IV SA/Gl 571/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.) Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Protokolant Sekretarz sądowy Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2009 r. sprawy ze skargi E.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej 1/ odrzuca skargę w części obejmującej wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania; 2/ w pozostałym zakresie skargę oddala. Decyzją z dnia [...], Nr [...], Kierownik Dzielnicowego Punktu Pomocy Społecznej Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Z., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta Z., na podstawie art. 79 ust. 1 - 4, art. 106 ust. 1 i art. 112 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, z późn. zm.), § 14 rozporządzenia z dnia 18 października 2004r. w sprawie rodzin zastępczych (Dz. U. Nr 233, poz. 2344) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, odmówił zwolnienia E.W. z odpłatności za pobyt jej syna S.W. w rodzinie zastępczej i zobowiązał ją do uiszczenia częściowej opłaty z tego tytułu w kwocie [...] zł miesięcznie za okres od dnia [...] do dnia [...]. W treści decyzji powołał się na dochód strony wynoszący miesięcznie łącznie [...] zł., co świadczy o przekroczeniu ustawowego kryterium dochodowego o kwotę [...] zł. z uwzględnieniem dziecka przebywającego w rodzinie zastępczej. Podniósł, że przy wydawaniu omawianej decyzji odliczono podaną przez stronę kwotę rat kredytu [...] zł. i wydatków mieszkaniowych w kwocie [...] zł. oraz uwzględniono postanowienia załącznika do uchwały Rady Miejskiej w Z. Nr [...] z dnia [...] uznając, że strona nie spełnia warunków do całkowitego zwolnienia z odpłatności za pobyt syna w rodzinie zastępczej. Organ pierwszej instancji pouczył stronę, iż od tej decyzji przysługuje odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. za pośrednictwem Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Z., w terminie 14 dni od daty jej otrzymania. Doręczenie powyższej decyzji do rąk strony nastąpiło w dniu [...] (k-[...] akt administracyjnych). W odwołaniu sporządzonym w dniu [...] i złożonym w dniu [...] w siedzibie Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Z. E.W. wyraziła swoje niezadowolenie z treści podjętego w jej sprawie rozstrzygnięcia. Powołała się na złożone do akt administracyjnych oświadczenia, kserokopie faktur kupna - sprzedaży i [...] świadczące jej zdaniem o trudnej sytuacji materialnej, która nie pozwala na uiszczenie jakiejkolwiek odpłatności za pobyt jej syna w rodzinie zastępczej. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Organ ustalił, iż decyzja organu pierwszej instancji została doręczona stronie za pośrednictwem poczty listem poleconym w dniu [...], co zostało potwierdzone przez stronę własnoręcznym podpisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki (akta administracyjne k- [...]). W konsekwencji 14 - dniowy termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu [...]. Natomiast strona w Kancelarii Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Z. złożyła odwołanie dopiero w dniu [...]. Mając na uwadze powyższą okoliczność organ stwierdził, iż odwołanie zostało wniesione [...] po upływie ustawowego terminu do jego wniesienia. Nadto, w treści odwołania strona nie zwróciła się z prośbą o przywrócenie terminu do jego wniesienia, jak również nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do jego wniesienia nastąpiło bez jej winy. Doręczenie powyższego postanowienia nastąpiło do rąk odwołującej w dniu [...], co potwierdza zwrotne potwierdzenie jego odbioru (k- [...] akt administracyjnych). W skardze z dnia [...], skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem organu odowławczego, E.W. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Zaznaczyła, że uchybiła terminowi nieświadomie, bowiem wnosząc odwołanie była przekonana o zachowaniu terminu do jego wniesienia. Akcentowała swoją trudną sytuację materialną i życiową wynikłą z samotnego wychowywania [...] dziecka oraz oświadczyła, że [...], co również mogło stanowić powód uchybienia terminu do złożenia odwołania. Zdaniem skarżącej nie mogłaby ona świadomie uchybić terminowi, gdyż nie jest w stanie uiścić wymaganej od niej kwoty za pobyt jej syna w rodzinie zastępczej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie i wyjaśniło, że nie rozpatrywało odwołania merytorycznie, dlatego nie może odnieść się do podnoszonej w skardze sytuacji życiowej skarżącej. Jednocześnie wskazało, że z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] wynika, że skarżąca podjęła [...]. Jednakże wniosku o przywrócenie terminu, do wniesienia odwołania, nie poparła stosownym zaświadczeniem lekarskim od lekarza specjalisty, że [...], które ewentualnie mogłoby mieć wpływ na uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. W dodatkowych pismach z dnia [...] i [...] skarżąca szczegółowo opisała swoją sytuację życiową i materialną, która jej zdaniem nie pozwala na zaspokojenie wszystkich potrzeb zarówno jej, jak i [...] córki. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia w pierwszej kolejności zauważyć przyjdzie, że skarżąca zawarła w skardze również wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Wniosek ten nie został rozpatrzony przez organ odwoławczy, pomimo, iż został złożony w terminie 7 dni od daty otrzymania przez skarżącą zaskarżonego postanowienia. Takie działanie nie zasługuje na aprobatę tym bardziej, że w odpowiedzi na skargę organ odwoławczy powołał się na okoliczności, które powinny być przedmiotem rozważań tego organu przy merytorycznym rozpatrzeniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Odnosząc się do stanowiska organu odwoławczego zaprezentowanego przede wszystkim w odpowiedzi na skargę, należy na marginesie zauważyć, iż strona postępowania domagać się może przywrócenia uchybionego terminu, stosownie do treści art. 58 K.p.a. i to nie tylko w odrębnym, wyraźnie sformułowanym piśmie. Zatem jej wola może zostać wyrażona również w treści skargi i nie musi zostać wyrażona poprzez użycie nazewnictwa przyjętego w procedurze administracyjnej, ale może wyrażać się także poprzez wskazanie okoliczności, jej zdaniem, usprawiedliwiających to opóźnienie. Zgodnie z utrwalonym już poglądem prezentowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych, zasadą postępowania administracyjnego, wyrażoną m.in. w art. 63 i art. 140 K.p.a. jest jego odformalizowanie, tak aby sprawa mogła być rozpoznana zgodnie z intencją i interesem strony bez zbędnego formalizmu. Jeżeli żądanie strony jest zredagowane niezręcznie i mało zrozumiale, to organ administracji publicznej nie jest uprawniony do sprecyzowania treści żądania (por. wyroki NSA z dnia 14 listopada 2001 r., sygn. akt V SA 552/01, Lex 84484 i z dnia 4 kwietnia 2002 r., sygn. akt I SA 2188/00, Lex 81741). W razie jakichkolwiek wątpliwości, mając na uwadze przepis art. 7, art. 8 i art. 9 K.p.a., organ administracji rozpoznający sprawę powinien zwrócić się do strony o zajęcie w tym zakresie jednoznacznego stanowiska. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w związku z art. 90 § 1 i art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.), powoływanej dalej w skrócie jako ustawa p.p.s.a., odrzucił skargę w części obejmującej wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, bowiem do właściwości sądu administracyjnego nie należy rozpatrzenie takiego wniosku. Zgodnie z art. 1 § 1 i art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a.). Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd miał na uwadze również art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a., zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W konsekwencji dokonując oceny zaskarżonego postanowienia, zgodnie z powołanymi przepisami ustawy p.p.s.a, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że nie zostało ono wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak i przepisów prawa materialnego. W tym zakresie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Z akt administracyjnych przedmiotowej sprawy wynika, że skarżąca w dniu [...] złożyła w Kancelarii Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Z. odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, która została jej doręczona za pośrednictwem poczty w dniu [...] (akta administracyjne k- [...]) i zawierała prawidłowe pouczenie o sposobie oraz terminie wniesienia odwołania. W zaistniałej sytuacji 14 - dniowy termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu [...]. Natomiast odwołanie zostało wniesione z opóźnieniem wynoszącym [...]. Okoliczność ta jest poza sporem i znajduje potwierdzenie w aktach administracyjnych sprawy. W zaskarżonym postanowieniu, wydanym na podstawie art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego, organ odwoławczy stwierdził, że odwołanie skarżącej zostało złożone z [...] uchybieniem terminu do jego wniesienia. Organ przy tym w uzasadnieniu tego orzeczenia poruszył kwestie związane z wnioskiem o przywrócenie terminu stwierdzając, że wniosek ten nie został wniesiony, jak również skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu tego terminu. Stosownie do treści art. 129 § 2 K.p.a., odwołanie od decyzji administracyjnej organu pierwszej instancji wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie od dnia jej ogłoszenia stronie. Odwołanie wniesione przez stronę z uchybieniem powyższego terminu oznacza, że czynność jego wniesienia jest bezskuteczna, zaś organ odwoławczy obowiązany jest - po myśli art. 134 K.p.a. - stwierdzić w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Z powołanego przepisu wynika także, iż postanowienie organu odwoławczego stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania jest postanowieniem ostatecznym, kończącym postępowanie administracyjne, a dopuszczona przepisem art. 3 § 2 pkt. 2 ustawy p.p.s.a. kontrola sądowa tego rozstrzygnięcia sprowadza się wyłącznie do kontroli jego zgodności z prawem, a więc w szczególności zgodności ze stanem rzeczywistym przesłanek faktycznych leżących u jego podstaw. Ocena jego legalności ogranicza się wyłącznie do badania poprawności zastosowania przepisów postępowania, stąd kwestie dotyczące istoty sprawy i oceny legalności decyzji lub postanowień wydanych wcześniej w postępowaniu administracyjnym, na tym etapie postępowania, nie mogą być brane pod uwagę. Sąd uprawniony był bowiem jedynie do zbadania zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wydanego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. Przesłankę wydanego w trybie art. 134 K.p.a. postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania stanowi ustalenie nie tylko faktu złożenia odwołania po upływie okresu 14 dni od daty doręczenia stronie decyzji administracyjnej, ale również ustalenie faktu braku prośby o przywrócenie uchybionego terminu bądź wydania postanowienia odmawiającego przywrócenia tego terminu. Oznacza to, że w razie wniesienia odwołania z uchybieniem terminu i wobec braku prośby o jego przywrócenie, organ odwoławczy może wydać postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Bezsporne jest, że skarżąca nie złożyła wraz z odwołaniem wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia, a w odwołaniu nie zawarła żadnych adnotacji dotyczących kwestii złożenia go po terminie. Okoliczności dotyczące przyczyn spóźnienia w złożeniu odwołania skarżąca podała dopiero w skardze. Wskazanie tych przyczyn dopiero w skardze do sądu administracyjnego uznać należy za nieskuteczne, w świetle art. 58 i art. 59 K.p.a. Wymienione przepisy nakazują wnioskować o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w terminie 7 dni od daty ustania przyczyny uchybienia terminowi, a wniosek w tym przedmiocie złożyć do organu właściwego wraz z odwołaniem i uprawdopodobnić w nim, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. W orzecznictwie przyjmuje się, że powołany siedmiodniowy termin może być liczony od daty dowiedzenia się przez stronę o uchybieniu terminu, co w niniejszej sprawie miałoby miejsce w dacie doręczenia skarżącej zaskarżonego postanowienia. Mając na uwadze powyższe wskazać należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zasadnie stwierdziło, że odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia, o którego przywrócenie skarżąca nie wnioskowała. W zaistniałej sytuacji skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie można organowi odwoławczemu skutecznie zarzucić, iż przy wydaniu zaskarżonego postanowienia naruszył obowiązujące przepisy prawa procesowego. Jednocześnie organ ten ma rozpoznać zawarty w skardze wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od opisanej na wstępie decyzji Kierownika Dzielnicowego Punktu Pomocy Społecznej Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Z. z dnia [...], Nr [...]. W tym stanie rzeczy, z uwagi na cytowane na wstępie uregulowania ustawy p.p.s.a. oraz powołane przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., skargę w pozostałym zakresie należało oddalić, co orzeczono w sentencji.