IV SA/Gl 596/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka, Sędziowie Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz (spr.), Protokolant Specjalista Magdalena Kurpis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2018 r. sprawy ze skargi B.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia[...] . Burmistrz Miasta P., przyznał skarżącej B. O. świadczenie wychowawcze na dziecko: M. O., w wysokości 500,00 zł miesięcznie na okres od 1.03.2018 r. do 30.09.2018 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 15.03.2018 r. strona złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na syna M. O. W związku z tym, zgodnie z art. 18. ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, świadczenie wychowawcze należało przyznać od marca 2018 r. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca wskazała, że w sierpniu 2017 r. złożyła za pośrednictwem [...] wniosek w programie Rodzina 500+. Następnego dnia po złożeniu wniosku była w OPS w P. z informacją, że złożyła wniosek za pośrednictwem banku, pojawił się komunikat "dziękujemy za wysłanie wniosku", ale nie było informacji, na jakie konto przesłać świadczenie. Pracownica Ośrodka dała jej do wypełnienia druk z nr konta. Strona podniosła, że sprawdziła we wrześniu, iż wypłata świadczenia wpłynęła, więc myślała, że wniosek dotarł i nr konta też się zgadza. Niestety okazało się, że od października 2017 r. świadczenia nie są wpłacane na jej konto. W marcu 2018 r. otrzymała pismo [...] z dnia 26.02.2018 r. informujące, że złożony na początku sierpnia wniosek nie został dostarczony do systemu Emp@tia w wyniku błędów systemowych. W marcu 2018 r. złożyła po raz drugi wniosek. Strona podkreśliła, że wniosek o świadczenie wychowawcze złożyła na początku sierpnia 2017 r. i nie jest jej winą, że w wyniku błędów systemowych nie można było przesłać go dalej. W związku z tym wniosła o przyznanie i wypłatę świadczeń zaległych, tj. od miesiąca października 2017 r. Do odwołania strona dołączyła kserokopię pisma [...] z dnia 26.02.2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...] po rozpoznaniu odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że po zapoznaniu się z aktami sprawy ustalił, iż dnia 15.03.2018 r. strona złożyła w Ośrodku Pomocy Społecznej w P. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na kolejne dziecko, M. O. W składzie rodziny wskazała siebie, męża P. O., syna M. O. oraz córkę O. O. Do wniosku dołączyła: wniosek o wypłatę zaległych świadczeń oraz pismo [...] z dnia 26.02.2018 r. Organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1851), ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego oraz jego wypłata następują odpowiednio na wniosek matki, ojca, opiekuna faktycznego dziecka albo opiekuna prawnego dziecka. Według art. 13 ust. 5 cytowanej ustawy, wnioski i załączniki do wniosku określone w ust. 4 mogą być składane drogą elektroniczną za pomocą systemu teleinformatycznego: 1) utworzonego przez ministra właściwego do spraw rodziny; 2) udostępnionego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych; 3) banków krajowych oraz spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych świadczących usługi drogą elektroniczną spełniających wymogi określone w informacji zamieszczonej na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej ministra właściwego do spraw rodziny po uzgodnieniu z ministrem właściwym do spraw informatyzacji; 4) wskazanego w informacji, o której mowa w pkt 3. Zgodnie z art. 13 ust. 20 wymienionej ustawy, potwierdzenie złożenia w postaci elektronicznej wniosku wraz z załącznikami do wniosku, określonymi w ust. 4, przesyłane jest osobie ubiegającej się o świadczenie wychowawcze, w sposób przewidziany w systemie, za pośrednictwem którego nastąpiło złożenie wniosku, a w przypadku braku takiej możliwości na adres poczty elektronicznej wskazany przez osobę ubiegającą się o świadczenie. Na podstawie art. 13 ust. 21 tej ustawy, podmioty, których systemy teleinformatyczne, określone w ust. 5 pkt 2 - 4, są wykorzystywane do składania wniosków i załączników do wniosków, o których mowa w ust. 4, usuwają dane objęte treścią wniosków i załączników do wniosków, o których mowa w ust. 4, niezwłocznie po otrzymaniu informacji o potwierdzeniu złożenia wniosku przez organ właściwy. Następnie organ podniósł, że zgodnie z art. 18 ust. 1 powołanej wyżej ustawy, prawo do świadczenia wychowawczego ustalane jest na okres od 1 października do 30 września roku następnego. Organ podkreślił, że według art. 18 ust. 2 ustawy, prawo do świadczenia wychowawczego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu, o którym mowa w ust. 1, nie wcześniej niż od dnia odpowiednio urodzenia się dziecka, objęcia dziecka opieką lub przysposobienia dziecka. Wskazał, że z akt sprawy wynika, iż wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego strona złożyła 15.03.2018 r. i od tego miesiąca organ I instancji przyznał wnioskowane świadczenie, do końca okresu świadczeniowego, czyli do 30.09.2018 r. Podkreślił, że powoływanie się przez stronę na pismo [...] z dnia 26.02.2018 r. nie ma wpływu na jej uprawnienia do świadczenia wychowawczego za wcześniejsze miesiące. Podniósł, że nie można ustalić, czy strona taki wniosek złożyła, gdyż nie dysponuje potwierdzeniem złożenia wniosku w postaci elektronicznej. Natomiast z korespondencji banku wynika, że wniosek nie był dostarczony za pomocą systemu teleinformatycznego do systemu Emp@tia. Z uwagi na to, że wnioski przekazywane za pomocą systemu teleinformatycznego banku, nie są archiwizowane, nawet gdyby taki wniosek był składany, to nie ma obecnie możliwości przekazania go do systemu Emp@tia lub przekazania do organu w wersji papierowej. Organ odwoławczy w podsumowaniu podniósł, że w przedstawionym stanie faktycznym sprawy nie ma możliwości przyznania świadczenia wychowawczego za okres od 1.10.2017 r. do 28 02.2018 r., jak żąda strona, gdyż za ten okres nie został złożony wniosek o świadczenie wychowawcze. Organ stwierdził, że okres, na jaki przyznano stronie świadczenie wychowawcze na dziecko – M. O., jest zgodny z udokumentowaną datą złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego, tj. od 1.03.2018 r. do 30.09.2018 r. W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca podniosła zarzut naruszenia przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. W związku z tym zarzutem wniosła o uchylenie decyzji wydanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach. W uzasadnieniu wskazała, że na początku sierpnia 2017 r złożyła wniosek Rodzina 500 + za pośrednictwem[...] . Na początku marca 2018 r otrzymała pismo datowane na dzień 26.02.2018 z banku [...] informujące, że wniosek nie został przesłany do systemu Emp@tia i że w wyniku błędu w systemie wyświetlił się komunikat o poprawnie wysłanym wniosku. Wskazała, że według treści tego pisma, jest ono potwierdzeniem złożenia przez nią wcześniej wniosku. Ponadto w kwietniu 2018 r. otrzymała z banku [...] drugi raz pismo (datowane na dzień 19.04.2018 r.) potwierdzające złożenie przez nią wniosku na początku sierpnia 2017 r. oraz potwierdzające, że wniosek nie został dostarczony do systemu Emp@tia, gdyż nie miała podanego w banku adresu e-mail. Podkreśliła, że w piśmie potwierdzono również, iż wystąpił błąd w systemie i wyświetliła się błędna informacja o poprawnie wysłanym wniosku. Podniosła, że prawo nie pozwala na przechowywanie przez bank wniosków złożonych przez klientów i z tego powodu nie ma możliwości ponownego wysłania wniosku do Emp@tii ani też wygenerowania wersji papierowej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Na rozprawie skarżąca podtrzymała skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o przyznaniu skarżącej świadczenia wychowawczego na dziecko na okres od 1.03.2018 r. do 30.09.2018 r. W uzasadnieniu wskazał, że z akt sprawy wynika, iż wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego strona złożyła 15.03.2018 r. i nie ma możliwości przyznania świadczenia za okres od 1.10.2017 r. do 28 02.2018 r., jak żądała strona, gdyż nie można ustalić, czy wcześniej złożyła wniosek, nie dysponuje bowiem potwierdzeniem złożenia wniosku w postaci elektronicznej. W związku z powyższym podkreślenia wymagało, że według art. 13 ust. 5 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2134), wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego i załączniki do wniosku, mogą być składane drogą elektroniczną za pomocą systemu teleinformatycznego – m.in. banków krajowych oraz spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych świadczących usługi drogą elektroniczną spełniających wymogi określone w informacji zamieszczonej na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej ministra właściwego do spraw rodziny po uzgodnieniu z ministrem właściwym do spraw informatyzacji. W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy przytoczył m.in. art. 13 ust. 20 wymienionej ustawy, zgodnie z którym, potwierdzenie złożenia w postaci elektronicznej wniosku wraz z załącznikami do wniosku, określonymi w ust. 4, przesyłane jest osobie ubiegającej się o świadczenie wychowawcze, w sposób przewidziany w systemie, za pośrednictwem którego nastąpiło złożenie wniosku, a w przypadku braku takiej możliwości na adres poczty elektronicznej wskazany przez osobę ubiegającą się o świadczenie. W przedmiotowej sprawie skarżąca dołączyła do wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego, a następnie do odwołania – pismo [...] z dnia 26 lutego 2018 r., według którego składała wniosek w programie Rodzina 500+, w systemie bankowości internetowej wymienionego banku, jednak wniosek nie został dostarczony do systemu Emp@tia. W piśmie poinformowano skarżącą, że jeśli nie złożyła jeszcze wniosku inną drogą, powinna go złożyć "ponownie w odpowiednim urzędzie – bez utraty świadczenia i do wniosku dołączyć to pismo – jest ono potwierdzeniem złożenia dokumentu wcześniej". W pozostałej części w piśmie tym wskazano; "Potwierdzamy, że na początku sierpnia 2017 r. złożyła Pani w naszym banku elektroniczny wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w programie Rodzina 500+". W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że nie można ustalić, czy strona złożyła wniosek, gdyż nie dysponuje potwierdzeniem złożenia wniosku w postaci elektronicznej. W ten sposób organ pominął ustosunkowanie się do treści cytowanego pisma, w tym zwłaszcza do stwierdzenia, że na początku sierpnia 2017 r. skarżąca złożyła w wymienionym banku elektroniczny wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w programie Rodzina 500+". Ponadto, z uwagi na treść przytoczonego w zaskarżonej decyzji, przepisu art. 13 ust. 20 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, organ – w szczególnych okolicznościach niniejszej sprawy – był zobowiązany do wskazania, jak odbywa się "potwierdzenie złożenia w postaci elektronicznej wniosku", które – zgodnie z tym przepisem - przesyłane jest osobie ubiegającej się o świadczenie wychowawcze, "w sposób przewidziany w systemie, za pośrednictwem którego nastąpiło złożenie wniosku". W tym zakresie organ miał obowiązek wykazania, z jakich powodów uznał, że potwierdzenie, iż strona złożyła wniosek, nie może nastąpić poprzez przesłanie do niej przez określony bank, pisma potwierdzającego złożenie elektronicznego wniosku, w sytuacji, gdy – np. z powodu awarii systemu informatycznego - wniosek nie został przesłany za pomocą systemu teleinformatycznego do systemu Emp@tia pomimo błędnej informacji z systemu bankowego o prawidłowo wysłanym wniosku. O tym zaś, że w dacie złożenia przez skarżącą w banku, przedmiotowego wniosku, wystąpił błąd w systemie bankowości internetowej – wymieniony wyżej bank poinformował w cytowanym piśmie z dnia 26 lutego 2018 r., dodając, że wskutek tego błędu, wyświetliła się błędna informacja, że adres e–mail został prawidłowo wpisany, zaś system Emp@tia odrzucił wniosek z powodu braku adresu e-mail. Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji podniósł, że z korespondencji banku wynika, iż wniosek nie był dostarczony za pomocą systemu teleinformatycznego do systemu Emp@tia. Dodał przy tym, że z uwagi na to, iż wnioski przekazywane za pomocą systemu teleinformatycznego banku, nie są archiwizowane, nawet gdyby taki wniosek był składany, to nie ma obecnie możliwości przekazania go do systemu Emp@tia lub przekazania do organu w wersji papierowej. Wskazując powyższe organ potwierdził zaistnienie w sprawie wątpliwości, które nie zostały wyjaśnione. Jednocześnie – ustalając istotne w sprawie okoliczności, wątpliwości te zinterpretował na niekorzyść strony, co jest sprzeczne z zasadą zawartą w art. 8 § 1 K.p.a., według której, organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Jak już bowiem była o tym mowa wyżej - w zaskarżonej decyzji organ wskazał, że nie można ustalić, czy strona złożyła wniosek, gdyż nie dysponuje potwierdzeniem złożenia wniosku w postaci elektronicznej. W ten sposób organ pominął ustosunkowanie się do treści cytowanego pisma banku, w tym zwłaszcza do stwierdzenia, że na początku sierpnia 2017 r. skarżąca złożyła w wymienionym banku elektroniczny wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w programie Rodzina 500+. W podsumowaniu stwierdzić zatem należało, że organ odwoławczy pominął przeprowadzenie ocen niezbędnych do ustalenia okoliczności będących podstawą stwierdzeń w zakresie kwestii o kluczowym znaczeniu dla wydania rozstrzygnięcia. W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie zgodności z prawem stwierdzić więc należało, że organ odwoławczy dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem zaistniały podstawy do uwzględnienia skargi. Wobec tego – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. - Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań.