IV SA/Gl 567/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz (spr.) Protokolant St. sekr. sąd. Agnieszka Rogowska-Bil po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi Prokuratora Prokuratury Rejonowej B. [...] w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie rodziny zastępczej- pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej uchyla zaskarżoną decyzję. Prezydent Miasta B., decyzją z dnia [...] uznał, że świadczenia pieniężne za okres od [...] do [...], w łącznej kwocie [...] zł., wypłacone R.W. tytułem pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania w rodzinie zastępczej jej wnuka – N.W., przyznane na podstawie decyzji administracyjnej z dnia [...] nr [...], zostały nienależnie pobrane i zobowiązał wyżej wymienioną do zwrotu tej kwoty wraz z ustawowymi odsetkami. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. uchyliło decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] i umorzyło postępowanie pierwszej instancji, uznając je za bezprzedmiotowe z uwagi na uchylenie z dniem [...] - decyzją z dnia [...] nr [...] przez organ I instancji - decyzji z dnia [...] przyznającej pomoc pieniężną na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej. W skardze wniesionej od powyższej decyzji, Prokurator Rejonowy [...] w B. podniósł zarzut naruszenia przez organ odwoławczy prawa materialnego, tj. art. 92 ust. 2 pkt 1 o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez błędną wykładnię tego przepisu i w konsekwencji przyjęcie, że organ pierwszej instancji uchylając decyzję o przyznaniu pomocy, nie może dochodzić nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego. Następnie skarżący podniósł, że uchylenie decyzją z dnia [...] - decyzji z dnia [...] przyznającej pomoc pieniężną na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej, nastąpiło od dnia [...], na skutek wydania przez organ nowej decyzji w oparciu o przepisy ustawy z dnia 9 czerwca 2011 roku o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. nr 149 poz. 887). Skarżący podkreślił, że organ I instancji wydał nową decyzję w sprawie przyznania świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej, bowiem R.W. wnioskiem z dnia [...] - na podstawie art. 226 ust. 5 tej ustawy - wystąpiła o przyznanie jej świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka - według przepisów nowej ustawy. Skarżący wskazał, że decyzje dotychczas wydane - zgodnie z art. 226 ust. 4 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej - zachowały moc do dnia wygaśnięcia, nie dłużej jednak niż przez 3 miesiące od dnia wejścia w życie ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Podniósł, że błędny jest pogląd organu odwoławczego, według którego, uchylenie decyzji z dnia [...] przyznającej pomoc pieniężną na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej, uczyniło bezprzedmiotowym dalsze postępowanie prowadzone na skutek odwołania R.W. od decyzji z dnia [...]. Skarżący zarzucił, iż błędnie organ odwoławczy uznał, że skoro organ I instancji uchylił decyzję z dnia [...] w sprawie przyznania pomocy pieniężnej, to uchylony został także obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie stwierdzić należało, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż przy wydaniu decyzji doszło do naruszenia art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego, dotyczącego bezprzedmiotowości postępowania, poprzez zastosowanie tego przepisu pomimo braku podstaw do jego zastosowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] organ odwoławczy uchylił decyzję z dnia [...] i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji, uznając je za bezprzedmiotowe z uwagi na uchylenie z dniem [...] - decyzją z dnia [...], przez organ I instancji - decyzji z dnia [...] przyznającej R.W. pomoc pieniężną. Na wstępie podkreślenia zatem wymagało, że uchylenie decyzji z dnia [...] przyznającej pomoc pieniężną w kwocie [...] zł miesięcznie, na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej, nastąpiło z dniem [...], w wyniku rozstrzygnięcia organu I instancji z dnia [...], wydanego z uwagi na złożenie przez wyżej wymienioną, wniosku o przyznanie przedmiotowego świadczenia zgodnie z ustawą z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. nr 149 poz. 887). Jednocześnie decyzją z tej samej daty – organ I instancji przyznał od [...], wymienione świadczenie pieniężne w kwocie [...] zł. miesięcznie, na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Następnie decyzją z dnia [...] organ I instancji uznał, że świadczenia pieniężne wypłacone R.W. tytułem pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej, na podstawie decyzji administracyjnej z dnia [...] za okres od [...] do [...], w łącznej kwocie [...] zł, zostały nienależnie pobrane i zobowiązał ją do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami. Stwierdził bowiem, że zaistniały okoliczności wymienione w art. 92 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, gdyż R.W. otrzymała, za pośrednictwem komornika, alimenty na rzecz N.W. w wysokości [...] zł. W powyższych okolicznościach sprawy, jako trafny uznać należało zarzut skargi, według którego bezzasadna była ocena organu odwoławczego o bezprzedmiotowości postępowania organu I instancji. W szczególności – wbrew błędnemu przekonaniu organu, zawartemu w zaskarżonej decyzji – uchylenie decyzji z dnia [...] przyznającej świadczenie, nie spowodowało bezprzedmiotowości postępowania w kwestii nienależnego pobrania świadczeń i zobowiązania do ich zwrotu. Ponadto na marginesie dodać należało, że – jak już była o tym mowa wyżej - w tej samej dacie, w której została uchylona decyzja przyznająca świadczenia, tj. w dniu [...] – została wydana następna decyzja o przyznaniu tych świadczeń. Poza tym na jej podstawie świadczenia przyznano z dniem [...], a więc z tym samym dniem, z którym została uchylona poprzednia decyzja przyznająca świadczenia. Wskazanym zaś w decyzji powodem uchylenia decyzji przyznającej świadczenia, był wniosek strony o ich przyznanie na podstawie nowej regulacji – tj. w oparciu o przepisy ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Natomiast w decyzji, której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie organu odwoławczego - organ I instancji uznał, że świadczenia za [...] i [...] - w określonej w decyzji części – zostały pobrane nienależnie, gdyż stwierdził, że R.W. otrzymała za ten okres, za pośrednictwem komornika, alimenty na rzecz N.W. Przede wszystkim więc wskazać należało, że – wbrew błędnym przekonaniom organu odwoławczego - przyznanie świadczeń za [...] i [...] w ogóle nie zostało uchylone. Jak bowiem była mowa wyżej – decyzja o przyznaniu świadczeń została uchylona od dnia [...], a więc nie od [...]. Ponadto – nawet gdyby była uchylona od [...] – to i tak jej uchylenie nie czyniłoby bezprzedmiotowym postępowania organu I instancji w kwestii nienależnego pobrania świadczeń za [...] i [...] i zobowiązania do ich zwrotu. Dodać wręcz należało, że w bardzo wielu sytuacjach, uchylenie decyzji przyznającej świadczenia poprzedza postępowanie dotyczące nienależnego pobrania świadczeń i zobowiązania do ich zwrotu. Wbrew zatem błędnemu stwierdzeniu organu odwoławczego - w rozpoznawanej sprawie nie było podstaw do uznania, że postępowanie organu I instancji było bezprzedmiotowe. Z przedstawionych wyżej powodów - mając na uwadze naruszenie przez organ odwoławczy art. 138 § 1 i § 2 K.p.a. oraz art. 105 § 1 K.p.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. - uchylił zaskarżoną decyzję. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ administracji uwzględni powyższe wskazania i w konsekwencji tego wyda rozstrzygnięcie w wyniku rozpatrzenia odwołania R.W. od decyzji z dnia [...]. Z uwagi na to, że zaskarżona decyzja dotyczyła uchylenia decyzji organu I instancji i umorzenia postępowania, zbędne było orzeczenie w zakresie jej wykonalności.