IV SA/Gl 583/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.) Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant Referent – stażysta Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2007r. sprawy ze skargi P. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zapomogi z tytułu urodzenia dziecka oddala skargę Wnioskiem z dnia [...] P. J. domagał się przyznania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka. Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta S. odmówił P. J. przyznania wnioskowanego świadczenia. Przedmiotowa decyzja wydana została w oparciu o art. 104 i art. 57 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, a jej materialnoprawną podstawę stanowił przepis art. 3, art. 15b i art. 20 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.). W jej uzasadnieniu organ pierwszej instancji powołał się na treść art. 15b ustawy o świadczeniach rodzinnych i upływ w dniu [...] trzymiesięcznego terminu do złożenia wniosku o przyznanie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka, liczonego od dnia jego urodzenia. W odwołaniu z dnia [...] strona wyraziła niezadowolenie z treści otrzymanej decyzji i domagała się wypłaty wnioskowanego świadczenia. Akcentowała, że wniosek wraz z kompletem wymaganych dokumentów złożyła niezwłocznie po uprawomocnieniu się wyroku Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] sygn. akt [...] o przysposobieniu córki. Zdaniem strony czynności związane z przysposobieniem zawsze przekraczają termin trzech miesięcy od daty urodzenia dziecka, co w konsekwencji prowadzi do dyskryminacji rodzin adopcyjnych oraz narusza zasadę praworządności i pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, które zostały określone w art. 7 i art. 8 K.p.a. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji i umorzyło postępowanie prowadzone przed tym organem. W jej uzasadnieniu, powołując się na treść art. 15b ustawy o świadczeniach rodzinnych i art. 57 § 1 i 3 K.p.a. oraz zaistniały w sprawie stan faktyczny wskazało, że najpóźniej do dnia [...] strona odwołująca mogła złożyć wniosek o przyznanie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się w dniu [...] jej córki. Zaznaczyło również, że fakt trwającego postępowania o jej przysposobienie nie był przeszkodą w skutecznym złożeniu przedmiotowego wniosku wraz z informacją o toczącym się postępowaniu sądowym. Zdaniem Kolegium złożony po terminie wniosek pozostawia się bez rozpoznania, dlatego w tej sprawie wadliwie została wydana decyzja administracyjna odmawiająca przyznania wnioskowanego świadczenia. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wskazał na swoją szczególną sytuację rodzinną, podnosząc okoliczności faktyczne powołane w treści odwołania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska i powtórzyło argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w tej ustawie. Kryterium kontroli wykonywanej przez te sądy określa art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), stanowiący, że jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Tylko w przypadku naruszeń prawa, określonych w art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd może zaskarżoną decyzję uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. Zatem kontrola sądów administracyjnych polega na ocenie zaskarżonej decyzji, postanowienia lub innego aktu z zakresu administracji publicznej wyłącznie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie ich wydania. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. W sytuacji gdy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu, możliwość jego wzruszenia jest wykluczona, a skarga podlega oddaleniu. Przeprowadzając, w oparciu o powyższe uregulowania, ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji należy w pierwszej kolejności zaznaczyć, że kwestię uprawnień do świadczeń rodzinnych reguluje ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.), a jej przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący. Stosownie do treści art. 15 b powołanej ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, z tytułu urodzenia się żywego dziecka przyznaje się jednorazową zapomogę w wysokości 1.000,- zł. na jedno dziecko, która przysługuje ojcu lub matce albo opiekunowi prawnemu niezależnie od ich dochodów, a wniosek o wypłatę zapomogi składa się w terminie 3 miesięcy od dnia narodzin dziecka. Przy czym wniosek złożony po terminie właściwy organ pozostawia bez rozpoznania. Treść powyższego przepisu i wynikająca z niego funkcja, którą przepis ten ma spełniać jednoznacznie wskazuje, że bezskuteczny upływ trzymiesięcznego terminu pozbawia stronę możliwości skutecznego dokonania określonej czynności procesowej. Określony w nim termin prawa materialnego podlega przywróceniu tylko wyjątkowo i jedynie wówczas, gdy taką możliwość przewidują przepisy określające dany termin (por. uchwała składu pięciu sędziów NSA w Warszawie z dnia 14 października 1996 r., sygn. akt OSP 19/96, ONSA 1997/2/56, Lex nr 29260). W razie uchybienia terminu materialnego, odnośnie do którego ustawodawca nie przewidział dopuszczalności przywrócenia, tak jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie, administracyjny stosunek materialnoprawny nie może być nawiązany. Zatem nie ma przedmiotu postępowania administracyjnego i dlatego postępowanie nie może być wszczęte, a wszczęte jako bezprzedmiotowe podlega umorzeniu (B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowanie administracyjnego. Komentarz Wydanie 7, Wydawnictwo C.H. BECK, Warszawa 2005, str. 327). Wskazany w art. 15b ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych termin trzymiesięczny jest takim właśnie terminem prawa materialnego. Powołany przepis określa bowiem całościowo warunki oraz tryb przyznania zapomogi z tytułu urodzenia dziecka i nie można każdego z jego ustępów traktować jako odrębnej i niezależnej przesłanki do przyznania wnioskowanego świadczenia. Zatem dopiero analiza całego przepisu pozwala stwierdzić jaki charakter ma termin określony w art. 15b ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skoro cały powołany przepis określa: warunek przyznania świadczenia (art. 15 ust. 1), komu przysługuje (art. 15b ust. 2), termin złożenia wniosku (art. 15 ust. 3) to należy uznać, że termin do złożenia wniosku o przyznanie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka - jako powiązany z przyznaniem danej osobie określonych praw - musi być traktowany jako termin materialnoprawny, którego nie można przywrócić za pomocą przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Pozostawienie natomiast złożonego po terminie wniosku bez rozpoznania, oznacza stwierdzenie przez organ administracji, że wniosek zawiera wadę określoną w art. 64 K.p.a. i wskutek tego stał się on bezskuteczny z mocy prawa. Wówczas nie może być mowy o jakichkolwiek czynnościach decyzyjnych organu administracji, a wnioskodawca powinien zostać poinformowany o podjętej czynności. W świetle powyżej przeprowadzonej wykładni przepisów skład orzekający w niniejszej sprawie doszedł do przekonania, że organ odwoławczy miał podstawy do tego, aby uchylić w całości decyzję organu pierwszej instancji i umorzyć postępowanie prowadzone przed tym organem. W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżący przysposobił córkę, która urodziła się w dniu [...]. Tym samym najpóźniej do [...] mógł złożyć wniosek o przyznanie jednorazowej zapomogi z tytułu jej urodzenia. Zdaniem Sądu, z uwagi na cytowane na wstępie uregulowania P.p.s.a., skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a organ odwoławczy rozpatrując sprawę nie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, gdyż prawidłowo ocenił zaistniały w niej stan faktyczny, jak i właściwie zinterpretował przepisy prawa materialnego (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Reasumując, podjęte w sprawie zaskarżone rozstrzygnięcie pomimo subiektywnych odczuć skarżącego należy uznać za prawidłowe, bowiem nie narusza ono prawa obowiązującego w dacie jego wydania i tym samym brak jest podstaw do uwzględnienia skargi. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 P.p.s.a. należało orzec, jak w sentencji.