IV SA/Gl 595/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz (spr.) Protokolant specjalista Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2016 r. sprawy ze skargi E. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] r. przyznał skarżącej E. F. specjalny zasiłek celowy w kwocie 120 zł., z czego kwotę 20 zł. na częściowe pokrycie kosztów realizacji recept oraz kwotę 100 zł na zakup żywności. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że skarżąca spełniła warunki określone w art. 41 pkt 1 w związku z art. 7 ustawy o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r. poz. 163 ze zm.). W toku postępowania stwierdzono szczególnie uzasadniony przypadek skłaniający do udzielenia tej formy pomocy, tj. długotrwałą chorobę. Organ podkreślił, że zgodnie z art. 3 ust. 4 cytowanej ustawy, potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy, powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Podniósł, że pomoc przyznano w miarę możliwości finansowych Ośrodka. W tym zakresie wskazał, że tutejszy Ośrodek dysponuje niewielką ilością środków finansowych, co zmusza do ograniczania udzielanych świadczeń. Dodał, że gmina B. w bieżącym roku budżetowym, na zasiłki celowe dysponuje kwotą 380 000,00 zł. W przeliczeniu na liczbę rodzin korzystających z pomocy tj. 5 598 rodzin, powyższa kwota pozwala na wypłacenie jednego zasiłku celowego rocznie w kwocie ok. 68 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., decyzją z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu odwołania E. F. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w dniu 30 marca 2015 r. w miejscu zamieszkania strony przeprowadzono wywiad środowiskowy. W wyniku wywiadu środowiskowego i pozostałej zgromadzonej w sprawie dokumentacji ustalono, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, utrzymuje się z emerytury w kwocie - 1.343,53 zł. ( emerytura jest obciążona kosztami egzekucji z tytułu niespłaconego kredytu mieszkaniowego w kwocie 401,52 zł). Jest osobą schorowaną i ma liczne schorzenia o charakterze przewlekłym ( [...], [...]). Organ podniósł, że dochód strony przekroczył kryterium ustawowe. Następnie wskazał, że na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje: osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Podniósł, że zgodnie z art. 39 ustawy o pomocy społecznej, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być w szczególności przyznany na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Natomiast na podstawie art. 41 cytowanej ustawy, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany: 1/ specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczajacej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi; 2/ zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Organ podkreślił, że pomoc w formie zasiłku celowego, zasiłku celowego specjalnego i zasiłku celowego zwrotnego przyznawana jest w ramach uznania administracyjnego, w oparciu o ocenę sytuacji świadczeniobiorcy i jego niezbędnych potrzeb bytowych, a także możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej. W tym zakresie wskazał, że organ I instancji dokonał analizy budżetu strony, na podstawie której uznał, iż zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek tj. taka sytuacja, w której pomimo dochodu przekraczającego kryterium, własne środki nie pozwalają na zaspokojenie podstawowych potrzeb strony. Podkreślił, że z takim stanowiskiem organu I instancji należy się zgodzić, a ponadto w odniesieniu do strony zachodzą okoliczności uzasadniające przyznanie świadczenia, przewidziane w art. 41 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, który ma charakter lex specialis wobec art. 39 cytowanej ustawy. Następnie organ podniósł, że mając na uwadze ograniczone środki finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej, które zostały wskazane w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, uznał, że świadczenie zostało przyznane stronie przy uwzględnieniu kryterium równości i sprawiedliwego rozdziału środków. W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżąca E. F. zakwestionowała ustalenia organu odwoławczego dotyczące spłaty przez nią kredytu w kwocie 401,52 zł. Wskazała, że kwotę powyższą potrąca nielegalnie komornik dla Wspólnoty Nieruchomości przy ul. R. [...]. Podniosła, że jest ofiarą urzędników państwowych, a wobec tego Państwo ma obowiązek pokrywać wszelkie koszty jej utrzymania, w tym również spłacać raty. Dodała, że spłaca miesięczną ratę mieszkaniową w wysokości 688,78 zł, a wobec tego pozostaje jej kwota 251,24 zł, z której ponosi opłaty za telewizję, gaz, energię elektryczną i pozostaje jej 23 grosze na miesiąc. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie skarżąca wnosiła i wywodziła jak w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; - a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; - b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; - c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie uznać należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż decyzja organu odwoławczego oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, nie naruszają prawa. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji o przyznaniu skarżącej specjalnego zasiłku celowego w kwocie 120 zł, w tym 20 zł na częściowe pokrycie kosztów realizacji recept i 100 zł na zakup żywności. Podstawę kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.), zwanej dalej również "ustawą", regulujące rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania. Jednym ze świadczeń pomocy społecznej jest określony w art. 41 cytowanej ustawy, specjalny zasiłek celowy, który – w szczególnie uzasadnionych przypadkach - może być przyznany osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe. Podkreślenia wymagało, że rozstrzygnięcie co do przyznania bądź odmowy przyznania świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego, a także co do jego wysokości – z uwagi na jego uznaniowy charakter – jest m. in. uzależnione dodatkowo od oceny organu w ramach art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Wymieniony przepis stanowi, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy, powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W zakresie powyższej oceny bardzo istotne znaczenie miały zatem ustalenia organu pierwszej instancji, według których gmina B. w przedmiotowym roku budżetowym, dysponowała kwotą 380 000,00 zł na zasiłki celowe. Jak podkreślił organ - w przeliczeniu na liczbę rodzin korzystających z pomocy tj. 5 598 rodzin, powyższa kwota pozwalała na wypłacenie jednego zasiłku celowego rocznie w kwocie ok. 68 zł. Natomiast na podstawie decyzji organu I instancji, utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją, przyznano skarżącej specjalny zasiłek celowy w kwocie 120 zł, a więc w wysokości stanowiącej prawie dwukrotność wyżej wymienionej kwoty. W związku z tym, zasadnie organ stwierdził, że pomoc przyznano w miarę możliwości finansowych Ośrodka. Niewątpliwie bowiem – jak wskazał w motywach decyzji - dysponuje niewielką ilością środków, co zmusza do ograniczania udzielanych świadczeń. W konsekwencji - prawidłowo organ odwoławczy uznał, że nie ma podstaw do uwzględnienia odwołania. Zasadnie podkreślił, że pomoc w formie zasiłku celowego, zasiłku celowego specjalnego i zasiłku celowego zwrotnego, przyznawana jest w ramach uznania administracyjnego, a więc w oparciu o ocenę – z jednej strony - sytuacji świadczeniobiorcy, a z drugiej – przy uwzględnieniu możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej. W tym zakresie trafnie organ odwoławczy dodał, że zważywszy na ograniczoność środków finansowych Ośrodka Pomocy Społecznej, świadczenie zostało przyznane stronie przy uwzględnieniu kryterium sprawiedliwego rozdziału środków. W wyniku kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, uznać zatem należało, że brak jest podstaw do stwierdzenia jakichkolwiek uchybień w postępowaniu administracyjnym przeprowadzonym zarówno przez organ odwoławczy, jak i przez organ pierwszej instancji. Ustalenia będące podstawą rozstrzygnięcia, zostały bowiem dokonane na podstawie trafnej analizy dowodów. Ponadto prawidłowa była ocena prawna odniesiona do stwierdzonego w sprawie stanu faktycznego. Skarga nie zasługiwała więc na uwzględnienie. W szczególności błędne jest przekonanie zawarte w jej uzasadnieniu, według którego "Państwo ma obowiązek pokrywać wszelkie koszty utrzymania skarżącej, w tym również spłacać raty". Zgodnie bowiem z przytoczonymi w zaskarżonej decyzji przepisami ustawy o pomocy społecznej, w tym art. 2 ust. 1 - celem pomocy społecznej nie jest zapewnienie wnioskodawcom możliwości poniesienia wszelkich kosztów ich utrzymania, a tym bardziej – wykracza poza cele pomocy społecznej, przyznanie świadczenia na spłatę rat z tytułu pożyczek, czy też na spłatę "rat mieszkaniowych". W tym zakresie podkreślenia bowiem ponadto wymagało, że – jak wskazał również organ odwoławczy - zasiłek celowy - zgodnie z art. 39 ustawy o pomocy społecznej - może być przyznany wyłącznie w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. W wyniku dokonania kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie zgodności z prawem, stwierdzić należało, że skarga jest bezzasadna, gdyż decyzja organu odwoławczego i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, zostały wydane zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz postępowania administracyjnego. W świetle całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego i wyżej wskazanych okoliczności, podjęte w sprawie rozstrzygnięcie uznać należało za prawidłowe. Wobec tego, zgodnie z art. 151 P.p.s.a., skarga podlegała oddaleniu.