IV SA/Gl 561/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant st. sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2013 r. sprawy ze skargi Ł.G. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zmiany kategorii zdolności do służby wojskowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień w K. z dnia [...] nr [...]. Pismem z dnia [...] Ł.G. zwrócił się do Wojskowej Komendy Uzupełnień w K. z prośbą "o ponowną weryfikację" orzeczonej wobec niego kategorii E niezdolności do odbycia zasadniczej służby wojskowej. Jako powód złożenia wniosku wskazał "usunięcie niezgodności" występujących w wydanej na jego rzecz w roku [...] decyzji, której zarzucił brak podstaw prawnych. Dodatkowo poinformował, że nie stwierdzono u niego wrodzonej wady serca, zatem nie ma powodu do przyznania mu takiej kategorii. Decyzją z dnia [...], nr [...], Komendant Wojskowej Komendy Uzupełnień w K. odmówił skierowania Ł.G. s. D. do Wojskowej Komisji Lekarskiej, celem ponownego ustalenia kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej. W uzasadnieniu tej decyzji organ powołał się na treść art. 29 ust. 3a ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004 r. nr 241, poz. 2416 z późn. zm.), który stanowi, że w czasie pokoju nie kieruje się do wojskowej komisji lekarskiej osoby, wobec której wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D albo E. Natomiast z prowadzonej ewidencji wojskowej wynika, że Wojskowa Komenda Uzupełnień w K. orzeczeniem nr [...] z dnia [...] uznała Ł.G. za trwale niezdolnego do służby wojskowej w czasie pokoju oraz w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny (kategoria zdrowia "E"). Od tego orzeczenia Ł.G. nie wniósł odwołania, w związku z tym stało się ono prawomocne i było podstawą do jego skreślenia z ewidencji bez odbycia zasadniczej służby wojskowej. W tej sytuacji, organ nie może ponownie skierować Ł.G. do wojskowej komisji lekarskiej. W odwołaniu od powyższej decyzji Ł.G. nie zgodził się z podjętym w jego sprawie rozstrzygnięciem. Zauważył, iż przydzielona mu kategoria wojskowa została wydana w drodze decyzji administracyjnej i zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego organ może stwierdzić jej nieważność, jako wydanej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem odwołującego, istnieją prawne możliwości zmiany decyzji oraz skierowania go do wojskowej komisji lekarskiej, aby zmienić niepoprawną kategorię wojskową i usunąć niezgodność pomiędzy stanem prawnym występującym w dokumentach a faktycznym stanem jego zdrowia, zarówno w dniu wydania decyzji, jak i w chwili obecnej. Decyzją Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w K. z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z w art. 28 ust. 4c oraz art. 29 ust. 3a i 5 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, utrzymana została w mocy decyzja Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień w K. z dnia [...], nr [...]. Organ odwoławczy zaznaczył, że biorąc pod uwagę obowiązujący stan prawny i ustalony w sprawie stan faktyczny, w czasie pokoju nie kieruje się do powiatowej i do wojskowej komisji lekarskiej osoby, wobec której wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D albo E, a więc takiej, którą posiada Ł.G. W skardze na powyższą decyzję Ł.G. przywołał okoliczności i zarzuty podniesione na etapie postępowania administracyjnego. Domagał się stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w dniu [...] oraz przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ drugiej instancji, jak też zwolnienia z kosztów sądowych. Zarzucił organom orzekającym w sprawie naruszenie przepisów art. 28 ust. 4d i art. 29 ust. 3a ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, które jego zdaniem, pozwalają na ponowne skierowanie na posiedzenie komisji lekarskiej, celem zmiany kategorii zdolności do służby wojskowej, o ile orzeczenie to zostało wydane z naruszeniem prawa. W odpowiedzi na skargę Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w K. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz wniósł o oddalenie skargi. Na rozprawie w dniu 5 marca 2013 r. skarżący powołał się na treść art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego, jako podstawę stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie podkreślić należy, iż sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 powołanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która przeprowadzana jest pod względem jej zgodności z prawem. Na podstawie przepisu art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz.1071 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie "K.p.a." lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. Natomiast zgodnie z art. 135 p.p.s.a., Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W wyniku przeprowadzenia kontroli w powyższym zakresie, stwierdzić należało, że zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja organu pierwszej instancji, zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, z tego też powodu skarga zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego było rozpoznanie wniosku skarżącego z dnia [...] w zakresie przedmiotu w nim wskazanego. Nie ulega wątpliwości, że treść rozstrzygnięcia administracyjnego powinna stanowić konkretną odpowiedź organu na zawarte we wniosku żądanie. O tym, jak i czego konkretnie to żądanie dotyczy oraz jaki jest jego zakres decyduje ostatecznie strona postępowania administracyjnego a nie organ, do którego żądanie zostało skierowane (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 marca 2007 r. o sygn. akt V SA/Wa 252/07, Lex nr 338251 oraz wyrok NSA z dnia 04 kwietnia 2002r. o sygn. akt I SA 2188/00, Lex nr 81741). W tym miejscu zauważyć przyjdzie, iż w myśl art. 61 § 1 K.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Zatem jeżeli postępowanie zostało wszczęte na żądanie strony, to jej wniosek zakreśla ramy podmiotowe i przedmiotowe tego postępowania oraz wiąże organ wydający rozstrzygnięcie w sprawie. Wnioskodawca domaga się bowiem, w określonej sytuacji faktycznej, konkretyzacji w formie decyzji administracyjnej jego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa materialnego. Z tego powodu, związanie organu zakresem złożonego wniosku oznacza, że organ nie ma uprawnień do modyfikacji jego treści. Bezspornie rzeczą organu administracji jest ustalenie, jaki jest zakres złożonego wniosku, który wszczął postępowanie administracyjne, gdyż organ jest tym żądaniem związany. Jeżeli wniosek jest kompletny i spełnia ogólne wymogi dotyczące podania, określone w art. 63 K.p.a., oraz szczegółowe, jeśli takie uszczegółowienie zawiera przepis prawa materialnego, rola organu ogranicza się do wydania rozstrzygnięcia w sprawie i to zgodnie z wnioskiem. "Jeśli organ, do którego zgłoszony został wniosek o wszczęcie postępowania, ma wątpliwości co do tego, czego dotyczy wniosek - obowiązkiem tego organu jest podjęcie z urzędu czynności wyjaśnienia treści żądania strony. Organ administracji publicznej nie jest bowiem uprawniony do swobodnego interpretowania żądania strony. O tym, jaka jest treść żądania w postępowaniu administracyjnym decyduje strona, a nie organ, do którego żądanie zostało skierowane." (cytat z uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 17 września 2009 r. o sygn. akt II SA/Bk 348/2009, LexPolonica nr 2427628). "Organ, prowadzący postępowanie administracyjne wszczęte na wniosek, musi ustalić zakres zawartego w nim żądania. W przeciwnym razie naraża się na orzekanie niezgodnie z zakresem wniosku, a tym samym na naruszenie art. 61 § 1 k.p.a." (cytat z uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 2 marca 2010 r. o sygn. akt I SA/Kr 4/2010 LexPolonica nr 2265338). Jak wynika z akt administracyjnych organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy nie dokonały ustaleń w zakresie żądania złożonego przez skarżącego wniosku, a więc czy domaga się on weryfikacji wcześniej wydanej decyzji Wojskowej Komendy Uzupełnień w K. nr [...] z dnia [...] i w jakim trybie, czy też jedynie skierowania na badania do komisji lekarskiej. Treść złożonego wniosku nie jest jednoznaczna, bowiem zawiera prośbę "o ponowną weryfikację" decyzji z [...] r., która została wydana bez podstawy prawnej, jak też "usunięcie niezgodności", które skarżący upatruje w braku podstaw do przyznania mu kategorii wojskowej E oraz w faktycznym stanie jego zdrowia, zarówno w dniu wydania decyzji, jak i w chwili obecnej. Natomiast w odwołaniu skarżący powołał się na treść art. 156 K.p.a., co wskazywałoby na żądanie wszczęcia nadzwyczajnego postępowania, ale kwestia ta została całkowicie pominięta i nie była wyjaśniona przez oba organy administracji orzekające w sprawie. Z tego powodu, stanowiący przedmiot sprawy wniosek nie został sprecyzowany i w ocenie składu orzekającego zawiera istotne braki, które mogły i powinny być uzupełnione. Co więcej, o ile, wniosek (podanie) nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, to organ musi wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 K.p.a.). Jeśli wyartykułowana we wniosku wola skarżącego wskazuje, że błądzi on w sferze swych zamierzeń, wówczas istnieją podstawy ku temu, by wezwać do sprecyzowania złożonego wniosku, pouczając jednocześnie, stosownie do okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, o prawach i obowiązkach wnioskodawcy oraz o skutkach i konsekwencjach ewentualnych jego zaniedbań (art. 9 K.p.a.). Tymczasem organy administracji obu instancji niejako samowolnie dokonały interpretacji wniosku skarżącego i wydały zaskarżone w sprawie rozstrzygnięcia. W konsekwencji, brak uzupełnienia wniosku i nie skorzystanie z trybu naprawczego, określonego w art. 64 § 2 K.p.a., nie daje podstaw prawnych do merytorycznego orzekania przez organy w sprawie wszczętej na wniosek skarżącego i stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., organy administracji mają obowiązek podjąć wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz uzasadnić zajęte w sprawie stanowisko w oparciu o treść art. 107 § 3 K.p.a. Zaznaczyć przyjdzie, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ pierwszej instancji zwróci się do skarżącego o dokładne sprecyzowanie i uzupełnienie treści żądania zawartego we wcześniej złożonym wniosku i w zależności od udzielonej odpowiedzi dokona jego rozpoznania stosownie do obowiązujących w tym zakresie przepisów. Dopiero dokonanie przez organ jednoznacznych ustaleń w tym zakresie charakteru żądań wniosku może pozwolić na wydanie prawidłowych rozstrzygnięć. W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji. Pomimo uwzględnienia skargi, Sąd nie miał jednak podstaw do zasądzenia kosztów postępowania, o co wnosił skarżący, bowiem sprawa niniejsza korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych (art. 239 pkt 1 lit. f p.p.s.a.), a skarżący nie był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, jak również do czasu zamknięcia rozprawy nie złożył zestawienia koniecznych wydatków związanych ze sprawą (art. 210 § 1 p.p.s.a.), o czym prawidłowo został pouczony w piśmie tut. Sądu z dnia [...], zawiadamiającym o terminie rozprawy.