IV SA/Gl 559/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędziowie Sędzia NSA Szczepan Prax Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Protokolant st. sekretarz sądowy Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2011 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pomocy pieniężnej na usamodzielnienie oddala skargę. Starosta Powiatu [...] decyzją z dnia [...] r. [...] wydaną na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 1, art. 89 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. z 2009 r. nr 175, poz. 1362 ze zm.) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił M. W. przyznania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie pomocy pieniężnej na usamodzielnienie. W motywach podjętego rozstrzygnięcia organ ten wskazał, że w dniu [...] 2010 r. do tego organu wpłynął wniosek o przyznanie pomocy pieniężnej na usamodzielnienie, którą chciałby przeznaczyć na opłacenie raty za studia niestacjonarne. W dalszej części uzasadnienia organ ten przedstawił przebieg postępowania dowodowego, w tym przybliżył treść wywiadu środowiskowego. W tej części uzasadnienia organ pierwszej instancji przedstawił skład rodziny strony i posiadane przez jej członków dochody. Ustalenia i wyliczenia pozwoliły stwierdzić, że łączny dochód rodziny stanowi kwota 4 297,86 zł., a dochód na osobę w rodzinie wynosi 716,31 zł i przekracza 200 % kwotę kryterium dochodowego na osobę w rodzinie tj. kwotę 702 zł. Następnie przywołano treść art. 89 ust. 5 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej określającego wymogi formalne, jakie musi spełniać osoba ubiegająca się o wskazaną formę pomocy. Nadto zaakcentowano, że przyznanie pomocy na usamodzielnienie może nastąpić w przypadku faktycznego usamodzielnienia wychowanka, natomiast ponoszenie opłat za kontynuację studiów niestacjonarnych nie jest w rozumieniu przepisów pomocy społecznej okolicznością uzasadniającą usamodzielnienie. Odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. wniósł M. W.. W odwołaniu tym wyraził swoje niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia, jak również zakwestionował zamieszczone w nim ustalenia. Wskazał, że jedynym jego dochodem są alimenty otrzymywane od ojca w wysokości 290 zł. miesięcznie. Podkreślił, że prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego z dziadkami nie łączy się z przekazywaniem mu przez nich środków finansowych. Wystarczającym elementem wsparcia z ich strony są dawane środki na wyżywienie. W dalszej części odwołania zaakcentował, że dziadkowie nie mają obowiązku utrzymywania go, jak również obowiązek taki nie wynika z treści przepisu prawa oraz z orzeczenia sądu. Podkreślił, że organ pomocy społecznej winien przyznać mu należne świadczenie, a nie obarczać starszych ludzi obowiązkami, które uniemożliwiają im prowadzenie godnego życia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach podjętego rozstrzygnięcia organ ten przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, łącznie z przybliżeniem sytuacji faktycznej rodziny skarżącego, a następnie przytoczył treść mających zastosowanie w sprawie przepisów ustawy o pomocy społecznej. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy stwierdził, że dla osoby usamodzielnianej pozostającej w rodzinie dochód na członka rodziny nie może przekraczać 702 zł. Organ ten zauważył, że organ pierwszej instancji w sposób prawidłowy ustalił skład osobowy rodziny strony, jak również wysokość jej dochodu i stwierdził, że strona nie spełnia wymogów do otrzymania wnioskowanej formy pomocy. Następnie organ odwoławczy podniósł, że warunkiem przyznania pomocy pieniężnej na usamodzielnienie jest pisemna deklaracja osoby usamodzielnianej, zawarta w indywidualnym programie usamodzielnienia, że pomoc ta będzie przeznaczona na zaspokojenie ważnej potrzeby życiowej osoby usamodzielnianej, a w szczególności na polepszenie warunków mieszkaniowych, stworzenie warunków do działalności zarobkowej, w tym na podniesienie kwalifikacji zawodowych. Proponowana przez stronę forma wykorzystania przedmiotowej pomocy była niezgodna z celami na jaki ta forma pomocy może być przyznana. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję wniósł M.W.. W skardze tej zakwestionował kluczowe ustalenia organów administracji, a w szczególności dotyczące wysokości posiadanego dochodu. Zdaniem skarżącego jego dochód nie przekracza 200% kryterium dochodowego uprawniającego do ubiegania się o wnioskowane świadczenie, ponieważ wynosi 290 zł i są to alimenty otrzymywane od ojca. Posiadany dochód uniemożliwia skarżącemu kontynuowanie nauki w szkole wyższej. Odnosząc się do stwierdzenia zamieszczonego w wywiadzie środowiskowym, to stwierdził, że obecnie jest zmuszony do prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego z dziadkami z uwagi na brak własnych środków finansowych. Podkreślił również, że usamodzielnienie się i podnoszenie własnych kwalifikacji wymaga środków finansowych, a tych on nie posiada i z tego powodu wnosi o przyznanie wnioskowanej formy pomocy i uchylenie decyzji organu pierwszej i drugiej instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje; Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269) nie wykazała, aby zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Po myśli art. 134 wyżej wymienionej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W rozpatrywanej sprawie stan faktyczny został ustalony w sposób rzetelny, natomiast organy administracji przyjęły odmienną jego interpretację niż strona prowadzonego postępowania. M. W. wnioskiem z dnia [...] 2010 r. zwrócił się do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Z. o przyznanie świadczenia w formie pomocy na usamodzielnienie. W następstwie tego wniosku organ ten przeprowadził postępowanie dowodowe, które pozwoliło ustalić, że jest on wychowankiem rodziny zastępczej. Funkcję rodziny zastępczej pełnili jego dziadkowie, a całkowity okres przebywania w zastępczych formach opieki wynosił 1 rok i 6 miesięcy. W okresie złożenia wniosku o przyznanie wnioskowanej formy pomocy strona zamieszkuje wspólnie z dziadkami to jest z Ł. i A. M., J. M., matką B. W. i bratem T. W.. Zdaniem organów administracji strona ze wskazanymi osobami stanowi rodzinę w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej, a tak rozumiana rodzina posiada dochód w łącznej wysokości [...] zł, co w przeliczeniu na osobę daje kwotę [...] zł, a tym samym przekracza 200 % kryterium dochodowego na osobę w rodzinie wynoszące [...] zł. Strona z kolei utrzymuje, że jej jedynym dochodem są alimenty w wysokości [...] zł. otrzymywane od ojca, natomiast dziadkowie nie dają mu żadnych środków finansowych, ale zapewniają wyżywienie. W świetle przedstawionego stanu faktycznego niezbędne jest przybliżenie unormowań prawnych dotyczących przyznawania pomocy pieniężnej na usamodzielnienie. Stosownie do postanowień art. 89 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej pomoc pieniężna na usamodzielnienie i pomoc pieniężną na kontynuowanie nauki przysługuje osobie usamodzielnianej: samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza 200% kwoty kryterium dochodowego na osobę samotnie gospodarującą; w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza 200 % kwoty kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Po myśli art. 89 ust. 6 tej ustawy w przypadku gdy osoba usamodzielniana kontynuuje naukę, pomoc pieniężną na usamodzielnienie wypłaca się po ukończeniu nauki. W uzasadnionych przypadkach starosta może wypłacić pomoc pieniężną na usamodzielnienie w trakcie trwania nauki. Mając na uwadze ustalenia stanu faktycznego i brzmienie przywołanych przepisów ustawy o pomocy społecznej niezbędnym jest ustalenie, czy skarżący stanowi rodzinę z dziadkami i innymi osobami tak jak uczynił to organ, czy też należy przychylić się do stanowiska prezentowanego przez skarżącego, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i jedynym jego dochodem są alimenty otrzymywane od ojca. Uzyskanie odpowiedzi na tak postawione pytanie niezbędne jest przywołanie treści przepisu zawierającego definicję pojęcia rodziny. Według art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej rodzinę stanowią osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. W świetle treści przywołanego przepisu na gruncie ustawy o pomocy społecznej nie jest istotne czy osoby pozostające w faktycznym związku są spokrewnione czy też nie. Z punktu widzenia tej ustawy kluczowe znaczenie posiada pozostawanie w faktycznym związku, przy czym, związek ten uzewnętrznia się poprzez wspólne zamieszkiwanie i gospodarowanie. W rozpatrywanej sprawie skarżący zamieszkuje w tym samym budynku jednorodzinnym z innymi członkami swojej rodziny takimi jak matka, brat czy dziadkowie. Z oświadczeń skarżącego wynika, że choć nie otrzymuje od dziadków środków finansowych to zapewniają oni mu wyżywienie. W świetle poczynionych ustaleń i zestawienia ich z normą prawną przyjdzie podzielić stanowisko organów administracji, że skarżący wspólnie z pozostałymi członkami swojej rodziny biologicznej stanowi rodzinę w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej. Ustalenie to pozwala stwierdzić, że organy administracji obu instancji w sposób prawidłowy ustaliły dochód rodziny jak również dochód na jedną osobę w rodzinie. W tym miejscu przyjdzie zauważyć, że skarżący na żadnym etapie prowadzonego postępowania nie zgłaszał w tym zakresie jakichkolwiek zastrzeżeń. W konsekwencji przyjdzie uznać, że dochód na jedną osobę w rodzinie skarżącego przekracza 200 % kryterium dochodowego przewidzianego w ustawie. Przekroczenie to nie jest duże, jednakże ustawodawca nie wyposażył organy administracji w możliwości indywidualizowania sytuacji wnioskodawcy. Unormowania w tym zakresie są jasne i precyzyjne i wskazują, że dochód ten nie może przekroczyć 200 % kryterium dochodowego. Przeprowadzając kontrolę prawidłowości zaskarżonej decyzji uwagę należy zwrócić na ten aspekt sprawy, który przez organy administracji został pominięty. Zgodnie z treścią art. 89 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej w przypadku, gdy osoba usamodzielniana kontynuuje naukę, pomoc pieniężną na usamodzielnienie wypłaca się po ukończeniu nauki. W uzasadnionych przypadkach starosta może wypłacić pomoc pieniężną na usamodzielnienie w trakcie trwania nauki. Z takiego unormowania wynika, że pomoc pieniężna na usamodzielnienie jest wypłacana dopiero po ukończeniu nauki. W rozpatrywanej sprawie, jak wynika to z pism skarżącego, ubiega się on o wnioskowaną formę pomocy w okresie kontynuowania nauki, a zatem wbrew postanowieniom przywołanego przepisu. Unormowanie to jako wyjątek od zasady przewiduje możliwość przyznania tej formy pomocy przed ukończeniem nauki. Analiza akt administracyjnych oraz podejmowanych w sprawie rozstrzygnięć pozwala stwierdzić, że organy administracji nie rozpatrywały tej kwestii. Brak rozważań w tym zakresie należy ocenić w sposób negatywny, jednakże okoliczność ta nie jest wystarczającą do uwzględnienia wniesionej skargi, ponieważ skarżący nie spełnia podstawowego wymogu, a związanego z kryterium dochodowym. Oznacza to, że w przypadku spełnienia przez skarżącego kryterium dochodowego, dostrzeżone uchybienie musiałoby być ocenione jako mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie, a tym samym wyczerpana zostałaby przesłanka uwzględnienia wniesionej skargi. Z uwagi na nie spełnienie podstawowego kryterium ubiegania się o przedmiotowe świadczenie dostrzeżone uchybienie nie odgrywa już dominującego znaczenia w sprawie i nie może stanowić podstawy do uwzględnienia wniesionej skargi. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić. su.