IV SA/Gl 570/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Borowicz (spr.), Sędziowie WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik, NSA Szczepan Prax, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Wita, po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. numer: [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. na rzecz skarżącej kwotę [...] ([...]) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta C. przez Naczelnika Wydziału Komunalnego na podstawie art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156, poz. 1817) odmówiono B. M. przyznania dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w świetle art. 2 ust. 1 i 2 cyt. ustawy dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom na podstawie tylko jednego z tytułów wymienionych w tym przepisie. Ponieważ wnioskodawczyni nie posiada członkostwa w spółdzielni mieszkaniowej dlatego orzeczono jak w sentencji decyzji. W odwołaniu B. M. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie jej dodatku mieszkaniowego. Przedstawiła swoją trudną sytuację rodzinną oraz materialną podkreślając, że od [...] 2002 r. dodatek mieszkaniowy otrzymywała. Zarzuciła, iż mieszkanie, w którym zamieszkuje kupiła razem z mężem w [...] r. po zawarciu małżeństwa. Związek małżeński trwa nadal. Jedynie mąż wyprowadził się z mieszkania i nie płaci żadnych świadczeń, zaś ona utrzymuje się z alimentów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Kolegium stwierdziło, że z akt sprawy wynika, iż B. M. zamieszkuje w spółdzielczym lokalu własnościowym wraz z synem. Nie jest ona członkiem [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w C.. Natomiast zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, dodatek mieszkaniowy przysługuje członkom spółdzielni mieszkaniowych zamieszkujących na podstawie spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego. W ocenie Kolegium skoro B. M. nie jest członkiem Spółdzielni to nie dysponuje ona tytułem prawnym do zajmowanego lokalu mieszkalnego w świetle ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Posiadanie tytułu prawnego jest jednym z obligatoryjnych warunków uprawniających do ubiegania się o dodatek mieszkaniowy. Odwołująca się warunku tego nie spełnia, dlatego na podstawie obowiązujących przepisów prawnych organ orzekający nie miał możliwości przyznania jej dodatku mieszkaniowego. W skardze B. M. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie jej dodatku mieszkaniowego lub jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia z uwzględnieniem kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych przez błędną jego oceną i przyjęcie, że skoro nie jest członkiem Spółdzielni, to nie dysponuje ona tytułem prawnym do zajmowanego lokalu mieszkalnego, którego posiadanie jest jednym z obligatoryjnych warunków uprawniających do ubiegania się o dodatek mieszkaniowy. Na uzasadnienie zarzutów wskazała, iż lokal mieszkalny, w którym zamieszkuje kupiła w [...] roku wraz z mężem w czasie trwania związku małżeńskiego na zasadzie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego. Członkiem Spółdzielni jest mąż, który wyprowadził się z tego mieszkania we [...] r. Nie przyczynia się do ponoszenia kosztów utrzymania mieszkania. Obecnie w Sądzie Rejonowym prowadzone jest postępowanie o rozwiązanie ich małżeństwa przez rozwód. Zarzuciła, że utrzymuje się wyłącznie z alimentów. Skarżąca odwołując się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 marca 2004 r. (sygn. akt K 32/03 – Dz. U. Nr 63, poz. 591) wywiodła, że nie sposób uznać, aby art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych stanowił podstawę do odmowy przyznania jej dodatku mieszkaniowego, gdyż ostatnio powołany przepis dotyczy wyłącznie spółdzielczych mieszkań lokatorskich. Natomiast ona zajmuje lokal mieszkalny, do którego przysługuje jej własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego. Dodała, że w oparciu o art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych spełnia ustawowe warunki do przyznania jej dodatku mieszkaniowego. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie prezentując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. To zaś oznacza, że Sąd uwzględniając skargę nie może jak to wnioskowała skarżąca przyznać jej dodatku mieszkaniowego. Z brzmienia bowiem art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 – zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.) wynika, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny kontroli legalności zaskarżonego aktu dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zarówno bowiem zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego, a zatem nie mogą one pozostać w obrocie prawnym. Zasady przyznawania dodatku mieszkaniowego, obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji uregulowane zostały w ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.). Stosownie zatem do art. 2 ust. 1 cyt. ustawy w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji dodatek mieszkaniowy, z zastrzeżeniem ust. 2 przysługuje: 1) najemcom oraz podnajemcom lokali mieszkalnych, 2) członkom spółdzielni mieszkaniowych zamieszkującym na podstawie spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, 3) osobom zajmującym lokale mieszkalne w budynkach stanowiących ich własność i właścicielom lokali mieszkalnych, 4) innym osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem, 5) osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny. Z powyższej regulacji wynika, że dodatek mieszkaniowy przysługuje osobie, która legitymuje się jednym z tytułów wymienionych w ust. 1 art. 2 tej ustawy. Analiza przywołanego powyżej przepisu oraz § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156, poz. 1817) w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji, prowadzi do wniosku, że do kategorii osób zajmujących lokal mieszkalny w budynkach spółdzielni mieszkaniowej, którym w oparciu o art. 2 ust. 1 cyt. ustawy przysługuje dodatek mieszkaniowy należy zaliczyć członków spółdzielni mieszkaniowych, którym przysługuje spółdzielcze prawo do lokalu jak i tych, którzy są właścicielami lokalu, a także właścicieli i najemców lokali mieszkalnych niebędących członkami spółdzielni (por. uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1.02.2005 r., sygn. U 14/02, OTK-A 2005/2/12). Organy orzekające uznały, że skoro skarżąca nie jest członkiem spółdzielni mieszkaniowej, to nie dysponuje tytułem prawnym do zajmowanego lokalu w świetle przytoczonej ustawy. W ocenie Sądu z faktu, że skarżąca nie jest członkiem spółdzielni nie można wyprowadzić wniosku, że nie legitymuje się żadnym z tytułów wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 1-5 cyt. ustawy. W oparciu o art. 2 ust. 1 pkt 2 tej ustawy w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji można było przyjąć, że przepis ten uprawniał do dodatku mieszkaniowego członków spółdzielni mieszkaniowych zamieszkujących na podstawie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego. Przy czym wątpliwość powstała o ile sprawa dotyczyła spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, a to wobec wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 marca 2004 r. (sygn. K 32/03 OTK-A 2004/3/22). W wyroku tym Trybunał stwierdził, że art. 172 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (tj. z 2003 r. Dz. U. Nr 119, poz. 1116 ze zm.) stanowiący, że: "Skuteczność zbycia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu zależy od przyjęcia nabywcy w poczet członków spółdzielni" jest niezgodny z art. 64 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Jednakże okoliczność ta nie miała decydującego znaczenia dla rozstrzygnięcia istoty niniejszej sprawy. W ocenie Sądu skarżąca wywodziła swoje uprawnienia do dodatku mieszkaniowego z faktu, iż jest współwłaścicielem spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, gdyż przedmiotowy lokal został zakupiony przez nią i jej męża w czasie trwania związku małżeńskiego. W myśl art. 171 ust. 5 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu może należeć do kilku osób, z tym, że członkiem spółdzielni może być tylko jedna z nich, chyba, że przysługuje ono wspólnie małżonkom. Małżonkowie zatem mogą być oboje członkami spółdzielni, ale też członkiem spółdzielni może być tylko jeden z nich. W sytuacji, gdy jeden z małżonków jest członkiem spółdzielni nie pozbawia to pozostałego małżonka uprawnienia do lokalu mieszkalnego jako współwłaściciela tego prawa. Jeżeli się przy tym zważy, że w myśl art. 4 ust. 6 pkt 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych (w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji) za opłaty, o których mowa w ust. 1-5 solidarnie z członkami lub właścicielami lokali niebędącymi członkami spółdzielni odpowiadają osoby niebędące członkami spółdzielni, którym przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, to należało rozważyć czy skarżąca nie legitymuje się tytułem uprawniającym do dodatku mieszkaniowego wymienionym w art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Ostatnio powołany przepis wskazuje, że tego rodzaju dodatek przysługuje osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem. Jeżeli zatem skarżącej przysługuje do przedmiotowego lokalu spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu w rozumieniu art. 171 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej, to w ocenie Sądu legitymuje się ona tytułem o jakim mowa w art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Skarżąca wskazywała przy tym, że ponosi wszelkie wydatki związane z zajmowaniem przedmiotowego lokalu. W powyższym kierunku sprawa nie była w ogóle rozpoznawana. W aktach sprawy znajduje się przydział lokalu mieszkalnego z dnia [...] r., który charakteru prawnego nabycia tego lokalu bliżej nie określa. Z akt sprawy jedynie wynika, że skarżąca nie jest członkiem Spółdzielni, do której zasobów należy zajmowany przez nią lokal. Z treści załączonego do akt przydziału lokalu mieszkalnego wynika, że w dacie jego wydania skarżąca była żoną E. M.. Skarżąca w toku postępowania zarzucała, że lokal ten jako tzw. "mieszkanie własnościowe" zakupili razem z mężem w [...] r. w trakcie trwania związku małżeńskiego. We wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego skarżąca nie wskazała w oparciu o jaki tytuł prawny zajmuje przedmiotowy lokal (pozycja 4 wniosku – karta [...] akt adm.), a organ orzekający nie zobowiązał jej do uzupełnienia w tym zakresie wniosku. Powyższe uchybienia wskazują, że organy orzekające nie wyjaśniły dokładnie tytułu prawnego, w oparciu o który skarżąca zajmuje przedmiotowy lokal mieszkalny. Uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż brak dokładnych ustaleń w powyższym zakresie spowodował, że zaskarżona decyzja mogła zostać wydana z naruszeniem art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Ponieważ nieprawidłowość obciążająca zaskarżoną decyzję dotyczy także rozstrzygnięcia zapadłego w I instancji, właściwe będzie aby czynności zmierzające do dokonania wskazanych wyżej ustaleń przeprowadzone zostały przez Prezydenta Miasta C.. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w związku z naruszeniem art. 7 oraz art. 77 § 1 kpa oraz art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, działając na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Mając na uwadze treść art. 152 p.p.s.a. Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. W oparciu o art. 200 oraz art. 205 § 1 w zw. z art. 209 p.p.s.a Sąd orzekł o zwrocie kosztów postępowania obejmujących wysokość wpisu od skargi oraz udokumentowane przez skarżącą koszty przejazdu strony do Sądu.