IV SA/Gl 569/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Specjalista Agnieszka Górecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2018 r. sprawy ze skargi S. S., R. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. nr [...]. Prezydent Miasta C. decyzją z [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 39, art. 41, art. 106 ust. 4 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017, poz. 1769 ze zm.) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił R. W. przyznania pomocy w formie pieniężnej. W uzasadnieniu decyzji organ ten podkreślił, że strona i jego rodzina nie spełniają wymogów do otrzymania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. W uzasadnieniu tym zauważono, że w przypadku rodziny nie występuje szczególna okoliczność uzasadniająca przyznanie zasiłku celowego specjalnego. Z decyzją tą nie zgodził się skarżący, który wniósł odwołanie. W odwołaniu tym wyraził swoje niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. Zaznaczył, iż zwrócił się do pomocy społecznej o wsparcie z tego powodu, że uznaje swoją sytuację za tak trudną, że uzasadnia ona uwzględnienie jego wniosku. Podniósł, iż opiekuje się chorą żoną, która wymaga stałej opieki i pomocy w czynnościach codziennych, a nie może pozwolić na to aby jego syn doznawał upokorzeń i nieprzyjemności z tego powodu, że jest biedny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia przedstawiło wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przywołano przepisy ustawy o pomocy społecznej dotyczące problematyki zasad przyznawania świadczeń oraz ustalania wysokości dochodu osoby czy rodziny ubiegającej się o przyznanie świadczenia. Podkreślono, że organ pierwszej instancji w sposób prawidłowy ustalił wysokość dochodów rodziny skarżącego oraz wskazał, że miał on zagwarantowany czynny udział w prowadzonym postępowaniu. Organ odwoławczy stwierdził, że nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniesionego odwołania, ponieważ w całej rozciągłości podzielił ustalenia poczynione przez organ pierwszej instancji dotyczące przesłanek przyznania skarżącemu wnioskowanej formy pomocy. W końcowej części uzasadnienia organ ten odwołał się do zasad przyznawania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej i doszedł do przekonania, że mając na uwadze cele i możliwości pomocy społecznej kwestionowana decyzja nie narusza przepisów prawa. Z decyzją tą nie zgodził się skarżący oraz jego żona i wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę. W skardze tej wyrazili swoje niezadowolenie z otrzymanej decyzji i wskazali na trudną sytuację materialną rodziny. Podkreślono, że środki finansowe uzyskane ze sprzedaży mieszkania zostały przeznaczone na spłatę długów i nie dysponują już środkami, które umożliwiałyby im zaspokajanie najniezbędniejszych potrzeb w tym wizyt lekarskich, które z uwagi na schorzenie żony skarżącego są niezbędne. Skarżący podkreślili, że przyznanie pomocy finansowej jest niezbędne, ponieważ pozwoli na zaspokojenie najniezbędniejszych potrzeb, które obecnie nie są zaspokajane, zwłaszcza w zakresie leczenia i zaspokojenia podstawowych potrzeb medycznych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje; Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) wykazała, że zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 poz. 1302) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Po myśli art. 134 wyżej wymienionej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie niniejszych rozważań przyjdzie zwrócić uwagę na fakt, że sąd administracyjny uwzględnia wniesioną skargę z powodu naruszenia przepisów postępowanie, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z takiej treści przepisu wynika, że nie każde naruszenie przepisów postępowania administracyjnego będzie stanowiło podstawę uwzględnienia wniesionej skargi, a jedynie takie, które będzie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zatem tylko takie naruszenie przepisów postępowania, które będzie rzutowało na końcowy wynik sprawy będzie dawało podstawę do uwzględnienia wniesionej skargi. W rozpoznawanej sprawie Sąd zetknął się z sytuacją, w której decyzje organów administracji obarczone są wadami o charakterze procesowym, które uzasadniają uwzględnienie wniesionej skargi. W pierwszej kolejności przyjdzie zauważyć, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji dotyczy odmowy przyznania pomocy w formie pieniężnej. Dopiero z uzasadnienia decyzji można wywnioskować, że w niniejszej sprawie organ odmówił przyznania specjalnego zasiłku celowego. Uchybienie to nie zostało dostrzeżone przez organ odwoławczy, który utrzymał decyzję organu pierwszej instancji w mocy, a ponadto w żadnym akapicie swojego uzasadnienia nie wskazał na tę okoliczność. W tym miejscu przyjdzie podkreślić, że sam wniosek skarżącego skierowany do organu pierwszej instancji nie jest czytelny, ponieważ wynika z niego, że skarżący ubiega się o pomoc w formie finansowej. W trakcie prowadzonego postępowania organ administracji pierwszej instancji nie ustalił o jaką formę pomocy pieniężnej skarżący się ubiega jak również w jakiej wysokości. Dodatkowo dostrzec należy, że skarżący jak również pracownik socjalny prowadzący rodzinę skarżących nie ustalili jakie potrzeby miałyby być zaspokojone w następstwie przyznania tej formy pomocy. Zatem można powiedzieć, że argumentacja zaprezentowana w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji nie odwołuje się do faktycznej sytuacji rodziny i jej potrzeb, gdyż te nie zostały zindywidualizowane. Na marginesie można jedynie powiedzieć, że z przekazanych Sądowi akt nie wynika jaki jest plan działań ze strony organu względem rodziny, która od dłuższego okresu czasu utrzymuje się wyłącznie ze środków pomocy społecznej. Pomoc społeczna bowiem ma mieć charakter wsparcia czasowego na przetrwanie trudności w samodzielnym zaspokajaniu potrzeb rodziny. Z akt przekazanych Sądowi można wywnioskować, że skarżący od kilku lat jest bezrobotny i bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Mając status osoby bezrobotnej deklaruje gotowość do podjęcia zatrudnienia, a równocześnie w pismach kierowanych do organów pomocy społecznej i do Sądu akcentuje, że nie pracuje z uwagi na chorobę żony i konieczność sprawowania nad nią opieki. Są to sprzeczne oświadczenia, które nie zostały wyjaśnione przez organ pierwszej instancji, jak również nie podjęto działań zmierzających do przyznania skarżącemu świadczeń przewidzianych w ustawie o pomocy społecznej w związku z rezygnacją z pracy jak również w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Dodatkowo przyjdzie zauważyć, że w przedłożonych aktach znajdują się sprzeczne informacje dotyczące wykształcenia żony skarżącego, gdyż w wywiadzie środowiskowym jest zamieszczona informacja o wykształceniu średnim, a w innym miejscu tegoż wywiadu pisze się, że żona skarżącego legitymuje się wykształceniem wyższym i z powodu choroby nie może wykonywać pracy zawodowej. Z dostarczonych akt nie można dowiedzieć się jakie jest faktyczne wykształcenie skarżącego, gdyż w wywiadzie środowiskowym zamieszczona jest informacja o jego wyższym wykształceniu, jednakże bez bliższych informacji i możliwości ustalenia jakie są potencjalne możliwości skarżącego na rynku pracy i zaspokajania potrzeb rodziny we własnym zakresie. Przedstawione powyżej uchybienia w postępowaniu wyjaśniającym prowadzonym przez organ pierwszej instancji (sąd może dokonywać ustaleń wyłącznie na podstawie przedstawionych akt administracyjnych i nie dysponuje żadnymi innymi możliwościami w tym zakresie. Okoliczność ta może skutkować tym, że faktyczna wiedza organu o sytuacji rodziny skarżącego jest inna i obejmuje podniesione kwestie, jednakże nie zostały one w przedłożonych aktach wyjaśnione) skutkują tym, że w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie wyczerpane zostały przesłanki uwzględnienia skargi przewidziane treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W ramach ponownie prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji ustali rzeczywistą sytuację rodziny skarżącego i kierując się celami oraz zasadami pomocy społecznej podejmie stosowne do przyjętych ustaleń rozstrzygnięcie. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. "c" wyżej wymienionej ustawy uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.