten obliczony zgodnie ze wskazaniami ustawy o dodatkach mieszkaniowych i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001r. w sprawie dodatków mieszkaniowych osiągnął jednakże wartość ujemną. H. S. odwołała się od opisanej decyzji. Zakwestionowała we wniesionym odwołaniu obliczenie średniego dochodu członka jej rodziny, podnosząc, iż nie uzyskała dochodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za ostatnie trzy miesiące poprzedzające złożenie wniosku. Błędnie uznano za jej dochód kwotę [...] zł, stanowiąca równowartość opłaconych przez nią ZUSowi składek na ubezpieczenie. Tymczasem, jak stwierdziła skarżąca, ze względu na brak przychodów z prowadzonej działalności niezbędne wydatki związane z jej firmą pokryte zostały z środków pochodzących z budżetu domowego. Z tych przyczyn skarżąca uznała za słuszne pomniejszenie dochodów rodziny o wydatki związane z jej działalnością gospodarczą, a w konsekwencji przyjęcie, iż dochód rodziny wyniósł kwotę łączna [...] zł. Wskutek wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. rozpatrzyło ponownie sprawę i decyzją Nr [...] z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a utrzymało w mocy orzeczenie organu I instancji. Uzasadniając swoje stanowisko organ powołał się na przepis art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, w którym określono, iż za dochód uważa się wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zostały już zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. Do dochodu nie wlicza się świadczeń pomocy materialnej dla uczniów, dodatków dla sierot zupełnych, jednorazowych zapomóg z tytułu urodzenia się dziecka, dodatku z tytułu urodzenia dziecka, pomocy w zakresie dożywiania, zasiłków pielęgnacyjnych, zasiłków okresowych z pomocy społecznej, jednorazowych świadczeń pieniężnych i świadczeń w naturze z pomocy społecznej, dodatku mieszkaniowego oraz zapomogi pieniężnej, o której mowa w przepisach o zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenie lub zasiłek przedemerytalny. Dokonując wykładni przywołanej normy prawnej Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż katalog zwolnień tam wymienionych ma charakter zamknięty, a więc obciążenia finansowe nie mieszczące się w nim nie mogą zostać odliczone od uzyskiwanych przychodów. Organ zauważył, iż ustawodawca nie wprowadził żadnych odrębnych kryteriów w stosunku do osób prowadzących działalność gospodarczą. Nie ma więc podstaw do odliczania od przychodów, poza wydatkami wymienionymi w przywołanej wyżej normie prawnej, strat finansowych wynikających z prowadzonej działalności gospodarczej . Kolegium dokonało nadto analizy stanu faktycznego sprawy i ustaliło, iż odwołująca gospodaruje wspólnie z mężem i dwójką dzieci. Organ zwrócił uwagę na deklarację o wysokości dochodów, z której wynikało, iż za okres trzech miesięcy sprzed złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego rodzina odwołującej uzyskała łączny dochodów w wysokości [...]zł. Na kwotę tę składało się uzyskiwane przez męża odwołującej świadczenie emerytalne brutto oraz, jak wynikało z oświadczenia strony, kwota [...] zł stanowiąca dochód z prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. Natomiast twierdzenia zawarte w odwołaniu strony świadczyć miały, iż kwota [...] zł stanowiła wydatek z tytułu opłaconych przez nią w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej składek ZUS . Samorządowe Kolegium Odwoławcze zauważyło, iż dołączona do akt kserokopii księga przychodów i rozchodów prowadzonej przez odwołującą działalności z miesiąca [...] i [...] wykazywała brak dochodów. Zauważono nadto, iż prowadzona przez nią działalność gospodarcza została zwieszona na okres od [...] do [...], a następnie wykreślona z ewidencji od dnia [...]. Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego organ odwoławczy uznał, iż bezpodstawnie zaliczono do dochodów odwołującej kwotę [...] zł. Jednakże, mimo korekty dochodu rodziny odwołującej poprzez jego obniżenie o [...] zł dodatek mieszkaniowy Kolegium potraktowało zaskarżoną decyzję, jako prawidłową. Przywołano w tym miejscu treść art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, stanowiący, że jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego jest równy lub wyższy od 100% tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym, lecz nie przekracza odpowiednich wysokości średnich miesięcznych dochodów wymienionych w art. 3 ust. 1, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie, dla celów obliczenia dodatku mieszkaniowego przyjmuje się wydatki poniesione przez osobę otrzymującą dodatek w wysokości 15% dochodów gospodarstwa domowego - w gospodarstwie 2-4-osobowym. Mając na względzie nie kwestionowaną przez odwołującą wysokość ogólnych wydatków mieszkaniowych w kwocie [...] zł organ odwołujący obliczył ( biorąc pod uwagę 15% z kwoty średniego miesięcznego dochodu strony tj. z kwoty [...] zł ), iż dodatek mieszkaniowy wyniósłby kwotę – [...] zł, a więc wartość ujemną. Nie godząc się ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. H. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę, w której domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji zarzuciła organom rażące naruszenie prawa poprzez niewłaściwą wykładnię art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowy, a przez to błędne ustalenie wysokości dochodu mającego wpływ na przyznanie dodatku mieszkaniowego. Uzasadniając postawiony zarzut skarżąca podniosła, iż dochód, o którym mowa w treści art. 3 ust. 3, w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej, może osiągnąć wartość ujemną. Dochodem w takim wypadku byłby ujemny przychód pomniejszony o konieczne wydatki poniesione przez podmiot gospodarczy. Skarżąca nie zgodziła się z wyrażonym przez Kolegium poglądem o braku możliwości odliczenia od dochodu straty finansowej. Podniosła, iż ze względu na ujemny wynik prowadzonej działalności była zmuszona sfinansować niezbędne wydatki ( w tym również z tytułu obowiązkowego opłacenia składek ZUS) ze środków pochodzących z budżetu domowego. Średni dochód członka jej rodziny stał się tym samym niższy niż obliczony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Do skargi załączono wyliczenie dochodu skarżącej i jej rodziny przy uwzględnieniu, jako wspólny wydatek, kwot zapłaconych przez skarżąca składek ZUS. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powołując się na swoje stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a nadto zauważając, iż podmiot występujący o przyznanie mu dodatku mieszkaniowego może sam kształtować swoją sytuację poprzez składanie wniosku w odpowiednich terminach. Decyzja w tym przedmiocie ma bowiem charakter czasowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W ramach kontroli wydawanych przez organy administracji rozstrzygnięć sądy administracyjne oceniają zgodność działania tych organów z przepisami procedury, prawidłowość zastosowania prawa materialnego, a także słuszność zastosowanej w sprawie interpretacji prawa materialnego. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1271) zwanej dalej p.p.s.a. Ponadto, co wymaga podkreślenia, wojewódzkie sądy administracyjne rozstrzygają w granicach danej sprawy nie będąc jednak związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 §1 p.p.s.a.), biorąc pod uwagę zgromadzony w sprawie materiał dowody i nie dokonując żadnych dodatkowych ustaleń faktycznych. Przystępując do oceny zgodności z prawem poddanej kontroli sądowej decyzji organu, wskazać należy, iż zapadła ona w postępowaniu toczącym się na podstawie ustawy dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2006r.Nr 84 poz. 587). Ustawodawca w przywołanym akcie prawnym uzależnił możliwość przyznania dodatku mieszkaniowego od spełnienia przez wnioskodawcę określonych kryteriów. Jednym z nich jest kryterium o charakterze finansowym, bowiem dodatek mieszkaniowy może zostać przyznany, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekracza 175% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 125% tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym ( art. 3 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych). Wskazana ustawa zawiera na swój użytek definicję legalną pojęcia "dochód". Ustawodawca nakazał bowiem traktować jako dochód wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zostały już zaliczone do kosztów uzyskania przychodu ( art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych). W kontrolowanej sprawie sporne stało się rozumienie przytoczonej wyżej definicji legalnej pojęcia "dochód". Skarżąca zaprezentowała bowiem pogląd, zgodnie z którym wydatki, o których mowa w art. 3 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych powinny zostać odliczane od łącznych przychodów uzyskanych przez wszystkich członków gospodarstwa domowego. Organ natomiast uznał, iż w przypadku braku przychodów po stronie jednego z członków gospodarstwa domowego i jednoczesnych wydatkach ponoszonych w związku z prowadzoną przez niego działalnością gospodarcza nie ma możliwości uwzględnienia tych wydatków w przychodach innego członka wspólnego gospodarstwa. Dokonując analizy zapisu zawartego w przytoczonym wyżej art. 3 ust. 3 Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił pogląd organu. Z brzmienia wskazanej normy wynika, iż suma przychodów uzyskiwanych we wspólnym gospodarstwie domowym stanowi "dochód". Jest to, jak wyżej zaznacza się, pojęcie wyodrębnione dla celów ustawy o dodatkach mieszkaniowych. W art. 3 ust. 3 omawianej ustawy ustalono również sposób obliczania wysokości przychodów, które dopiero po ich łącznym zliczeniu stanowić będą uzyskany w gospodarstwie domowym "dochód". Przy obliczaniu wysokości przychodów ustawodawca zezwolił na zastosowanie określonych odliczeń. Odliczenia, których zamknięty katalog zawarty jest również w analizowanej normie dotyczą zatem wyłącznie przychodów uzyskiwanych w gospodarstwie domowym. Nie dotyczą natomiast ich sumy, wyróżnionej przez ustawodawcę nie jako "przychód", lecz pod pojęciem "dochód". Nie ma przeto uzasadnienia prawnego żądanie skarżącej, by poczynione przez nią wydatki, które nie znalazły pokrycia w jej przychodach odliczyć od przychodów uzyskanych przez pozostałych członków wspólnego z nią gospodarstwa domowego. Tym samym zaskarżona decyzja nie jest wadliwa w zakresie wskazywanym w skardze. Badając sprawę ex officio, zgodnie z obowiązkiem wynikającym z treści wyżej przywołanego art. 134 p.p.s.a. Sąd nie znalazł również innych uchybień wskazujących na konieczność uwzględnienia skargi. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji na mocy art. 151 p.p.s.a