IV SA/Gl 594/14

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie statusu bezrobotnego, w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; W treści pisma procesowego z dnia 9 września 2014 r. oraz kolejnego (doprecyzowującego żądanie) pisma datowanego na 10 września 2014 r. B.W. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie pełnomocnika z urzędu powołując się na trudną sytuację materialną. Następnie, to jest odpowiadając na wezwanie z dnia 19 września 2014 r., skarżąca nadesłała urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym sprecyzowała, iż zakres jej żądania obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata (odrębnym pismem z dnia 19 września 2014 r. Sąd poinformował ją o tym, że korzysta w niniejszej sprawie z ustawowego zwolnienia od kosztów sadowych). Równocześnie strona podniosła, że jest osobą niepełnosprawną i przysługuje jej spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego o powierzchni 47,5 m2. Nie posiada natomiast żadnych innych nieruchomości ani przedmiotów wartościowych zaś źródłem utrzymania jest dla niej zasiłek stały z pomocy społecznej, w kwocie 529 zł. Pismem z dnia 17 października 2014 r. zwrócono się do wnioskodawczyni o uprawdopodobnienie okoliczności podniesionych we wniosku, wzywając ją o: - nadesłanie decyzji administracyjnej, na podstawie której pobiera zasiłek stały z pomocy społecznej; - podanie orientacyjnej miesięcznej wysokości ponoszonych kosztów bieżącego utrzymania (czynsz, opłaty za tzw. media, to jest wodę, gaz, energię elektryczną, usługi telekomunikacyjne, wywóz śmieci itd., a także zakup żywności, środków czystości, leczenie i zakup leków, inne wydatki). Wskazano przy tym, iż wydatki ponoszone z tytułu czynszu, opłat za tzw. media oraz na zakup leków powinny zostać udokumentowane stosownymi dowodami wpłaty, fakturami VAT, paragonami itp. Należy także sprecyzować, czy skarżącą obciążają w tym zakresie zaległości płatnicze, a jeśli tak, udokumentować ich wysokość; W wyznaczonym siedmiodniowym terminie wnioskująca nie udzieliła na rzeczone wezwanie jakiejkolwiek odpowiedzi. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku B. W. godzi się przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do jej brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli po myśli art. 245 §3 cytowanej regulacji, mogącym obejmować ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Zważywszy powyższe uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania albowiem strona nie uprawdopodobniła swoich oświadczeń, które podniosła we wniosku. Trzeba tu raz jeszcze zaznaczyć, że B. W. została do tego wyraźnie wezwana zarządzeniem z dnia 17 października 2014 r. W tym miejscu należy wskazać, że wezwanie to zostało doręczone wnioskodawczyni w trybie tzw. doręczenia zastępczego czyli na podstawie art. 73 p.p.s.a. Zawierające wspomniane wezwanie przesyłka, którą wysłano do strony na wskazany przez nią we wniosku adres, została zwrócona do Sądu z informacją "adresat nieobecny", zaś z widniejących na niej adnotacji wynika, że była ona awizowana w dniu 24 października 2014 r., a następnie powtórnie, w dniu 3 listopada 2014 r. W tym stanie rzeczy, wobec treści art. 73 § 1 i 4 p.p.s.a., jej skuteczne doręczenie nastąpiło z dniem 7 listopada 2014 r. - to jest 14 dni licząc od daty pierwszego awizowania. W konsekwencji, wyznaczony w treści wezwania siedmiodniowy termin upłynął z dniem 14 listopada 2014 r. W terminie tym wnioskodawczyni nie udzieliła jakiejkolwiek odpowiedzi. Nie nadesłała bowiem żadnych dokumentów potwierdzających fakt, iż pobiera zasiłek stały z pomocy społecznej ani też obrazujących wysokość obciążających ją kosztów utrzymania. Mając na względzie powyższe nie sposób uznać, aby B. W. wykazała swoją sytuację majątkową w sposób przekonujący. Tymczasem przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Obowiązkiem strony jest zatem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak jest natomiast podstaw prawnych do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Nienależyte wykonanie przez stronę obowiązków nałożonych na nią w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, jest z kolei przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji uniemożliwia przyznanie jej rzeczonego dobrodziejstwa procesowego w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Odstępując od złożenia dokumentów żądanych w wezwaniu z dnia 17 października 2014 r., strona nie zachowała przesłanki określonej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 przywołanej ustawy.