IV SA/Gl 584/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Asesor WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Referent – stażysta Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2007r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia [...] r. nr [...] Decyzją z dnia [...] nr [...]Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R., na podstawie art. 104 k.p.a. w zw. z art. 37 ustawy z dnia 14.03.1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.), odmówił wydania decyzji w przedmiocie stwierdzenia u M. K. choroby zawodowej – [...] spowodowanej [...]. W uzasadnieniu tej decyzji w pierwszej kolejności wskazano, iż jej wydanie nastąpiło w wyniku rozpoznania wniosku M. K. przekazanego organowi wg właściwości postanowieniem Sądu Rejonowego w R. Wydział V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] syg. Akt [...]. Następnie nawiązano do ustaleń, z których wynika, że decyzją z dnia [...] nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. odmówił stwierdzenia u M. K. choroby zawodowej – [...] spowodowanej [...] - wymienionej w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115). Podstawą wydania tej decyzji były orzeczenia medyczne o braku rozpoznania choroby zawodowej Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Poradnia Chorób Zawodowych w S. z [...] oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] Ponadto upłynął dwuletni okres od zakończenia pracy zawodowej pozwalający na ubieganie się o rozpoczęcie procesu diagnostyczno-orzeczniczego. M. K. pracowała bowiem w charakterze [...] od [...] do [...] w Szkole Podstawowej nr [...] w L. oraz od [...] do [...] w Szkole Podstawowej nr [...] w R.. Dalej wskazano, że postanowieniem z dnia [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji. Z kolei wyrokiem z dnia [...] sygn. akt III SA/GL 1063/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę M. K. na wskazane wyżej postanowienie. W tym stanie rzeczy organ stwierdził, że rozpoznawana sprawa została już rozstrzygnięta prawomocną decyzją z dnia [...] a nadto, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej zostało wszczęte po upływie [...] lat od zakończenia pracy, gdy tymczasem załącznik do rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych w poz. [...] przewiduje termin dwuletni. W odwołaniu od tej decyzji M. K. wniosła o jej uchylenie i ponowne rozpatrzenie sprawy oraz przebadanie jej przez biegłego lekarza medycyny sądowej celem ustalenia istnienia choroby zawodowej bądź jej wykluczenia. W uzasadnieniu wskazała okoliczności będące przyczyną ubiegania się o stwierdzenie choroby zawodowej dopiero po upływie [...] lat od ustania zatrudnienia akcentując, iż zaistniałe zmiany chorobowe [...] miały miejsce w okresie zatrudnienia, o czym świadczą urlopy dla poratowania zdrowia oraz obniżona liczba godzin lekcyjnych. W wyniku rozpoznania odwołania Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzja z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu odnosząc się do stanu faktycznego sprawy organ dokonał tożsamych co w zaskarżonej decyzji ustaleń. Wskazał, że sprawa choroby zawodowej u M. K. została już rozstrzygnięta prawomocna decyzją z dnia [...], a równocześnie strona składając wniosek w tej sprawie nie podała okoliczności mogących stanowić postawę wydania nowej decyzji stwierdzającej u niej chorobę zawodową [...]. Podkreślił, że w myśl art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. niedopuszczalne jest wydanie decyzji w sprawie, która już poprzednio została rozstrzygnięta inna decyzją ostateczną, zaś naruszenie tego przepisu spowodowałoby wydanie decyzji obarczonej wadą nieważności. Ponadto zdaniem organu nie zaistniały przyczyny do ponownych badań lekarskich bowiem M. K. zakończyła pracę zawodową w [...]. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach M. K. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji podnosząc, iż od [...] lat leczy się na [...] która powstała w trakcie zatrudnienia i jest wynikiem jej pracy zawodowej. Za krzywdzące uznała twierdzenie organu w kwestii przedawnienia. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. podtrzymał dotychczasową argumentację i nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) zwaną dalej P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która przeprowadzona jest pod względem zgodności z prawem ( art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Przeprowadzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach ocena legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych, niż podnoszone przez skarżącą w jej skardze przyczyn, które Sąd wziął pod uwagę działając z urzędu. Po myśli bowiem art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd administracyjny przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany wnioskami i zarzutami skargi. W pierwszej kolejności przyjdzie stwierdzić, że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada stabilności ostatecznych decyzji administracyjnych określona w art. 16 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. zwanej dalej w skrócie k.p.a.). Zasada ta wyraża się w tym, że decyzje obowiązują tak długo, dopóki nie zostaną uchylone, zmienione bądź dopóki nie zostanie stwierdzona ich nieważność na podstawie odpowiednich przepisów prawa. Przymiot ostateczności decyzji administracyjnych mogą spełniać zarówno decyzje drugiej instancji, wydane w wyniku złożonego odwołania, decyzje pierwszej instancji, od których nie złożono w terminie odwołania, bądź od których, z mocy przepisów prawa, odwołanie nie przysługuje. Naruszenie wskazanej zasady przez ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy, jak słusznie wskazał organ odwoławczy, pociąga za sobą sankcje nieważności o której moa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Jeżeli zatem organ uzna, iż wniosek strony dotyczy sprawy rozstrzygniętej już decyzja ostateczną to rozpoznanie takiego wniosku może nastąpić wyłącznie w jednym z trybów nadzwyczajnych przewidzianych przez Kodeks postępowania administracyjnego bądź w przypadkach ściśle określonych w przepisach szczególnych. Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, bowiem jak ustaliły organy wniosek M. K. dotyczy sprawy rozstrzygniętej już decyzją ostateczną Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia [...] nr [...], którą odmówiono stwierdzenia u w/wym. choroby zawodowej – [...] spowodowanej [...]. Jednakowoż z decyzji organów orzekających w sprawie przedmiotowego wniosku nie wynika w jakim trybie organy ów wniosek rozpoznały, co więcej organ pierwszej instancji nie ustalił w jakim z trybów strona domagała się ponownego rozpoznania sprawy. Wskazać w tym miejscu przyjdzie, że organy administracji są zobligowane do rozstrzygania każdej sprawy w myśl naczelnych zasad postępowania administracyjnego, a w szczególności zasady prawdy obiektywnej i praworządności. Stosownie do treści art. 7 K.p.a. stanowiącego o powyższych obowiązkach organów administracji publicznej organ ten odpowiedzialny jest za wyjaśnienie istotnych dla sprawy okoliczności, do których należy również ustalenie, czego w istocie domaga się podmiot występujący do organu. Zasadą postępowania administracyjnego, wyrażoną między innymi także w art. 63, 65, 128 i 140 K.p.a., jest zasada ograniczonego formalizmu w zakresie formy i treści podania. Każde pismo kierowane przez stronę postępowania winno być zatem w myśl przywołanych zasad rządzących postępowaniem administracyjnym należycie wyjaśnione i ocenione nie tylko przy użyciu wykładni literalnej ale również przy dokładnym ustaleniu woli strony postępowania w zakresie skutków jakie chciałaby osiągnąć przez zwrócenie się na drogę postępowania administracyjnego. Taki tok postępowania nakazuje nie tylko zasada prawdy obiektywnej, wyrażona w art. 7 K.p.a. ale także wynikający z art. 9 K.p.a. obowiązek należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ich prawa i obowiązki będące przedmiotem postępowania. Obowiązek wynikający z art. 9 K.p.a. powinien być rozumiany tak szeroko, jak jest to tylko możliwe. Zatem strony postępowania winny być informowane w takim zakresie, w jakim konieczne jest, by z powodu nieznajomości prawa nie poniosły szkody, co istotne jest zwłaszcza w sprawach, których okoliczności dają podstawę do wniosku, że strona pierwszy raz zetknęła się z takimi problemami faktycznymi i prawnymi. Wypełniając dyspozycje przywołanych wyżej przepisów organ inspekcji sanitarnej, któremu wniosek skarżącej został przekazany do rozpoznania według właściwości postanowieniem Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] powinien w tej sytuacji zwrócić się do skarżącej o zajęcie przez nią jednoznacznego stanowiska i sprecyzowanie, w jakim trybie wystąpiła o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej choroby zawodowej narządu głosu. Powyższe miało istotne znaczenie bowiem w dacie przekazania organowi sanitarnemu pisma skarżącej z dnia [...] decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia [...] była decyzją ostateczną. Działając więc w oparciu o art. 9 K.p.a. organ orzekający winien był pouczyć M. K. o przysługujących jej prawach i obowiązkach. W przypadku dalszych wątpliwości należało wyjaśnić czy wskazane wyżej pismo stanowiło żądanie wznowienia postępowania lub żądanie stwierdzenia nieważności decyzji albo jej uchylenia lub zmiany z urzędu (art. 235 § 1 k.p.a.). Pogląd taki znajduje uzasadnienie w utrwalonym orzecznictwie (patrz teza wyroku NSA z dnia 17 grudnia 1996 r., sygn. akt II SA/Gd 1156/96, LEX nr 44089). Tymczasem organ nie tylko że odstąpił od tej czynności, co stanowiło naruszenie wskazanych wyżej przepisów postępowania administracyjnego, ale wydał orzeczenie nieznane procedurze administracyjnej, bowiem orzekł o odmowie wydania decyzji. Ponadto w podstawie prawnej tej decyzji organ nie wskazał w jakim z nadzwyczajnych trybów rozpoznawał przedmiotowy wniosek skarżącej. W tym stanie rzeczy przyjdzie stwierdzić, że treść rozstrzygnięcia zawartego w osnowie decyzji organu I instancji nie znajduje uzasadnienia oraz podstawy w przepisach prawa. W konsekwencji powyższe oznacza, że decyzja organu pierwszej instancji podjęta została z rażącym naruszeniem prawa wyczerpującym znamiona stwierdzenia nieważności decyzji określone w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Z rażącym naruszeniem prawa została też wydana decyzja organu drugiej instancji, który utrzymał w mocy decyzję dotkniętą wadą nieważności. Naruszenie to już samo w sobie stanowi dostateczną przesłankę do stwierdzenia nieważności decyzji organu II instancji. Powyższe zwalnia Sąd od rozpoznawania skargi w pozostałym merytorycznym jej zakresie. Powyższa ocena prawna oraz wskazania wynikające wprost z rozważań Sądu winna zostać wzięta pod uwagę przy ponownym rozpoznawaniu wniosku M. K., gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, jako dotknięte wadą nieważności, zostają wyeliminowane z obrotu prawnego, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny, na mocy art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.