IV SA/Gl 594/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 4 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.W. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w G. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie informacji publicznej, w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi, A.W. nadesłał do Sądu pismo procesowe datowane na [...], w którym wniósł o zwolnienie z rzeczonej opłaty sądowej powołując się na trudną sytuację materialną i życiową. Z uwagi na fakt, iż powyższe żądanie nie zostało wyrażone w wymaganej przepisami formie, pismem z dnia [...] stronę wezwano do nadesłania wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, według ustalonego wzoru. Skarżący złożył rzeczony formularz w dniu [...]. W uzasadnieniu sprecyzował, iż zakres jego żądania obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych. Równocześnie wskazał, że nie ma stałej pracy i uzyskuje dochód wyłącznie z tytułu umów zlecenia i umów o dzieło, w miesięcznej wysokości netto [...] zł (średnia z ostatnich 3 miesięcy). Pozostaje przy tym we wspólnym gospodarstwie domowym z matką, która nie osiąga żadnego dochodu ani nie posiada jakiegokolwiek majątku i jest osobą zadłużoną, w stosunku do której komornik sądowy w trzech sprawach umarzał postępowanie egzekucyjne "z uwagi na biedę". Dodatkowo wnioskodawca powołał się na okoliczność ponoszenia znacznych kosztów bieżącego utrzymania wywodząc, że z tytułu czynszu uiszcza miesięcznie kwotę [...] zł (wraz z należnością za wodę), zaś w październiku 2010 r. obciążono go dopłatą za centralne ogrzewanie w wysokości [...] zł. Zarządzeniem z dnia 18 października 2010 r. zwrócono się do skarżącego o uprawdopodobnienie danych, na które powołał się we wniosku. W tym zakresie wezwano go o: - udokumentowanie uzyskiwanego dochodu. Wskazano, iż należy w tym zakresie nadesłać kopie umów zlecenia i umów o dzieło, z tytułu których uzyskał dochód w ciągu ostatnich 3 miesięcy; - nadesłanie zeznania podatkowego złożonego za rok 2009; - udokumentowanie faktu, że jego matka nie uzyskuje żadnego dochodu. Wskazano, iż należy w tym celu nadesłać zaświadczenie właściwego powiatowego urzędu pracy potwierdzające, że jest ona osobą bezrobotną, bez prawa do pobierania zasiłku lub zaświadczenie właściwego urzędu skarbowego potwierdzające fakt, iż w roku 2009 nie osiągnęła dochodu bądź nie złożyła zeznania podatkowego; - nadesłanie kopii lub odpisów powołanych we wniosku postanowień o umorzeniu postępowań egzekucyjnych prowadzonych wobec jego matki; - podanie orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania (opłaty za tzw. media, zakup żywności, środków czystości, leczenie i zakup leków, inne). Wskazano, że wydatki ponoszone z tytułu czynszu, opłat za tzw. media oraz na zakup leków należy nadto udokumentować stosownymi dowodami wpłaty, fakturami VAT, paragonami itp. Należy także udokumentować istnienie ewentualnych zaległości płatniczych z tytułu opłat stałych (czynsz oraz opłaty za tzw. media); - nadesłanie wyciągów bankowych obrazujących operacje dokonane na wszystkich należących do skarżącego rachunkach bankowych w okresie ostatnich 3 miesięcy W odpowiedzi na powyższe, A.W. w dniu [...] nadesłał pismo procesowe, w którym wniósł o przedłużenie terminu do wykonania wspomnianego wyżej wezwania. Żądanie to zostało uwzględnione przez referendarza sądowego, który zarządzeniem z dnia 19 listopada 2010 r. określił, że objęta wezwaniem czynność procesowa powinna zostać dopełniona w terminie 14 dniu od daty doręczenia tego zarządzenia. Pomimo to, także w przedłużonym terminie, który upłynął z dniem [...] skarżący nie ustosunkował się w żaden sposób do wezwania, nie udzielając na nie jakiejkolwiek odpowiedzi. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku A.W. należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do jej brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli po myśli art. 245 §3 cytowanej regulacji, mogącym obejmować między innymi zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Zważywszy powyższe uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania albowiem strona nie uprawdopodobniła okoliczności, na które powołała się w swym wniosku. Trzeba tu raz jeszcze zaznaczyć, że A.W. był do tego dwukrotnie wzywany - najpierw wezwaniem z dnia [...], które zostało mu doręczone w dniu [...], a następnie zarządzeniem z dnia 19 listopada 2010 r., które doręczono mu [...] (patrz: dołączone do akt sprawy zwrotne potwierdzenia odbioru). W wyznaczonym (przedłużonym) terminie, którego upływ nastąpił z dniem [...] wnioskodawca nie ustosunkował się do wezwania w żaden sposób, pomimo iż miał na to aż [...] dni (to jest od dnia doręczenia pierwszego wezwania do daty upływu terminu określonego w zarządzeniu o jego przedłużeniu). W rezultacie, nie sposób przyjąć, aby aktualny stan majątkowy i sytuacja dochodowa skarżącego zostały zobrazowane w sposób dostatecznie dokładny. Tymczasem należy podnieść, że przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony i to na niej spoczywa obowiązek wykazania zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Z kolei uchylenie się wnioskodawcy od wykonania nałożonego na niego w toku postępowania obowiązku polegającego na uzupełnieniu danych dotyczących jego sytuacji materialnej oraz na uprawdopodobnieniu składających się na nią okoliczności wyłącza możliwość przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). W takim przypadku nie sposób bowiem przyjąć, aby strona wykazała w sposób dostatecznie wiarygodny, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w swym koniecznym utrzymaniu. Mając na względzie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a., w związku z art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy.