IV SA/Gl 578/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki Asesor WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek Protokolant referent Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2007 r. przy udziale prokurator Prokuratury Okręgowej Haliny Pełki sprawy ze skargi T. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę Decyzją Nr [...] z dnia [...]r. wydaną na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908) Starosta R. skierował na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami T. M. posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii B i C. Jak wynikało z uzasadnienia wskazanej decyzji, przyczyną wszczęcia postępowania w sprawie skierowania T. M. na badanie lekarskie był wniosek Prokuratury Rejonowej w R. wskazujący, iż cierpi on na [...], co stanowi uzasadnioną podstawę do przyjęcia, iż mogą zachodzić przeciwwskazania zdrowotne do kierowana przez niego pojazdami. Decyzja ta stała się ostateczna a T. M. poddał się badaniu przez uprawnionego lekarza Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K.. Z treści wydanego na podstawie przeprowadzonego w dniu [...]r. badania orzeczenia wynikało istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi, do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii B, B1, C i C1. W orzeczeniu tym wskazano jako datę ponownego badania lekarskiego [...] r. Od orzeczenia tego T. M. nie złożył odwołania lecz przedstawił Staroście R. pismo z dnia [...]r. wraz z orzeczeniem lekarskim [...] Zespołu Lecznictwa Specjalistycznego w G., z którego wynikało, iż u T. M. brak jest przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi, do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii B i C. W piśmie swoim natomiast T. M. prosił o uwzględnienie przedstawionych przez niego wyników badania przeprowadzonego indywidualnie w niezależnej przychodni lekarskiej, jako wiążącego w sprawie, a nadto oświadczył, iż działanie organów oparte było na podstawie krzywdzących donosów zazdrosnych ludzi. Pozbawienie prawa jazdy zamyka mu drogę do uzyskania dochodu, gdyż jako prywatny przedsiębiorca musi korzystać z samochodu. Decyzją Nr [...] z dnia [...]r. Starosta R., działając na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908) orzekł o cofnięciu T. M. uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie kategorii B, C uzasadniając swoje stanowisko treścią orzeczenia lekarskiego wydanego przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K.. T. M. odwołał się od powyższej decyzji przedstawiając w odwołaniu identyczne argumenty, co w piśmie skierowanym do Starosty R. z dnia [...]r. Do odwołania załączył orzeczenie lekarskie przedstawione już w toku postępowania wraz z pismem z dnia [...]r. a nadto orzeczenie wydane przez Ośrodek Badań Psychologicznych z dnia [...] r. stwierdzające brak przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami dla kategorii B i C. Decyzją Nr [...] z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Dokonując analizy zebranego w sprawie materiału organ odwoławczy uznał, iż spełniona została przesłanka, o której mowa w treści art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Uprawniona do przeprowadzenia badania lekarskiego placówka medyczna wydała bowiem orzeczenie stwierdzające przeciwwskazania do kierowania pojazdami silnikowymi przez T. M.. Treść tego orzeczenia, zdaniem organu odwoławczego obligowało Starostę R. do wydania decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami, bowiem analiza art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym wskazuje na związany charakter rozstrzygnięcia w zakresie objętym dyspozycją tego przepisu. Odnosząc się do argumentacji odwołującego organ odwoławczy podniósł, iż na podstawie upoważnienia zawartego w art. 123 ustawy Prawo o ruchu drogowym wydane zostało rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz. 15), zgodnie z którym badania lekarskie w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami przeprowadzać mogą wojewódzkie ośrodki medycyny pracy. W skardze skierowanej przez T. M. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania administracyjnego a to art. 6, art. 7, art. 9 i art. 10, a więc naruszenie zasady praworządności i prawdy obiektywnej poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego będącego przedmiotem postępowania, naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu poprzez uniemożliwienie stronie zapoznania się z zebranym w trakcie postępowania materiałem dowodowym, a także naruszenie prawa strony do wyczerpującej informacji w trakcie postępowania. Uzasadniając postawione w skardze zarzuty skarżący oświadczył, iż nie został poinformowany o negatywnej treści orzeczenia wydanego przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K., natomiast posiadał wcześniej wydane pozytywne orzeczenie psychologiczne, co uznał za korzystne dla niego. Zakwestionował słuszność orzeczenia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy wobec pozytywnych wyników badań psychologicznych traktując orzeczenie to jako tendencyjne i krzywdzące. Powołując się na treść § 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 30 lipca 2004 r. w sprawie trybu powoływania biegłych, zasad sporządzania opinii oraz warunków i sposobu dokonywania badań w przedmiocie uzależnienia od alkoholu (Dz. U. Nr 183, poz. 1985 z 2004 r.) wydanego na podstawie ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. Nr 147, poz. 1231 z 2002 r.) skarżący wskazał, iż opinie w przedmiocie uzależnienia od alkoholu powinni wydawać wspólnie lekarz psychiatra i psycholog. W jego przypadku orzeczenie psychologiczne nie zostało wzięte pod uwagę, jak również wykonane przez niego ponowne badanie lekarskie w dniu [...]r. w niezależnej przychodni, którego wynik był dla niego pozytywny. Podniósł, iż nie zapoznano go z materiałem dowodowym sprawy. Ponad powyższe skarżący oświadczył, iż przyczyną skierowania go na badania lekarskie były donosy i pomówienia a pozbawienie go prawa jazdy wywołuje negatywne skutki materialne dla dochodów jego prywatnego przedsiębiorstwa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w toku postępowania administracyjnego. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym skarżący przyznał, iż był skierowany przez Sąd Rejonowy na przymusowe leczenie, którego nie podjął, a nie skorzystał z odwołania się od orzeczenia wydanego przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K., gdyż uchybiłby terminowi do jego wniesienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jej wydania. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego analizowana pod tym kątem skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia zasady praworządności i prawdy obiektywnej należy zauważyć, iż stan zdrowia kierowcy jest istotną przesłanką bezpieczeństwa ruchu i jest to kwestia bezsporna. Ważną rzeczą zatem staje się problem nie tylko niedopuszczenia do udziału w ruchu w charakterze kierujących osób nie mających wymaganego stanu zdrowia, ale także eliminowanie z ruchu tych, którzy utracili warunki zdrowotne po uzyskaniu uprawnień do prowadzenia pojazdów lub u których przeciwwskazania do prowadzenia pojazdów nie zostały ujawnione w toku badania przed wydaniem prawa jazdy. Temu celowi służą badania lekarskie, którym poddawani są kierowcy. Są to badania wstępne, o których mowa w art. 122 ust. 1 pkt 1 i 6 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym i badania kontrolne, o których mowa w art. 122 ust. 1 pkt 3-5 tego aktu prawnego. Skarżący na badania lekarskie skierowany został decyzją starosty ze względu na nasuwające się zastrzeżenia co do stanu zdrowia (art. 122 ust. 1 pkt 4 w/w ustawy), a w związku z tym, badanie lekarskie przeprowadzono w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy. Zgodnie bowiem z treścią § 9 aktu wykonawczego do ustawy Prawo o ruchu drogowym wydanego przez Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz. 15) badania lekarskie osób wymienionych w art. 122 ust. 1 pkt 2-5 ustawy przeprowadza się w wojewódzkich ośrodkach medycyny pracy. Wskazanie w wymienionym rozporządzeniu wykonawczym uprawnionych do przeprowadzania badań placówek medycznych miało na celu zapewnienie obiektywnych i niezbędnych kryteriów stanu zdrowia badanego i wynikało z treści delegacji ustawowej zawartej w treści art. 123 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Taka regulacja prawna ograniczająca placówki medyczne uprawnione do przeprowadzenia badań lekarskich mających na celu potwierdzenie istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami tylko do wymienionych w normie prawnej powoduje, że opinia innych jednostek służby zdrowia nie może być uznawana za podstawę kwestionowania opinii podmiotów uprawnionych, jedynym dokumentem stwierdzającym stan zdrowia jest bowiem orzeczenie lekarskie wymienionego w rozporządzeniu zakładu służby zdrowia. W konsekwencji podstawą do cofnięcia prawa jazdy ze względu na stan zdrowia kierującego może być przeto wyłącznie orzeczenie lekarskie wydane zgodnie z przepisami cytowanego rozporządzenia. Rolą organów administracji jest działanie na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Posługiwanie się w toku postępowania o cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami orzeczeniami placówek medycznych innych niż wskazane w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami stanowiłoby działanie wbrew prawu, a w konsekwencji działanie naruszające zasadę praworządności. Trzeba zwrócić uwagę, iż ustawodawca w celu zapewnienia pełnego obiektywizmu co do treści wydawanych przez uprawnione podmioty orzeczeń zapewnił stronom postępowania możliwość odwołania się do uprawnionej placówki medycznej wyższego szczebla. Takie też uprawnienie przysługiwało skarżącemu, jednakże, jak przyznał na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym nie skorzystał z tego środka wobec uchybienia terminu do złożenia odwołania. Tym samym zarzut naruszenia zasady praworządności i prawdy obiektywnej postawiony w skardze staje się niezasadny. Nie można zgodzić się również z twierdzeniem zawartym w skardze, iż w przypadku zastrzeżeń co do stanu zdrowia wynikających z stwierdzonego [...] alkoholowej konieczne było badanie go przez psychiatrę i psychologa. Wymienione wyżej rozporządzenie wykonawcze w § 4 określa bowiem, iż stwierdzenie u osoby badanej objawów wskazujących na uzależnienie od alkoholu lub jego nadużywanie należy do lekarza uprawnionego, o określonych w treści § 14 tego aktu prawnego kwalifikacjach. Odnosząc się w dalszym ciągu do postawionego przez skarżącego zarzutu naruszenia zasady praworządności trzeba wskazać, iż istotnie pozbawienie obywatela uprawnienia udzielonego bezterminowo przez organ administracji państwowej, a uprawnienie takie posiadał skarżący w postaci bezterminowego prawa jazdy, może nastąpić tylko wtedy, gdy istnieją warunki przewidziane w przepisach prawa materialnego, po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym. Zastosowany w decyzji organu I instancji wydanej w sprawie przepis art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym jest właśnie takim przepisem prawa materialnego, który stanowi podstawę prawną do cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdem silnikowym w przypadku utraty przez kierowcę warunków zdrowia. Za nieuzasadnione uznał Wojewódzki Sąd Administracyjny również pozostałe zarzuty o charakterze uchybień proceduralnych zawarte w skardze T. M.. Z akt sprawy wynika bowiem bezspornie, iż zapewniono skarżącemu czynny udział w postępowaniu, a oświadczenie skarżącego złożone na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w całości to potwierdza. Był on nadto informowany pisemnie o przysługujących mu środkach odwoławczych, z czego zresztą skorzystał wnosząc odwołanie od decyzji I instancji, a także skargę do decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Nie wykazał również skarżący, by podniesione przez niego uchybienia proceduralne pozostawały w istotnym związku z treścią zaskarżonej decyzji. Nie zasługiwały też na uwzględnienie zawarte w skardze twierdzenia o krzywdzącym i bezpodstawnym pomówieniu skarżącego o chorobę alkoholową, bowiem oświadczył on na rozprawie, iż istotnie został skierowany na przymusowe leczenie dla osób uzależnionych od alkoholu i leczeniu temu nie poddał się. Przede wszystkim jednak decyzja o skierowaniu na badania lekarskie nie została przez skarżącego zakwestionowana, a w toku tego właśnie postępowania miał on pełną możliwość wykazywania bezpodstawności zastrzeżeń co do jego stanu zdrowia. Ustawodawca określając warunki uzyskania prawa jazdy, wyraźnie wymienił jako negatywną przesłankę do uzyskania prawa jazdy stwierdzenie w wyniku badania lekarskiego aktywnej formy uzależnienia od alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu (art. 91 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym). Skoro aktywna forma uzależnienia od alkoholu stanowi przeszkodę do uzyskania uprawnień, uzasadnione jest w pełni ich cofnięcie po myśli art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym w sytuacji stwierdzenia takiej choroby u osoby posiadającej uprawnienia do kierowania pojazdami. Decyzja wydana w tym zakresie nie narusza zasady praworządności i prawdy obiektywnej (por. R. A. Stefański, Cofanie uprawnień do prowadzenia pojazdów w ruchu drogowym, NP 1984, nr 10, s. 91). Mając powyższe na względzie orzeczono po myśli art. 151 P.p.s.a. jak w sentencji.