IV SA/Gl 578/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędziowie WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.) NSA Wiesław Morys Protokolant asystent sędziego Anna Pasich po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi Z.G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie należności przedemerytalnych oddala skargę Wnioskiem z dnia [...] 2005 r. Z. G. zwróciła się do Powiatowego Urzędu Pracy w C. o zaniechanie żądania zwrotu kwoty [...]- zł. tytułem nienależnie pobranego świadczenia przedemerytalnego. W jego uzasadnieniu akcentowała swoją trudną sytuację finansową i zdrowotną uniemożliwiającą, jej zdaniem, spłatę tak wysokich zobowiązań. Decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 w związku z art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 z późn. zm.) oraz § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 stycznia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2001 r., Nr 6, poz. 54 z późn. zm.), Zastępca Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w C., działając z upoważnienia Starosty Powiatu C., odmówił Z. G. odstąpienia od żądania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w kwocie [...] - zł. W uzasadnieniu tej decyzji wskazał, iż w dniu [...] 2002 r. wydana została decyzja orzekająca o zwrocie przez stronę nienależnie pobranego świadczenia z tytułu pobranego świadczenia przedemerytalnego, która następnie utrzymana została w mocy przez Wojewodę [...] na podstawie decyzji z dnia [...] r. nr [...]. Również po zaskarżeniu tej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga strony została oddalona prawomocnym wyrokiem tego Sądu z dnia 8 października 2004 r. sygn. akt 4 II SA/Ka 2518/02. Zatem prawidłowo strona zobowiązana została do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Dodatkowo wskazał, że wniosek strony nie mógł być rozpatrzony pozytywnie, bowiem nie można odstąpić od żądania zwrotu tej kwoty w oparciu o obowiązujący § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 stycznia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy – Ordynacja podatkowa, który precyzuje, że należności pieniężne mogą być umarzane w całości lub w części, w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która następuje, jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne. Nadto, poinformował, że istnieje możliwość ubiegania się o rozłożenie na raty tej należności. W odwołaniu od powyższej decyzji strona wyraziła niezadowolenie z jej treści i poinformowała, że jest osobą nieuleczalnie chorą ponoszącą koszty leczenia, która mimo pobierania co miesiąc emerytury w wysokości [...],- zł. znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i nie ma możliwości zwrotu, określonej w decyzji, kwoty nienależnie pobranego świadczenia. Wojewoda [...] decyzją z z dnia [...] r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu odwołania strony, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia przywołał stan faktyczny, który miał miejsce w sprawie i podzielił rozważania prawne dokonane przez organ pierwszej instancji. Odnosząc się do treści odwołania wskazał, że w chwili obecnej strona może ubiegać się o udzielenie ulg w spłacie należności w postaci odroczenia terminu spłaty nienależnie pobranego świadczenia, poprzez złożenie odpowiedniego wniosku w powiatowym Urzędzie Pracy w C.. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca uznała decyzję organu odwoławczego za krzywdzącą i niezgodną z zasadami współżycia społecznego oraz wniosła o jej uchylenie. Powieliła argumentację zaprezentowaną w odwołaniu i wskazała, że nie ze swojej winy, ale pracodawcy ponosi takie konsekwencje finansowe, bowiem przy podjęciu zatrudnienia informowała, że jest w okresie pobierania świadczeń przedemerytalnych i jej zarobki podlegają ograniczeniom. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada wymogom określonym zarówno w przepisach prawa materialnego, jak i procesowego. Na wstępie wskazać należy, iż sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 powołanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zatem do brzmienia przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie: "ustawą p.p.s.a.") sąd ten, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w przypadku, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. Przeprowadzając, w oparciu o powyższe uregulowania, ocenę zgodności z prawem podjętych w sprawie rozstrzygnięć należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie naruszyła przepisów prawa. W dacie wydania zaskarżonej decyzji kwestię zwrotu kwoty nienależnie otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne reguluje art. 76 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz.1001 z późn. zm.). Stosownie do treści jego ust. 7 starosta może w szczególnie uzasadnionych przypadkach odroczyć, rozłożyć na raty, umorzyć całość lub część nienależnie pobranego świadczenia, na zasadach określonych w odrębnych przepisach. Tymi odrębnymi przepisami są postanowienia powołanego już wcześniej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 stycznia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy – Ordynacja podatkowa, które mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie dają organom administracji ani sądowi administracyjnemu uprawnień do uznaniowego traktowania oraz rozstrzygania o problematyce uregulowanej ich treścią. Brzmienie § 3 ust. 1 jednoznacznie wskazuje, że należności pieniężne mogą być umarzane w całości lub części, w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która następuje, jeżeli wystąpi jedna z następujących przesłanek: 1) dłużnik - osoba fizyczna zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w roku poprzedzającym umorzenie, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" do celów naliczania odpisu na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych, 2) dłużnik - osoba prawna został wykreślony z właściwego rejestru osób prawnych przy jednoczesnym braku majątku, z którego można by egzekwować należność, a odpowiedzialność z tytułu należności nie przechodzi z mocy prawa na osoby trzecie, 3) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 218 § 1 pkt 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 1991 r. Nr 118, poz. 512, z 1994 r. Nr 1, poz. 1, z 1995 r. Nr 85, poz. 426, z 1996 r. Nr 6, poz. 43, Nr 43, poz. 189, Nr 106, poz. 496 i Nr 149, poz. 703, z 1997 r. Nr 28, poz. 153, Nr 54, poz. 349, Nr 117, poz. 751, Nr 121, poz. 770 i Nr 140, poz. 940, z 1998 r. Nr 117, poz. 756, z 2000 r. Nr 26, poz. 306, Nr 84, poz. 948, Nr 94, poz. 1037 i Nr 114, poz. 1193 oraz z 2001 r. Nr 3, poz. 18), 4) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne. W tym stanie rzeczy, z powodu nie spełnienia przez skarżącą żadnej z wymienionych przesłanek zaskarżoną decyzję uznać należy za prawidłową. Zaznaczyć należy, że dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy brak ich spełnienia ma podstawowe znaczenie i wynika bezspornie z ustaleń dokonanych przez organy administracji. Jednocześnie oba organy orzekające w sprawie pouczyły skarżącą o treści § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 stycznia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności pieniężnych (...). Przepis ten stanowi, że w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi kierownicy państwowych jednostek budżetowych lub dysponenci części budżetowych, na wniosek dłużnika, mogą odroczyć termin spłaty całości lub części należności albo rozłożyć płatność całości lub części należności na raty, biorąc pod uwagę możliwości płatnicze dłużnika oraz uzasadniony interes Skarbu Państwa. Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, iż nie zasługują one na aprobatę i w tym zakresie trzeba podzielić argumentację organu odwoławczego zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz powtórzoną w odpowiedzi na skargę. Podnieść należy, że skarżąca błędnie wiąże obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia z winą pracodawcy, bowiem to skarżącą była pouczona o ciążących na niej obowiązkach. W tym stanie faktycznym i prawnym Sąd nie dopatrzył się takiego naruszenia przepisów prawa materialnego, które miałoby wpływ na wynik sprawy, jak i naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik rozstrzygnięć podjętych w tej sprawie (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a.). Zatem zaskarżona decyzja została wydana, po wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy i dokonaniu poprawnych rozważań prawnych zawartych w jej uzasadnieniu. Zaznaczyć należy, że dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy żadnego znaczenia nie ma sytuacja zdrowotna skarżącej, która nie stanowi samoistnej podstawy do podważenia trafności wydanych w niej decyzji. Reasumując, podjęte w sprawie rozstrzygnięcie pomimo subiektywnych odczuć skarżącej należy uznać za prawidłowe. Na marginesie sprawy należy zaakcentować, iż z dniem 1 listopada 2005 r. na podstawie art. 1 pkt 44 lit. a tiret drugi ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. (Dz. U. Nr 164, poz. 1366) uległa zmianie treść art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy i skarżąca może ponownie skierować wniosek do starosty w celu odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty nienależnie pobranego świadczenia, o ile spełnia przesłanki w tym przepisie określone. Nie znajdując zatem podstaw do uwzględnienia skargi, na podstawie art. 151 i art. 132 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę należało oddalić, co orzeczono w sentencji.