IV SA/Gl 579/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D.S. na decyzję A Sp. z o.o. w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie informacji publicznej w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego postanawia: 1. zwolnić skarżącego z wpisu od skargi, 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi D.S. nadesłał do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym oznaczył, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że jest studentem, gospodaruje samotnie i od 2013 roku mieszka w C. wynajmując pokój w lokalu mieszkalnym. W minionym roku akademickim jedynym źródłem utrzymania było dla niego stypendium dla najlepszych studentów, w kwocie 1.440 zł oraz transza kredytu studenckiego, w wysokości 588 zł miesięcznie. W tym miejscu wnioskodawca zaznaczył, iż zarówno wspomniane stypendium jak i transza kredytu zostały mu po raz ostatni wypłacone w lipcu 2016 r. Jakkolwiek przy tym od 1 sierpnia 2016 r. podjął zatrudnienie, to jednak wynagrodzenie z tego tytułu, w kwocie 1.024 zł netto otrzyma dopiero we wrześniu, z kolei w październiku rozpocznie pobierać wynagrodzenie z tytułu funkcji pełnionej w Zarządzie A (1.380 zł netto), która uzyskała wpis do Krajowego Rejestru Sądowego z dniem 29 lipca 2016 r. Zważywszy powyższe wnioskodawca wywiódł, że w bieżącym miesiącu, to jest w sierpniu 2016 r., nie uzyskuje żadnego dochodu i dysponuje jedynie zgromadzoną kwotą 594,87 zł, która musi mu wystarczyć na utrzymanie w tym miesiącu, w tym na opłacenie czynszu za wynajmowany pokój (400 zł) oraz rachunku telefonicznego (66 zł). Skarżący dodał, że nie posiada żadnych innych zasobów pieniężnych, przedmiotów o wartości przekraczającej 5.000 zł ani nieruchomości. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. Odnosząc się do wniosku D.S. należy podnieść, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym (czyli, po myśli art. 245 §2 cytowanej ustawy, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 §3 p.p.s.a. obejmującym tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników) jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.). Należy tu zaakcentować, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (rzeczona zasada znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.) i dlatego jego zastosowanie powinno sprowadzać się wyłącznie do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest dla strony rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z.1, poz. 8). Instytucja prawa pomocy przewidziana została celem zapewnienia realizacji prawa do sądu osobom ubogim. W tym kontekście uznano, że okoliczności sprawy uzasadniają jedynie zwolnienie skarżącego z wpisu od skargi. Obowiązek wniesienia tej opłaty istnieje w chwili obecnej i warunkuje rozpoznanie sprawy przez Sąd, tymczasem D.S. jest studentem i - jak wynika z jego oświadczeń - w bieżącym miesiącu (sierpniu 2016 r.) nie uzyskuje żadnego dochodu albowiem zarówno pobierane w ostatnim roku akademickim stypendium jak i transza kredytu studenckiego zostały mu wypłacone po raz ostatni w lipcu 2016 r. i aktualnie dysponuje jedynie zaoszczędzoną kwotą zaledwie 594,87 zł, która musi mu wystarczyć na pokrycie wszystkich niezbędnych wydatków należnych za aktualny miesiąc. W tej sytuacji uznano, iż wnioskodawca wykazał w sposób dostatecznie wiarygodny, że nie jest w stanie wygenerować na obecną chwilę środków pozwalających na uiszczenie wpisu sądowego bez uszczerbku w swym koniecznym utrzymaniu. Sytuacja majątkowa skarżącego w żadnym razie nie uzasadnia jednak uwzględnienia jego wniosku w pozostałym zakresie, obejmującym ewentualne pozostałe opłaty sądowe, do uiszczenia których może być obowiązany dopiero w przyszłości, a także ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Wnioskujący sam bowiem deklarował, że począwszy od września bieżącego roku rozpocznie pobierać wynagrodzenie za pracę, natomiast od października - wynagrodzenie za sprawowanie funkcji w A. Nadto istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że także od października 2016 r., czyli wraz z rozpoczęciem nowego roku akademickiego ponownie uzyska prawo do stypendium. Nie budzi zatem wątpliwości, że w bliskiej przyszłości sytuacja dochodowa strony ulegnie istotnej poprawie, zaś jej możliwości płatnicze pozwolą na opłacenie należności, jakie mogą wiązać się z niniejszym postępowaniem. Mając na względzie wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 §1 i §2 pkt 7 tej ustawy.