IV SA/Gl 575/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr) Asesor WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Starszy referent Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2007r. sprawy ze skargi A.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N., działając z upoważnienia Wójta Gminy N., decyzją Nr [...] z dnia [...] odmówił A. M. przyznania zasiłku celowego na opłatę energii elektrycznej w kwocie [...] zł wg wniosku z dnia [...], oraz w kwocie [...] zł. wg wniosku z dnia [...], ponadto na dofinansowanie do żywności, lekarstw, dojazdów do poradni, środki higieny osobistej, obuwia, odzieży, dojazdów do biura pracy w R. dla córki E. wg wniosków kolejno z dnia [...];[...] i [...] załatwionych ponownie w wyniku decyzji [...];[...];[...]. W podstawie prawnej decyzji powołano art. 3 ust. 4, art. 7, art. 8 ust. 1, art. 15 pkt 1, art. 17 ust. 1 pkt 5 art. 36 pkt 1 ppkt c, art. 38, art. 39 ust. 1 i 2, art. 41 ust. 1, art. 101, art 102, art. 106, art. 107, art. 109, art. 110 ustawy z dnia [...] o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ w pierwszej kolejności nawiązał do wyników wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] w trakcie którego ustalono, że rodzina wnioskodawcy składa się z czterech pełnoletnich osób. Wnioskodawca jest [...], jego żona oraz córka E. M. są osobami bezrobotnymi zarejestrowanymi w PUP, córka B. M. tegoroczna maturzystka, od września będzie kontynuować naukę. Wydatki miesięczne wg oświadczenia wnioskodawcy wynoszą [...] zł, na które składają się koszty energii elektrycznej [...] zł., ogrzewania [...] zł., leczenia [...] zł. oraz wywóz nieczystości, koszenie trawy, wymiana żarówki [...] zł miesięcznie. Wnioskodawca przedstawił również dwa rachunki za wykupione leki oraz wskazał na konieczność zmiany okularów. Nadto ustalono, iż łączny dochód rodziny wynosi [...]. Na dochód ten składa się [...] strony, z miesiąca poprzedzającego datę złożenia wniosku, tj. [...] w kwocie [...]zł, zasiłek rodzinny [...] zł oraz, na podstawie posiadanego materiału dowodowego ośrodka, 1/12 wyrównania z miesiąca [...] - [...] zł; 1/12 wyrównania z miesiąca [...] - [...] zł; 1/12 wyrównania z miesiąca [...] - [...] zł. Organ stwierdził, że rodzina nie spełnia kryterium dochodowego do ubiegania się o zasiłek celowy z pomocy społecznej, określonego w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, które dla tego typu rodziny wynosi [...] zł . Ponadto w uzasadnieniu podano, że pomimo kierowanych do E. M. pism w sprawie złożenia stosownych wyjaśnień dotyczących wniosku o odbycie stażu, jak również powodu nie stawienia się w wyznaczonym terminie w PUP w R. pozostały one bez odpowiedzi. Ustalono również, że z dniem [...] w/wym. została wyłączona z ewidencji PUP w R.. Zaznaczono, że wnioskodawca jest właścicielem dwóch samochodów, ciężarowego [...] oraz osobowego [...], którego posiadanie powoduje obowiązek opłacenia polisy OC z uwagi na jej wypowiedzenie po terminie. Dalej wskazano na występujący brak współdziałania wnioskodawcy i pozostałych członków rodziny z pracownikiem socjalnym w celu poprawy sytuacji bytowej w rodzinie. W konkluzji stwierdzono, że rodzina może zaspokoić zgłaszane potrzeby w ramach posiadanych środków, a pełnoletni członkowie rodziny również powinni uczestniczyć w zaspokajaniu tych potrzeb. Od decyzji tej A. M. wniósł odwołanie wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. Skarżący zarzucił organowi pierwszej instancji nie przeprowadzenie postępowania zgodnie z zaleceniami Kolegium zawartymi w decyzjach [...] , [...], [...], a ponadto świadome zawyżanie dochodów rodziny. Podniósł że wielokrotnie Kolegium uchylało uznaniowe decyzje podejmowane przez organ I instancji. Ponadto w piśmie uzupełniającym z dnia z dnia [...] zarzucił temu organowi działania pozaprawne i załączył część protokołu posiedzenia komisji rewizyjnej i komisji socjalnej rady gminy N. w sprawie skargi na działanie kierownika GOPS. Zaskarżoną tu decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu podniesiono, iż przedmiotowa decyzja musi być wyeliminowana z obrotu prawnego, gdyż organ pierwszej instancji rozpatrzył wszystkie wnioski jednocześnie na podstawie wyliczenia dochodu rodziny z miesiąca [...] Tymczasem wnioski te powinny być odrębnie rozpatrzone w oparciu o dochód rodziny strony z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, w celu ustalenia czy rodzina w tamtym okresie spełniała formalną przesłankę do uzyskania świadczenia z pomocy społecznej. Ponadto z uzasadnienia wynika, że organ odwoławczy przeprowadził rozprawę administracyjną, w trakcie której strona oświadczyła, że córka E. M. od dnia [...] przebywa za granicą, posiadany samochód ciężarowy nie jest używany i, w ocenie strony, nie jest objęty obowiązkiem opłacania podatku od posiadania środków transportowych, a nadto iż nie jest właścicielem samochodu osobowego marki [...]. Ponadto strona wskazała, że koszty związane z uzyskaniem prawa jazdy córek E. i B. poniósł wujek zamieszkały w N. Strona okazała również kopię podania wniesionego przez jego żonę do firmy cukierniczej prowadzącej działalność gospodarczą w gminie N. w sprawie przyjęcia do pracy w charakterze [...]. W dalszej części uzasadnienia wskazano, że w oparciu o wskazane przez stronę dane osób będących darczyńcami w zakresie sfinansowania przez córki strony uzyskania uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych, Kolegium zwróciło się do tych osób o potwierdzenie treści złożonego oświadczenia. Podano, że z oświadczenia M. M. nie wynika czy udzielił E. M. pomocy finansowej natomiast z przesłanego przez E. B. w dniu [...] pisma, przełożonego przez tłumacza przysięgłego, wynika, iż udzielił on B. M. pewnej nieokreślonej pomocy w zakresie uzyskania prawa jazdy. Dalej wskazano, iż w aktach sprawy znajduje się dowód potwierdzający prawo własności strony do samochodu osobowego, zaś z treści oświadczenia Wójta Gminy N. wynika, że strona ponosi koszty związane z obowiązkiem podatkowym z tytułu posiadania środków transportowych. Podniesiono, że swoim postępowaniem strona generuje koszty, które powodują pogorszenie trudnej sytuacji rodziny. Jako osobne zagadnienie uznano brak zainteresowania żony wnioskodawcy zatrudnieniem w zakładzie A w N., o czym świadczy, zdaniem organu, wskazanie w podaniu o pracę konkretnego stanowiska przy braku odpowiednich kwalifikacji. W tych okolicznościach Kolegium uznało za konieczne ustalenie wysokości i faktycznego źródła dochodów strony i jego rodziny, gdyż, jak wskazano, istnieje duże prawdopodobieństwo wystąpienia pomocy materialnej z zagranicy oraz z innych źródeł, a także przeprowadzenie wywiadu środowiskowego celem ustalenia rzeczywistej sytuacji majątkowej strony w całym rozpatrywanym okresie z dokładnym opisem nieruchomości i ruchomości z uwzględnieniem posiadanych sprzętów i wyposażenia domu zakupionych w okresie ubiegania się strony o świadczenie z pomocy społecznej. Dopiero tak zebrany materiał dowodowy, zdaniem Kolegium, pozwoli na udokumentowanie koniecznych ustaleń dla prawidłowego rozstrzygnięcia w ramach autonomicznego oświadczenia woli organu pierwszej instancji - po uwzględnieniu posiadanych możliwości dochodowych i majątkowych A. M., jego rodziny i posiadanych środków finansowych pomocy społecznej. Z uwagi na fakt, iż rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części, organ uznał za zasadne uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A. M. zarzucił, że decyzja Kolegium została wydana z przekroczeniem obowiązującego i wyznaczonego terminu do rozpatrzenia odwołania. Wskazał, że w postanowieniu z dnia [...] Kolegium powiadomiło o dwóch różnych terminach rozpatrzenia odwołania, tj. [...] i [...] Ponadto wskazał, iż [...] otrzymał decyzje z wsteczną datą [...], a nadaną w placówce pocztowej [...]. Zdaniem skarżącego decyzja ta zawiera błędne wywody, iż "swoim postępowaniem generuje koszty", oraz "braku zainteresowania żony" podjęciem zatrudnienia "przy braku odpowiednich kwalifikacji". Wobec powyższego wniósł o jej uchylenie. W odpowiedzi na skargę Kolegium nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w motywach zaskarżonej decyzji, a ponadto odniosło się do zarzutów skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podkreślić, iż w świetle art. 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Oznacza to, iż tylko ustalenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji – art. 145 § 1 tej ustawy. Na mocy art. 134 § 1 cyt. wyżej ustawy sąd dokonuje również z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. Przeprowadzając w tych ramach prawnych ocenę zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, iż nie narusza ona prawa. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja kasacyjna organu odwoławczego, zatem należało rozważyć, czy spełnione zostały warunki przewidziane w art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego dla wydania w niniejszej sprawie tego rodzaju rozstrzygnięcia. Według wskazanego przepisu organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Zastosowanie tej formy rozstrzygnięcia jest zatem możliwe wówczas, gdy organ pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego albo przeprowadzone przez tenże organ postępowanie wyjaśniające nie jest wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy. W takich przypadkach organ odwoławczy, aby dokonać oceny prawidłowości ustalenia stanu faktycznego, musiałby przeprowadzić postępowanie wyjaśniające albo w całości, albo w znacznej części, a do tego nie jest uprawniony, nie mieści się to bowiem w jego kompetencji. Taka też sytuacja, w ocenie składu orzekającego, zaistniała w badanej sprawie, albowiem wyjaśnienie wskazanych przez Kolegium okoliczności nie mogło nastąpić w trybie dodatkowego uzupełniającego postępowania odwoławczego, czyli poprzez zastosowanie art. 136 k.p.a., bowiem koniecznym było przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Wprawdzie organ odwoławczy prowadził dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia materiału dowodowego, niemniej jednak jego rezultat doprowadził do zasadnego, zdaniem Sądu, wniosku, że niezbędne jest dokonanie koniecznych do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy ustaleń stanu faktycznego w zakresie sytuacji dochodowej oraz majątkowej skarżącego i jego rodziny oraz w kwestii gotowości do współdziałania strony skarżącej w celu przezwyciężenia jego trudnej sytuacji majątkowej. To natomiast wymagało przeprowadzenia dalszego postępowania wyjaśniającego w znacznym zakresie. Przy czym Kolegium wskazało, zakres w jakim powinno być przeprowadzone postępowanie wyjaśniające, a nadto czynności procesowe jakich winien dokonać organ pierwszej instancji rozpoznając wnioski skarżącego. Podnieść jednocześnie należy, iż organ odwoławczy zasadnie wskazał na istotną wadliwość postępowania przed organem I instancji polegającą na rozpatrzeniu wszystkich wniosków skarżącego, w oparciu o analizę jego sytuacji majątkowej z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku z dnia [...] (art 8 ust. 3 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Tymczasem wnioski o przyznanie zasiłku celowego z pomocy społecznej składane były w różnych okresach, co wymagało ich odrębnego rozpoznania na podstawie ustaleń sytuacji dochodowej skarżącego w miesiącach poprzedzających ich złożenie. Ponadto niektóre z wniosków były już przedmiotem rozstrzygnięć organu I instancji uchylonych następne przez Kolegium, co oznacza, że powinny były być rozpoznane przy uwzględnieniu wskazań zawartych w kasacyjnych decyzjach Kolegium. W tym stanie rzeczy Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a., a tylko w przypadku naruszenia wskazanej normy prawnej Sąd byłby uprawniony do uwzględnienia skargi. Odpowiadając na zarzut skargi przyjdzie stwierdzić, że nierozpoznanie sprawy i niewydanie decyzji w terminie określonym w przepisach prawa może stanowić przedmiot skargi na bezczynność organu (art. 3 § 2 pkt 1-4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej P.p.s.a.). Wówczas Sąd uznając za uzasadnioną skargę zgodnie z art. 149 P.p.s.a. zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. W przypadku, gdy przedmiotem skargi do Sądu jest decyzja organu administracji, to stwierdzenie uchybienia przepisów procesowych wyłącznie w zakresie naruszenia terminu do jej wydania, nie ma istotnego wpływu na wynik sprawy. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. Sąd uchyla decyzję w całości lub w części tylko wówczas, gdy stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Niezrozumiałe jest natomiast twierdzenie skarżącego, iż zaskarżona decyzja, którą otrzymał [...] ma "wpisaną wsteczną datę [...]", a "nadana została w placówce pocztowej [...]" Każda decyzja musi być wydana przed jej wysłaniem (nadaniem w urzędzie poczty), a zatem w dacie poprzedzającej jej nadanie bądź co najwyżej w dacie jej nadania. Nadto przyjdzie stwierdzić, iż z przepisu art. 138 § 2 k.p.a. nie wynika, że organ I instancji jest związany oceną dotyczącą ustaleń poczynionych w sprawie, zawartą w uzasadnieniu decyzji kasacyjnej. Organ I instancji jest bowiem zobowiązany do ponownego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie przy uwzględnieniu okoliczności wskazanych przez organ odwoławczy wymagających wyjaśnienia i rozważenia. Natomiast ocena (wywody) dokonana przez organ odwoławczy może uzasadniać konieczność badania istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności w kierunkach z niej wynikających. Mając powyższe na uwadze przyszło stwierdzić, że sądowa kontrola zaskarżonej decyzji wskazuje, że nie narusza ona prawa w stopniu prowadzącym do uwzględnienia skargi. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł w myśl art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.