IV SA/Gl 573/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Renata Siudyka Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz (spr.) Protokolant Specjalista Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2015 r. sprawy ze skargi J.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu należności za pobyt w domu pomocy społecznej 1) uchyla zaskarżoną decyzję i określa, że nie może być ona wykonana; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej: Kpa) oraz art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856), po rozpatrzeniu odwołania J.O. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...]r. w sprawie zobowiązania J.O. do zwrotu należności z tytułu wydatków poniesionych przez gminę K. na opłatę za pobyt M.O. w Domu Pomocy społecznej w B. “A" za okres od 1.06.2012 r. do 31.01.2013 r. w łącznej kwocie 11.127,47 zł. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że decyzją z dnia [...]r. Nr [...] organ I instancji skierował M.O. do Domu Pomocy Społecznej "A" w B. Następnie w decyzji z dnia [...]r. nr [...] organ pierwszej instancji ustalił, iż M.O. będzie ponosił częściową opłatę za pobyt w w/w domu w wysokości 70% jego dochodów, tj. 1.262,44 zł. – (wysokośc opłaty od 1 kwietnia 2012 r.) Dodał, że średni miesięczny koszt utrzymania w DPS "A" w B. w okresie od kwietnia 2012 r. do marca 2013 r. wyniósł 2.748,61zł. miesięcznie. Organ wskazał, że w piśmie z dnia 3.07.2013r. strona została powiadomiona o wszczęciu postępowania w sprawie zwrotu należności z tytułu wydatków poniesionych przez gminę K. na opłatę za pobyt M. O. w Domu Pomocy Społecznej w B. w okresie od 1.06.2012 r. do 30.06.2013 r. Następnie podniósł, że zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka; 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi; 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej; - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Dodał, że według art. 61 ust. 2 tej ustawy, opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: 1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70 % swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70 % tego dochodu; 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2: a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium, b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym, że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie; 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2. Organ podkreślił, że w przypadku niewywiązywania się osób, o których mowa w ust. 2 pkt 1, 2 i 2a, z obowiązku opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, opłaty te zastępczo wnosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Gminie przysługuje prawo dochodzenia zwrotu poniesionych na ten cel wydatków ( ust. 3). Ponadto dodał, że zgodnie z art. 104 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, wysokość należności, o których mowa w ust. 1, podlegających zwrotowi oraz terminy ich zwrotu ustala się w drodze decyzji administracyjnej. W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik strony skarżącej przede wszystkim podniósł zarzut naruszenia przy rozpoznaniu sprawy, art. 104 ust. 3 w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej poprzez jego zastosowanie, podczas gdy brak było uprzedniej decyzji wydanej na podstawie art. 59 ust. 1 w/w ustawy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Na rozprawie pełnomocnik skarżącej wnosił i wywodził jak w skardze. Ponadto dodał, że organ odwoławczy, w kolejnej sprawie dotyczącej strony skarżącej, zmienił dotychczasowe stanowisko. Pełnomocnik przedłożył kserokopię decyzji SKO w K. z dnia [...]r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania tej decyzji. W niniejszej sprawie, jako podstawę rozstrzygnięcia organ wskazał art. 61 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 lit. a i ust. 3 oraz art. 104 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 182 ze zm.), które zostały przytoczone w części wstępnej uzasadnienia. Z uwagi na przedmiot tego rozstrzygnięcia, podnieść zatem należało, że według utrwalonej linii orzecznictwa, którą podziela skład orzekający w niniejszej sprawie - przewidziany w art. 61 ust. 1 ustawy obowiązek wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej musi być skonkretyzowany i zindywidualizowany w stosunku do każdej z osób, które miałyby takie opłaty ponosić. Co do zasady, konkretyzacja taka powinna nastąpić w drodze decyzji wydanej na podstawie art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Zastępcze ponoszenie opłat przez gminę, o którym mowa w art. 61 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej może mieć miejsce jedynie w sytuacji, w której osoby, na które obowiązek wnoszenia opłat został nałożony w drodze decyzji lub które podjęły się wnoszenia takiej opłaty na podstawie umowy, nie wywiązują się z tego obowiązku [...]. Nawet udokumentowana okoliczność odmowy zawarcia umowy, o której stanowi art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej (o ustaleniu opłaty za pobyt mieszkańca w domu społecznej), przez osobę wskazaną w treści art. 61 ust. 2 pkt 2 tej ustawy, nie może stanowić wyłącznej podstawy do wydania decyzji o obowiązku zwrotu na rzecz gminy części opłaty przez nią ponoszonej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 września 2013r. sygn. akt I OSK 2726/12, z dnia 30 października 2012r. sygn. akt I OSK 653/12, z dnia 9 czerwca 2010r. sygn. akt I OSK 204/10) (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 5 czerwca 2014 r. sygn. akt IV SA/Gl 877/13). Podkreślenia bowiem wymagało, że z przepisów ustawy o pomocy społecznej wynika, iż gmina ma obowiązek zastępczego uiszczania opłaty za pobyt osoby w domu pomocy społecznej, tj. – jak stanowi art. 61 ust. 3 tej ustawy – dopiero w przypadku niewywiązywania się osób, o których mowa w ust. 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 2a. Wobec tego, w razie braku ustalenia wysokości opłaty w drodze umowy, powinna zostać wydana decyzja – na podstawie art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej – zawierająca rozstrzygnięcie co do wysokości opłaty obciążającej osoby wymienione w art. 61 ust. 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 2a tej ustawy. Przytoczony pogląd, został już zresztą przyjęty przez organ odwoławczy w kolejnej decyzji wydanej w stosunku do skarżącej – z dnia [...]r., której kopia została przedłożona na rozprawie przez jej pełnomocnika. W konsekwencji przedstawionej oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, stwierdzić należało, że została wydana z naruszeniem art. 61 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Nie ulega przy tym wątpliwości, że powyższe naruszenie prawa materialnego, miało wpływ na wynik sprawy, dotyczyło przecież podstaw rozstrzygnięcia. Wobec tego – zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. - Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ administracji uwzględni wyżej przedstawione wskazania, dotyczące interpretacji przepisów ustawy o pomocy społecznej. Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie wykonalności stanowił art. 152 P.p.s.a., a orzeczenia o kosztach postępowania – art. 200 w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a.