IV SA/Gl 588/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: , Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska, , , po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2014r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S.M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania w sprawie świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata postanawia: ustanowić adwokata dla skarżącego Pismem z dnia 25 kwietnia 2013r. S.M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę między innymi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] stwierdzające niedopuszczalność odwołania. W piśmie z dnia 8 sierpnia 2013r. skarżący domagał się ustanowienia "obrońcy z urzędu" powołując się na trudną sytuację materialną. W dniu 21 września 2013r. skarżący przedłożył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy "PPF" precyzując, że wnosi o ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wnioskodawca ponownie podkreślił, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, w następstwie zajęcia przez komornika jego rachunku bankowego w związku z prowadzoną egzekucją. Skarżący podał jako adres zamieszkania ul. [...], R. Dodał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką M.M. oraz dwojgiem małoletnich dzieci i nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani nieruchomości. Jedynym źródłem utrzymania jego rodziny była działalność gospodarcza, którą prowadził do końca lipca 2013r. Jednocześnie wnioskodawca powołał się na dokumenty źródłowe, które nadesłał wraz z wnioskiem (zostały one dołączone do akt innej sprawy z jego skargi o sygn. IV SA/Gl 580/13). Z przedłożonej dokumentacji wynika między innymi, że z dniem 31 lipca 2013r. zawiesił prowadzoną działalność gospodarczą (wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej), w okresie ostatnich siedmiu miesięcy prowadzenia tej działalności przyniosła ona: w lutym, kwietniu, maju i czerwcu - stratę, w kwotach odpowiednio 3.827,43 zł, 4.606,46 zł, 800,70 zł i 2.252,24 zł, a jedynie w styczniu, marcu i lipcu - dochód, w kwotach 1.974,33 zł, 3.710,15 zł i 1.876,04 zł (podatkowa księga przychodów i rozchodów). Dokumenty te potwierdzają także, że wnioskującego obciąża zadłużenie alimentacyjne, w wysokości 25.277,55 zł (stan na 12 października 2012r.), z tytułu składek ZUS, w kwocie 2.829,46 zł, oraz w ramach zaległości podatkowych, w wysokości 3.679,54 zł, jak również to, że toczy się wobec niego egzekucja, w zakresie której zajęty został jego rachunek bankowy (zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego z dnia [...]r. oraz tytuły wykonawcze z [...] r.). Małżonka skarżącego pobiera przy tym zasiłki rodzinne na dzieci, w kwocie 183 zł miesięcznie (decyzja administracyjna z dnia [...] r.). Pismem z dnia 26 września 2013r. wezwano skarżącego do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie aktualnej orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania czynsz, opłaty za tzw. media a także wydatków na zakup żywności, środków czystości, leczenie i zakup leków oraz nadesłanie dowodów wpłat, faktur VAT i paragonów potwierdzających te wydatki oraz wydatki ponoszone na leczenie i zakup leków i inne. Wezwano także o sprecyzowanie czy skarżącego obciążają zaległości w tym zakresie oraz o ich udokumentowanie. Równocześnie zobowiązano skarżącego do wskazania, czy on oraz małżonka korzystają aktualnie ze świadczeń z zakresu szeroko rozumianej pomocy społecznej (poza świadczeniami rodzinnymi), a w przypadku odpowiedzi twierdzącej o nadesłanie rozstrzygnięć o przyznaniu tych świadczeń wydanych w okresie ostatnich dwóch miesięcy. W zakreślonym terminie skarżący nie udzielił odpowiedzi na wezwanie. Postanowieniem z dnia 18 listopada 2013r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia stwierdził, że S.M. pomimo wezwania nie określił miesięcznej wysokości kosztów ponoszonych w związku z miesięcznym bieżącym utrzymaniem oraz nie wskazał, czy jest w stanie te koszty ponosić oraz czy posiada w tym zakresie zaległości płatnicze. Równocześnie nie udzielił odpowiedzi na pytanie, czy jego rodzina (poza zasiłkami rodzinnymi) korzysta z innych świadczeń z pomocy społecznej. Wobec powyższego nie można przyjąć, aby stan majątkowy i sytuacja materialna strony zostały zobrazowane w sposób pełny i dostatecznie wyczerpujący. W piśmie z dnia 12 grudnia 2013r. skarżący oprócz zarzutów dotyczących postępowania administracyjnego zawarł również sprzeciw na powyższe postanowienie. Wniosek o przyznanie prawa pomocy uzasadnił trudnościami ze zrozumieniem prawa, niedołężnością oraz brakiem środków pieniężnych. Jednocześnie wnioskodawca dołączył dokumenty źródłowe. Z tej dokumentacji wynika między innymi, iż w grudniu skarżący poniósł wydatki na zakup żywności w kwocie 52,16 zł. Jednocześnie O.S. (zam. ul. [...] w R.) uiściła w grudniu 2013r. kwotę 1638,50 zł z tytułu zadłużenia tego lokalu mieszkalnego w Spółdzielni Mieszkaniowej w R. Nadto skarżący był zobowiązany do uiszczenia kwoty 3.177,42 zł (stan na 31 maja 2013r) wobec A Sp. z o.o. w Z. z tytułu opłat za lokal mieszkalny przy ul. [...], z czego w grudniu 2013r. wpłacił kwotę 400 zł. Z nadesłanej dokumentacji wynika również, iż opłaty (w tym za tzw. media, koszty administrowania nieruchomością, ubezpieczenie, opłaty za wieczyste użytkowanie nieruchomości wspólnych i podatek od nieruchomości) za lokal w R. wynoszą od grudnia 2013r. 591,24 zł miesięcznie (informacja dotyczy O.S.) oraz za lokal w Z. od lipca 2013r. 192,63 zł miesięcznie (informacja dotyczy skarżącego). Ponadto skarżący był zobowiązany do zapłaty za prąd dostarczany do lokalu mieszkalnego w Z. spółce B w listopadzie 2013r. i styczniu 2014r. kwot po 432,119 zł, a O.S. spółce C SA za lokal w R. w grudniu 2013r. w wysokości 263,19 zł oraz w lutym 2014r. 287,62 zł. Jednocześnie zaległości z tytułu dostarczania energii elektrycznej do lokalu w Z. wg stanu na 25 kwietnia 2013r. wyniosły 1784,03 zł, a do lokalu w R. wg stanu na 22 listopada 2013r. wyniosły 838,43 zł. S.M. przedłożył również dowód wpłaty należności za telefon w listopadzie 2013r. w kwocie 221,52 zł. oraz Internet w kwocie 99,80 zł. Równocześnie z pozostałej dokumentacji źródłowej wynika, że żona skarżącego M.M. (zam. ul. [...] w R.) oraz skarżący zobowiązani byli do zapłaty odpowiednio kwot 5.890,59 zł oraz 3.924,65 zł z tytułu umów pożyczki zawartych w kwietniu i grudniu 2013. z wierzycielem D SA. Dokumenty potwierdzają także, że skarżącego w dniu 4 listopada 2013r. obciążało zadłużenie z tytułu umowy pożyczki zawartej z E SA w kwocie 480,91 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd nie znalazł podstaw do odrzucenia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 18 listopada 2013r., wobec tego postanowienie to utraciło moc a sprawa została przejęta przez Sąd. W przedmiotowej sprawie S.M. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Zgodnie z regulacją z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie w zakresie częściowym (czyli po myśli art. 245 § 3 tej ustawy, mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazany przepis art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi regulację wyjątkową w stosunku do ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowego, wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. Instytucja prawa pomocy ma natomiast na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które ze względu na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Oznacza to, że przyznanie prawa pomocy ma bardzo ograniczony zakres stosowania i może mieć miejsce tylko w wyjątkowych sytuacjach. Zdaniem Sądu pomimo istniejących rozbieżności co do składu osobowego rodziny skarżącego, jego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżący nie posiada środków pieniężnych koniecznych do ustanowienia adwokata. Jak wynika z dokumentacji nadesłanej do niniejszej sprawy oraz sprawy o sygn. IV SA/Gl 580/13, skarżący z dniem 31 lipca 2013r. zawiesił prowadzoną działalność gospodarczą, która w okresie ostatnich siedmiu miesięcy przyniosła stratę w wysokości 3.925,61 zł. Jednocześnie skarżącego obciążało zadłużenie alimentacyjne w wysokości 25.277,55 zł (stan na 12 października 2012r.), z tytułu składek ZUS w kwocie 2.829,46 zł oraz z tytułu zaległości podatkowych w wysokości 3.679,54 zł. W trakcie postępowania egzekucyjnego dokonano zajęcia rachunku bankowego skarżącego. S.M. oraz jego żona zawarli w kwietniu i grudniu 2013r. umowy pożyczki z firmą DSA na łączną kwotę 9.815,24 zł. Skarżący wykazał również, iż obydwa lokale w Z. i R. obciążają zaległości czynszowe oraz opłaty związane z ich utrzymaniem wynoszą miesięcznie łącznie około 785 zł. Nadto udokumentował częściowo wydatki na żywność w grudniu 2013r. w wysokości 52,16 zł. Małżonka skarżącego pobierała zasiłki rodzinne na dzieci w kwocie 183 zł miesięcznie przyznane decyzją z dnia [...]r. Mając na względzie istniejące zadłużenie oraz wysokość uzasadnionych kosztów utrzymania rodziny skarżącego (żywność, tzw. media, podatki), w tym konieczność zakupu leków, należy uznać, że skarżący nie posiada środków wystarczających na sfinansowanie wynagrodzenia fachowego pełnomocnika. Wobec tego nie budzi wątpliwości, że samodzielne ustanowienie adwokata przekracza możliwości płatnicze skarżącego i mogłoby narazić go na uszczerbek w koniecznym utrzymaniu siebie oraz rodziny. Mając na uwadze powyższe postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.