IV SA/Gl 586/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz (spr.) Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi S. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania w sprawie świadczeń z funduszu alimentacyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. przyznaje na rzecz adwokata T. B. wynagrodzenie w kwocie 295,20 złotych (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych 20/100) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. S.M. - reprezentowany przez pełnomocnika Z.K. – w piśmie z dnia 12 listopada 2012 r., oznaczonym jako "odwołanie", złożonym do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Z., wniósł o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...]r. Nr [...], doręczoną pełnomocnikowi w dniu 9 listopada 2012 r. W uzasadnieniu wskazał, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, w tym art. 61 § 1 i § 4 K.p.a. W związku z tym wniósł o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 ust. 1, 4, 5 i 6 oraz art. 145 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., nr 98 poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej K.p.a. Ponadto zarzucił, że przy wydaniu wymienionej decyzji doszło do naruszenia prawa materialnego i proceduralnego, tj. art. 156 § 1 ust. 6 i 7 K.p.a. poprzez pozbawienie - z winy urzędnika Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Z. - możliwości wniesienia w terminie odwołania. Podniósł również zarzut dotyczący innych uchybień, które w jego ocenie miały miejsce przy wydaniu decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...], wydanym na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., nr 98 poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej K.p.a., stwierdziło niedopuszczalność odwołania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył art. 134 K.p.a. i podkreślił, że niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn podmiotowych jak i przedmiotowych. Wskazał, że niedopuszczalność z przyczyn podmiotowych dotyczy wniesienia środka zaskarżenia przez podmiot nie mający legitymacji do wniesienia tego środka zaskarżenia. W tym zakresie podniósł, że S.M., jako dłużnik alimentacyjny nie legitymuje się interesem prawnym lub obowiązkiem, który mógłby zostać skonkretyzowany w postępowaniu w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Organ dodał, że takiego statusu nie przyznaje skarżącemu w szczególności żaden przepis ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W tym zakresie wskazał, że w postępowaniu w sprawie świadczeń z funduszu alimentacyjnego stroną - poza osobą uprawnioną -może być tylko ten, kto posiada, chronione w płaszczyźnie prawnej, uprawnienie do żądania przyznania świadczenia z funduszu bądź chroniony prawnie, obowiązek związany z udzielonym świadczeniem. Ponadto organ podkreślił, że na podstawie art. 28 K.p.a., stroną postępowania administracyjnego jest ten, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W konsekwencji powyższego, organ stwierdził, że skarżący nie jest stroną postępowania w sprawie ustalenia uprawnień do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a wniesione przez niego odwołanie – jako wniesione przez osobę nie będącą stroną postępowania – uznał za niedopuszczalne. Odnosząc się do zawartego w piśmie skarżącego, wniosku o wznowienie postępowania, wskazał, że zgodnie z art. 148 § 1 K.p.a., podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji. Ponadto dodał, że na podstawie art. 150 § 1 K.p.a., organem administracji publicznej, właściwym w sprawie wznowienia postępowania jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji. Podkreślił, że według art. 66 § 2 K.p.a., odrębne podanie złożone zgodnie z zawiadomieniem, w terminie 14 dni od daty doręczenia zawiadomienia, uważa się za złożone w dniu wniesienia pierwszego podania. Ponadto wskazał, że skarga strony z dnia 21 września 2012 r., złożona w trybie art. 227 K.p.a. została rozpatrzona przez organ I instancji i zakończona pismem z dnia 17 października 2012 r. i jednocześnie poinformował, że w kwestii nienależytego wykonywania zadań przez organ I instancji służy skarga do Wojewody [...]. W skardze wniesionej od powyższego postanowienia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach S.M. zarzucił, że przy jego wydaniu doszło do naruszenia prawa materialnego i procesowego, a także art. 2 i art. 32 w związku z art. 31 ust. 2 oraz art. 47 i art. 51 ust. 3 Konstytucji RP, oraz art. 10 § 1, art. 30 § 2 i art. 33 w związku z art. 28 K.p.a. Z tego powodu wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. oraz uznanie wnoszonego odwołania przed organami władzy samorządowej pierwszego i drugiego stopnia, poprzez zmianę zaskarżonego orzeczenia w ten sposób, że skarżący będzie miał prawo do zapoznania się z aktami sprawy na każdym etapie postępowania (art. 10 K.p.a.). W uzasadnieniu zarzutów skargi podkreślił, że w jego sprawie organy przyjęły błędną interpretację art. 28 K.p.a., a ponadto wskazał, że ustawa nie przewiduje zakazu zapoznania się z aktami sprawy przez dłużnika alimentacyjnego. Ponownie podniósł zarzut naruszenia art. 10 K.p.a. oraz art. 28 K.p.a. i art. 33 K.p.a. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i – co do zasady - na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Powyższe oznacza, że Sąd uwzględnia wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny mieć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od treści żądań i wniosków podniesionych w skardze. W wyniku przeprowadzenia kontroli w wyżej wskazanym zakresie stwierdzić należało, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec tego wystąpiły podstawy do jego uchylenia. Wymienionym postanowieniem organ odwoławczy stwierdził niedopuszczalność wniesienia przez skarżącego odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Z. z dnia [...]r. Nr [...]. Podkreślenia jednakże wymagało, że w piśmie z dnia 12 listopada 2012 r., oznaczonym jako "odwołanie", złożonym do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Z., skarżący wniósł o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej powyższą decyzją organu I instancji. Ponadto treść zawartych w tym piśmie twierdzeń, świadczy o tym, że wystąpiła potrzeba ustalenia, czy wolą skarżącego było wniesienie odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, czy też, że jego pismo stanowi wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego – gdyż tej właśnie kwestii wydaje się dotyczyć treść przedmiotowego pisma. W tej sytuacji organ administracji publicznej zobowiązany był zwrócić się do skarżącego o złożenie oświadczenia w powyższym zakresie. Zgodnie bowiem z utrwaloną linią orzecznictwa - niedopuszczalne jest doprecyzowanie przez organ treści wniosku strony, chociażby dlatego, że mogłoby to doprowadzić do zmiany żądania, wbrew intencji osoby wnoszącej podanie. O tym, jaki jest charakter i zakres żądania zawartego w piśmie wniesionym przez stronę w postępowaniu administracyjnym, decyduje ostatecznie strona, a nie organ, do którego pismo zostało skierowane (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Kr 46/13 – dostępny w internetowej bazie orzeczeń CBOSA). Pominięcie przez organ powyższej czynności, stanowiło naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, przede wszystkim art. 7 K.p.a. – wobec niewyjaśnienia istoty sprawy oraz art. 9 K.p.a. - z powodu niewykonania obowiązku udzielenia stronie niezbędnych wskazówek, w tym poinformowania o okolicznościach mających wpływ na dalszy tok postępowania. Ponadto organ odwoławczy naruszył art. 134 K.p.a., wymieniony wśród podstaw prawnych postanowienia, bowiem stwierdził niedopuszczalność wniesienia odwołania, pomimo zaistnienia okoliczności, które zostały wskazane wyżej. Z uwagi na przedstawiony stan sprawy, uznać należało, że stwierdzone naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, miało istotny wpływ na jego wynik. Wobec tego – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. – Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań. Natomiast podstawę orzeczenia dotyczącego wynagrodzenia na rzecz pełnomocnika skarżącego, stanowił art. 250 P.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 461).