IV SA/Gl 576/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. J. na uchwałę Rady Miasta C. z dnia [...] r. nr. [...] w sprawie wznowienia postępowania sądowego w sprawie o sygn. IV SA/Gl 163/08 w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania radcy prawnego p o s t a n a w i a: 1. ustanowić radcę prawnego dla skarżącego; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 30 września 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę H. J. na uchwałę Rady Miasta C. z dnia [...] r. nr. [...], wydaną w przedmiocie uznania za bezzasadną skargę na działalność Prezydenta Miasta C. w sprawie wznowienia postępowania sądowego w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 163/08. Skarżący w dniu [...] r. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o przyznanie radcy prawnego jako pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku jak i w piśmie uzupełniającym z dnia [...] r. wnioskujący oświadczył, iż dochody jego i żony pozostającej ze wspólnym gospodarstwie domowym kształtują się w wysokości [...] zł. Na przedmiotową kwotę składa się świadczenie [...] w wysokości [...] zł., świadczenie [...] zł. oraz [...] tytułem wynagrodzenia za pracę. Równocześnie oświadczył, iż nie dysponuje żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami o wartości przekraczającej równowartość 3.000 Euro. Posiada natomiast mieszkanie o powierzchni [...] m2, nieruchomość rolną o powierzchni [...] m2 oraz budynek gospodarczy – [...] o powierzchni [...] m2. H.J. wyjaśnił, iż jego żona zawiesiła z dniem [...] r. działalność gospodarczą. Wnioskujący jest obciążony spłatą zobowiązań kredytowych w łącznej wysokości [...] zł. miesięcznie. Koszty utrzymania mieszkania miesięcznie to [...] zł. czynsz, [...] zł. gaz, [...] zł. prąd, [...] zł. rachunek telefoniczny. Ponadto wnioskujący wskazał na kwoty ponoszone w rozliczeniu rocznym m.in. na leki, ubezpieczenie pojazdu ok. [...] zł., podatek od nieruchomości ok. [...] zł. Do wniosku oraz w jego uzupełnieniu dołączone zostały kopie przekazów pieniężnych dokumentujące rozmiar powyższych świadczeń, plik faktur VAT dokumentujących wydatki dokonane na zakup leków oraz dokumenty źródłowe obrazujące inne ponoszone koszty (media, podatek gruntowy, polisa OC). W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 tej ustawy, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku H. J. należy w pierwszej kolejności przywołać zasady wynikające z art. 246 §1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Stosownie do ich brzmienia, przyznanie osobie fizycznej, prawa pomocy w zakresie całkowitym (obejmującym, zgodnie z art. 245 §2 tej ustawy, zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei warunkiem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (obejmującym, po myśli art. 245 §3 p.p.s.a., tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników) jest wykazanie braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Godzi się w tym miejscu zaakcentować, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (art. 199 p.p.s.a.) i dlatego powinno sprowadzać się wyłącznie do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwie. Dokonana w powyższym kontekście analiza okoliczności sprawy doprowadziła do wniosku, że sytuacja materialna skarżącego, jakkolwiek trudna, to jednak nie pozwala na przyjęcie, że nie jest on w stanie uiścić jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy tu podkreślić, że dochód przypadający na jego dwuosobowe gospodarstwo domowe wynosi [...] zł, co nawet przy uwzględnieniu relatywnie znacznych wydatków na utrzymanie i leczenie powinno pozwolić na pokrycie kosztów sądowych, do uiszczenia których może być w niniejszej sprawie zobowiązany. Na obecnym etapie postępowania koszty te sprowadzać się mogą bowiem jedynie do wpisu od ewentualnej skargi kasacyjnej na postanowienie Sądu z dnia 30 września 2008 r., wynoszącego [...] zł, co niewątpliwie mieści się w możliwościach finansowych wnioskodawcy. W rezultacie stwierdzić przyjdzie, że brak jest podstaw do zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych a tym samym do uwzględnienia rozpoznanego wniosku w całości. Równocześnie trzeba jednak przyznać, że stan majątkowy i sytuacja życiowa H. J. uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, a mianowicie obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Należy bowiem podkreślić, że wnioskujący prowadzi wraz z żoną wspólne gospodarstwo domowe i obydwoje utrzymują się ze świadczeń [...]. Co miesiąc ponoszą koszty utrzymania wspólnego gospodarstwa domowego oraz ponoszą koszty wydatkowane w okresach innych niż miesięczne np. podatek od nieruchomości, polisa OC oraz regularnie ponosi wydatki na zakup niezbędnych leków (zostały one w sposób wyczerpujący udokumentowane poprzez przedłożenie stosownych faktur VAT). Wszystko to prowadzi do konkluzji, że nie jest on w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania. W szczególności uznano, że skarżący nie posiada środków finansowych wystarczających na pokrycie kosztów zastępstwa procesowego. Tymczasem za ustanowieniem adwokata przemawia dodatkowo fakt, iż w przypadku skorzystania przez stronę z prawa do zaskarżenia postanowienia wydanego przez tutejszy Sąd w dniu 30 września 2008 r., udział fachowego pełnomocnika w postępowaniu może okazać się niezbędny z uwagi na przymus adwokacki (radcowski), który obejmuje sporządzenie skargi kasacyjnej z mocy art. 175 §1 p.p.s.a. Zważywszy wszystkie podniesione wyżej okoliczności, na mocy wyżej cytowanych przepisów postanowiono jak w sentencji.