IV SA/Gl 561/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2007r. sprawy ze skargi R.H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] nr [...] 2) określa, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu Prezydent Miasta S. decyzją z dnia [...] Nr [...] przyznał R.H. zasiłek rodzinny na dziecko M.H. w kwocie [...] zł miesięcznie na okres od [...] do [...] oraz odmówił R.H. prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dziecko M.H. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, iż w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego ustalono, że dochód rodziny w roku [...] został pomniejszony o dochód utracony i ustalono, że rodzina spełnia kryterium dochodowe do przyznania zasiłku rodzinnego. Organ I instancji stwierdził, iż w związku z tym, że wniosek strony został złożony w [...] roku odmówiono dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, gdyż dodatek ten ma ścisły związek z rozpoczęciem roku szkolnego i przysługuje na częściowe pokrycie kosztów związanych z rozpoczęciem roku szkolnego, co oznacza że termin rozpoczęcia roku szkolnego oraz termin wypłaty tego dodatku nie powinny być odległe. Ponieważ dziecko M.H. rozpoczęła rok szkolny we [...] roku postanowiono odmówić przyznania tego dodatku. Od tej decyzji strona wniosła odwołanie. W odwołaniu R.H. podniósł, iż wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego złożył w [...] w związku z czym strona zwróciła się o przyznanie zasiłku rodzinnego na okres od [...] do [...] oraz o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dziecko M.H. Decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeksu postępowania administracyjnego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. orzekło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wskazało, iż zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte na wniosek strony z dnia [...] o przyznanie zasiłku rodzinnego na dziecko M.H. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na w/w dziecko. Z akt sprawy wynika, że obok strony rodzinę stanowi żona S.H. oraz córka M.H. Decyzją z dnia [...] Nr [...] organ I instancji odmówił stronie zasiłku rodzinnego na dziecko M.H. Od tej decyzji strona złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. W konsekwencji Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję decyzją z dnia [...] nr [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, iż zachodzi prawdopodobieństwo utraty dochodu w rodzinie R.H. związany z wyrejestrowaniem działalności gospodarczej. W konsekwencji w dniu [...] organ I instancji wszczął postępowanie administracyjne w sprawie ponownego rozpoznania wniosku strony o przyznanie zasiłku rodzinnego na dziecko M.H. Decyzją z dnia [...] Nr [...] organ I instancji ponownie odmówił stronie prawa do zasiłku rodzinnego na w/w dziecko jednakże strona ponownie odwołała się od decyzji odmownej. Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, iż ponownie zachodzi potrzeba wnikliwego zbadania sprawy pod kątem utarty dochodu przez R.H. W dniu [...] organ I instancji wszczął postępowanie administracyjne i decyzją z dnia [...] Nr [...] przyznał R.H. zasiłek rodzinny na dziecko M.H. w kwocie [...] zł miesięcznie na okres od [...] do [...] oraz odmówił R.H. prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dziecko M.H. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. podniosło, iż z zaświadczeń wydanych przez Urząd Skarbowy w S. w dniu [...] wynika, iż rodzina R.H. w [...] r. osiągnęła dochód (pomniejszony o należny podatek, składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz składki na ubezpieczenie społeczne) w wysokości [...] zł. Zgodnie z art. 5 w/w ustawy przeciętny miesięczny dochód rodziny po uwzględnieniu dochodu utraconego w kwocie [...] zł wynosi [...] zł. i nie przekracza kryterium ustawowego, które w przypadku rodziny strony wynosi [...] zł.( tj. [...] zł x 3). Kolegium stwierdziło zatem, iż strona jest uprawniona do zasiłku rodzinnego i w konsekwencji spełnia kryterium dochodowe do przyznania zasiłku rodzinnego na dziecko wskazane we wniosku. Jednocześnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zauważa, iż strona złożyła wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dziecko M.H. w [...]. Kolegium zaznaczyło, iż w/w dodatek do zasiłku rodzinnego służy do pokrycia części kosztów związanych z rozpoczęciem roku szkolnego przez dziecko, w tym zakupu niezbędnych przyborów i podręczników. Ponieważ dziecko M.H. rozpoczęła naukę w szkole we [...], natomiast strona złożyła wniosek dopiero w [...] Kolegium stwierdziło, iż termin rozpoczęcia roku szkolnego oraz termin ubiegania się o w/w dodatek są od siebie zbyt odległe, by można było mówić o pokryciu wydatków związanych z rozpoczęciem roku szkolnego, wobec czego organ I instancji słusznie odmówił stronie wnioskowanego dodatku do zasiłku rodzinnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zaznaczyło tym samym, iż zgodnie z art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy. Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Ustosunkowując się do odwołania strony Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdziło, iż strona złożyła wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego na dziecko M.H. w dniu [...]. Organ I instancji odmówił stronie wnioskowanych świadczeń decyzja z dnia [...] ze względu na przekroczenie przez rodzinę strony kryterium dochodowego. R.H. odwołał się od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. jednakże Kolegium utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. R.H. podniósł, iż w decyzji Kolegium "są błędy", albowiem zasiłek rodzinny powinien być przyznany od miesiąca [...], gdyż wtedy został złożony pierwszy wniosek o przedmiotowe świadczenie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w motywach zaskarżonej decyzji. Nadto organ w kwestii dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego organ wskazał, iż w/w świadczenie jest ściśle związane z wydatkami powstałymi na początku roku szkolnego znalazł również odzwierciedlenie w projekcie ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o podatku rolnym z dnia 13 kwietnia 2007 r. (tekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu). Ustawodawca w w/w projekcie dąży do doprecyzowania dotychczas nieostrego pojęcia "rozpoczęcie roku szkolnego". Projekt ustawy przewiduje, iż wniosek o wypłatę przedmiotowego dodatku składa się maksymalnie w terminie 4 miesięcy od dnia rozpoczęcia roku szkolnego, natomiast złożenie wniosku po w/w terminie skutkować będzie pozostawieniem go bez rozpoznania. Zdaniem tut. Kolegium powyższa propozycja ustawodawcy doprecyzuje pojęcie " rozpoczęcie roku szkolnego" i okres w jakim uprawniony może się starać o przedmiotowe świadczenie wykluczy dowolność interpretacyjną organów administracji publicznej w kwestii, czy wydatki związane z .rozpoczęciem roku szkolnego wiążą się tylko z wydatkami, które zostały poniesione w pierwszym miesiącu roku szkolnego, czy także w terminach późniejszych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. podziela pogląd ustawodawcy, iż wydatki związane z rozpoczęciem roku szkolnego dotyczą kosztów poniesionych w pierwszych miesiącach rozpoczęcia roku szkolnego, gdyż świadczenie to ma na celu pokrycie w pierwszej kolejności wydatków związanych z zakupem podręczników oraz przyborów szkolnych. Tym bardziej zasługuje na uznanie fakt, że złożony przez stronę wniosek o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w [...] (tj. po upływie czterech miesięcy od dnia rozpoczęcia roku szkolnego) został rozpoznany przez organ I instancji negatywnie i odmówiono stronie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego z uwagi na zbyt odległe terminy rozpoczęcia roku szkolnego i złożenia wniosku o w/w świadczenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przeprowadzając ocenę zaskarżonej decyzji co do jej zgodności z prawem, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228 . poz. 2255 ze zm.) określa warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania przyznawania i wypłacania tych świadczeń. W myśl przepisu art. 2 tej ustawy świadczeniami rodzinnymi są m.in. zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego. Zgodnie z art. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje: 1) rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka; 3) osobie uczącej się. Z kolei art. 6 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, iż zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców, opiekunowi prawnemu dziecka oraz opiekunowi faktycznemu dziecka, do ukończenia przez dziecko: 1) 18 roku życia lub 2) nauki w szkole, jednak nie dłużej niż do ukończenia 21 roku życia, albo, 3) 24 roku życia, jeżeli kontynuuje naukę w szkole lub w szkole wyższej i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 w/w ustawy, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty [...] zł. W przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty [...] zł. (art. 5 w/wym. ustawy). Postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte na wniosek strony z dnia [...] o przyznanie zasiłku rodzinnego w okresie zasiłkowym [...] na dziecko M.H. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na w/w dziecko. W tym miejscu należy wskazać stronie skarżącej, z uwagi na wywody skargi i odwołania, iż analiza materiału zgromadzonego w aktach sprawy prowadzi wprost do konkluzji, iż wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego na dziecko M.H. z dnia [...] został już wcześniej załatwiony odmowną, ostateczną decyzją z dnia [...] ze względu na przekroczenie przez rodzinę strony skarżącej kryterium dochodowego. R.H. odwołał się od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. jednakże Kolegium decyzją z dnia [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Zatem jedynym niezałatwionym wnioskiem był wniosek strony skarżącej z dnia [...]. Z akt sprawy wynika, że obok strony rodzinę stanowią żona S.H. oraz córka M.H. Z zaświadczeń wydanych przez Urząd Skarbowy w S. w dniu [...] wynika, iż rodzina R.H. w [...] osiągnęła dochód (pomniejszony o należny podatek, składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz składki na ubezpieczenie społeczne) w wysokości [...] zł. Zgodnie z art. 5 w/w ustawy przeciętny miesięczny dochód rodziny po uwzględnieniu dochodu utraconego w kwocie [...] zł wynosił [...] zł. i nie przekraczał kryterium ustawowego, które w przypadku rodziny strony wynosi [...] zł.( tj. [...] zł x 3). Trafnie zatem organy orzekające w sprawie stwierdziły, iż strona spełnia kryterium dochodowe i jest uprawniona do zasiłku rodzinnego na dziecko M.H. Jak już wspomniano rozpatrywany wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dziecko M.H. strona skarżąca złożyła w [...]. Zgodnie z art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy. Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Stąd też jako prawidłowe należy ocenić przyznanie skarżącemu wnioskowanego świadczenia na okres od [...] do [...]. Nie sposób jednakże podzielić poglądów zaprezentowanych przez organy obu instancji w kwestii dodatku do zasiłku rodzinnego służącego do pokrycia części kosztów związanych z rozpoczęciem roku szkolnego przez dziecko, w tym zakupu niezbędnych przyborów i podręczników. W tej mierze należy zauważyć, iż z akt sprawy wynika, że dziecko strony skarżącej M.H. rozpoczęła naukę w szkole we [...]. To, iż skarżący zaś złożył przedmiotowy wniosek dopiero w dniu [...] (ponad [...] miesiące po rozpoczęciu roku szkolnego) nie dawało zdaniem Sądu - w ówczesnym stanie prawnym - podstaw do odmowy przyznania tego dodatku. Nie sposób przy tym podzielić poglądu Kolegium, iż termin rozpoczęcia roku szkolnego oraz termin ubiegania się o w/wym. dodatek są od siebie zbyt odległe, by można było mówić o pokryciu wydatków związanych z rozpoczęciem roku szkolnego, albowiem po pierwsze w chwili orzekania przez organy administracyjne w przedmiotowej sprawie nie istniało ograniczenie czasowe do złożenia wniosku o przyznanie tego dodatku (nie obowiązywał jeszcze art. 14 ust. 1 pkt. ustawy o świadczeniach rodzinnych, który wszedł w życie z dniem 06 lipca 2007 r.), po drugie zaś jak wynika z akt sprawy organy nie przeprowadziły jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego z czego ( z jakich środków finansowych) strona skarżąca sfinansowała wydatki z tytułu rozpoczęcia przez córkę roku szkolnego [...], czy np. nie zadłużyła się z tego tytułu. Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję jak i decyzję ją poprzedzającą na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponieważ zaskarżona decyzja została wyeliminowana z obrotu prawnego, a wyrok sądu jest nieprawomocny, w oparciu o art. 152 cyt. ustawy stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.