IV SA/Gl 558/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy z tytułu niepłacenia alimentów w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi J.M. nadesłał do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym określił, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. W treści tego formularza wnioskodawca podniósł, że zamieszkuje z rodzicami, nie prowadząc jednak z nimi wspólnego gospodarstwa domowego, uzyskuje dochód ze stosunku pracy w kwocie brutto 2.100 zł, jednak po potrąceniach dokonywanych między innymi w ramach egzekucji zaległości alimentacyjnych pozostaje do jego dyspozycji kwota netto zaledwie 930 zł. W tym miejscu wnioskujący podkreślił, że zatrudnienie podjął we wrześniu 2012 r., z kolei wcześniej był długotrwale bezrobotny. Równocześnie strona zadeklarowała, iż nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani nieruchomości. Wezwaniem z dnia 9 lipca 2013 r. zwrócono się do skarżącego o uprawdopodobnienie danych, na które powołał się we wniosku. W tym zakresie wezwano go o: - udokumentowanie wysokości uzyskiwanego dochodu; - podanie miesięcznej wysokości kosztów związanych z utrzymaniem zamieszkiwanej nieruchomości (czynsz, opłaty za tzw. media, to jest wodę, wywóz nieczystości, gaz, energię elektryczną, usługi telekomunikacyjne itp.), a także kosztów związanych z zakupem odzieży, środków czystości i żywności. Wskazano przy tym, że wydatki z tytułu czynszu oraz opłat za tzw. media należy udokumentować stosownymi fakturami VAT, dowodami wpłaty itp., a nadto, że należy sprecyzować kto i w jakim stopniu koszty te pokrywa. Odpowiedzi na powyższe skarżący udzielił w dniu 29 lipca 2013 r. nadsyłając jedynie wydruki z listy płac, z których wynika, że jego wynagrodzenie brutto wynosi 2.100 zł, zaś po pomniejszeniu o wszystkie potracenia (w tym komornicze) 632 zł. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku strony należy podnieść, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli, po myśli art. 245 §2 cytowanej ustawy, mogącym obejmować zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale co więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których ubiegający się o przyznanie prawa pomocy zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Zważywszy powyższe uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania albowiem skarżący nie wyjaśnił wszystkich okoliczności umożliwiających dokonanie oceny całokształtu jego sytuacji materialnej. Należy przyznać, iż dochód uzyskiwany przez J. M. z tytułu wynagrodzenia za pracę jest niski (kwota netto 632 zł). Trzeba jednak podkreślić, że nie uzupełnił on swego wniosku w stopniu czyniącym zadość powołanemu wyżej wezwaniu z dnia 9 lipca 2013 r. W wyznaczonym w jego treści siedmiodniowym terminie, który upłynął z dniem 29 lipca 2013 r. nie określił bowiem orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów swojego utrzymania nie przedkładając jakichkolwiek dokumentów źródłowych potwierdzających te wydatki ani też nie precyzując, kto i w jakim stopniu koszty te pokrywa. Brak danych w powyższym zakresie uniemożliwia w pełni miarodajną ocenę jego sytuacji majątkowej. Ocena taka polegać musi wszakże na analizie nie tylko posiadanego przez stronę majątku i dochodów lecz również wysokości i charakteru obciążających ją wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem. Niewykonanie przez wnioskodawcę wezwania w opisanym wyżej zakresie uniemożliwia przy tym weryfikację złożonych przezeń oświadczeń o jego sytuacji rodzinnej, w tym relacji ekonomicznej jaka łączy go z rodzicami. Trzeba tu zaznaczyć, że J.M. oświadczył wyraźnie, iż mieszka wraz z rodzicami lecz nie prowadzi z nimi wspólnego gospodarstwa domowego, nie powołując żadnych bliższych okoliczności mogących świadczyć o odrębnym gospodarowaniu. W tym stanie rzeczy niniejsza kwestia wymagała niewątpliwie wyjaśnienia, które jednak nie było możliwe skoro skarżący, wbrew wezwaniu, nie sprecyzował kto i w jakim stopniu partycypuje w kosztach jego utrzymania, w tym w kosztach związanych z zamieszkiwaną wspólnie nieruchomością. W świetle powyższego stwierdzić przyjdzie, że brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Należy bowiem zaznaczyć, że przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony i to jej obowiązkiem jest wykazanie istnienia ustawowych przesłanek warunkujących zastosowanie tej instytucji. Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest natomiast przeszkodą wykluczającą uznanie wskazanych we wniosku okoliczności za uprawdopodobnione, a w konsekwencji nie pozwala na przyznanie jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Mając na względzie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 §1 i §2 pkt 7 tej ustawy.