IV SA/Gl 597/04

WyrokWSA w Gliwicach2006-01-19

Skład orzekający: Teresa Kurcyusz-Furmanik, Szczepan Prax, Stanisław Nitecki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji prawidłowo pozbawił uprawnień kombatanckich osobę, która twierdziła, że posiadała inny tytuł prawny do ich zachowania (służba w Batalionach Chłopskich), mimo że pierwotnie uzyskała uprawnienia z tytułu służby w Ludowym Wojsku Polskim?
Ratio decidendi
Organ administracji prawidłowo pozbawił uprawnień kombatanckich, ponieważ skarżący nie wykazał swojej przynależności do Batalionów Chłopskich w okresie okupacji. Zebrany materiał dowodowy, w tym brak danych w dokumentacji organizacji, niepotwierdzenie członkostwa oraz nieprzekonujące zeznania świadków, nie pozwoliły na przyznanie uprawnień z tego tytułu. Sąd administracyjny, związany wcześniejszym wyrokiem NSA, uznał, że organ prawidłowo wykonał zalecenia sądu i prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy.
Stan faktyczny
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją pozbawił B. Ł. uprawnień kombatanckich przyznanych z tytułu służby w Ludowym Wojsku Polskim. Skarżący podniósł, że posiada inny tytuł do uprawnień – służbę w Batalionach Chłopskich. Organ utrzymał w mocy swoją decyzję, wskazując na upływ terminu do zgłaszania takich wniosków i brak podstaw do uznania tej działalności. Po uchyleniu przez NSA pierwszej decyzji i nakazaniu ponownego rozpatrzenia zarzutu dotyczącego Batalionów Chłopskich, organ ponownie utrzymał w mocy swoją decyzję, stwierdzając brak dowodów na przynależność do Batalionów Chłopskich. B. Ł. wniósł skargę do WSA w Gliwicach.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik, Sędziowie: NSA Szczepan Prax, WSA Stanisław Nitecki (spr), Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Wita, po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi B. Ł. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich o d d a l a s k a r g ę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm./ pozbawił B. Ł. uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZW ZBoWiD w C. decyzją z dnia [...] r. z tytułu służby w Ludowym Wojsku Polskim i udziału w walkach z reakcyjnym podziemiem w okresie [...] 1947 r. – [...] 1947 r. W uzasadnieniu tej decyzji wskazał, że stosownie do postanowień art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego osoby legitymujące się uprawnieniami kombatanckimi na podstawie takiego tytułu są ich pozbawiane, a organ ten nie jest uprawniony do badania występowania u danej osoby innych tytułów uprawniających do zachowania uprawnień kombatanckich. B. Ł. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku tym podniósł, że posiada inny tytuł prawny do posiadania uprawnień kombatanckich, a mianowicie służbę w okresie okupacji w Batalionach Chłopskich. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm./ utrzymał w mocy swoją pierwszą decyzję. W uzasadnieniu decyzji podtrzymał dotychczas zajmowane stanowisko, a w odniesieniu do informacji dotyczących służby w Batalionach Chłopskich podał, że termin do składania takich wniosków upłynął w dniu 31 grudnia 1998 r. Z decyzją taką nie zgodził się B. Ł., który wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze tej podniósł analogiczne argumenty, które zamieścił we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, podkreślając, że był partyzantem - żołnierzem Batalionów Chłopskich. Natomiast ubiegając się o otrzymanie uprawnień kombatanckich w byłym ZBoWiD przedstawił zaświadczenie WKU, że po wojnie służył w wojsku, gdyż był to najpewniejszy dokument umożliwiający nabycie uprawnień kombatanckich, a dodatkowo nie trzeba było przedstawiać świadków działalności z okresu okupacji. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 marca 2003 r. sygn. akt II SA/Ka 1330/01 uwzględnił wniesioną skargę i uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyroku wskazał, że organ administracji nie rozpatrzył w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego zgłaszanego przez skarżącego uprawnienia wynikającego z działalności w Batalionach Chłopskich i nakazał rozpoznać i rozstrzygnąć zarzut skarżącego wskazujący na zachowanie uprawnień z tytułu określonego w ustawie o kombatantach. W następstwie powyższego wyroku Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 i art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm./ utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] r. W uzasadnieniu decyzji organ ten odniósł się do zaleceń zamieszczonych w wyroku sądu administracyjnego i wskazał, że skarżący w trakcie pierwszego ubiegania się o uprawnienia kombatanckie nie wspominał nic o działalności w Batalionach Chłopskich, natomiast w swoim życiorysie zaznaczał, że jego brat wstąpił do tej organizacji. Nadto organ zauważył, że być może skarżący udzielał pomocy oddziałom Batalionów Chłopskich, jednakże tego typu działalność nie daje uprawnień kombatanckich, ponieważ należy być członkiem takiej organizacji. Dodatkowo organ administracji odniósł się do pism Zarządu Głównego Ogólnopolskiego Związku Żołnierzy Batalionów Chłopskich z dnia [...] r. i z dnia [...] r., z których wynika, że dokumentacja w sprawie nabycia uprawnień kombatanckich przez skarżącego jest niewiarygodna i nie pozwala na wydanie pozytywnej rekomendacji, z tego tez powodu zdaniem organu do B. Ł.nie ma zastosowania art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach, wedle którego za działalność kombatancką uznaje się pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939 – 1945. Jednocześnie organ ten przywołał wcześniej podnoszoną argumentacje dotyczącą przyczyn utraty uprawnień kombatanckich przez skarżącego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję wniósł B. Ł., który wystąpił o jej unieważnienie. W motywach skargi przedstawił dotychczas podnoszone argumenty, które jego zdaniem potwierdzają działalność w Batalionach Chłopskich. Zauważył także, że w 1985 r. łatwiej było uzyskać uprawnienia kombatanckie z tytułu służby w Wojsku Polskim i nie chciał być zależny od zeznań świadków. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ nie wykazała, by zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W pierwszej kolejności przyjdzie zauważyć, że rozstrzygnięcie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podlega ponownej kontroli przez sąd administracyjny, przy czym przeprowadzając tę kontrolę Sąd jest już związany poglądami prawnymi i wskazaniami zamieszczonymi w pierwszym rozstrzygnięciu. Podniesienie tej okoliczności jest niezbędne z tego powodu, że organ administracji zobowiązany został do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego na okoliczność ewentualnej działalności skarżącego w oddziałach Batalionów Chłopskich. W ramach tego postępowania Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pismem z dnia [...]r. zwrócił się do Ogólnopolskiego Związku Żołnierzy Batalionów Chłopskich w W. o przekazanie informacji dotyczących przynależności i działalności B. Ł. w Batalionach Chłopskich w okresie okupacji. Pismem z dnia [...] 2004 r. OZŻBCh w W. udzielił odpowiedzi, z której wynika, że będąca w ich dyspozycji dokumentacja nie pozwala na wydanie pozytywnej rekomendacji na rzecz B. Ł.. Analogiczne stanowisko organizacja ta przedstawiła w piśmie z dnia [...] r. Pomocnym dokumentem do zajęcia wskazanego stanowiska było pismo Ogólnopolskiego Związku Żołnierzy Batalionów Chłopskich Zarządu Okręgu w C. z [...] r., z którego wynika, że B. Ł. nie figuruje w kartotekach Związku i nie jest jego członkiem. Pismem z dnia [...] r. OZŻBCh w W. przekazał oświadczenia świadków F. S. i S. S. na okoliczność działalności skarżącego w Batalionach Chłopskich z jednoczesnym podtrzymaniem dotychczasowego stanowiska, że nie jest w stanie wydać pozytywnej rekomendacji. Zdaniem Sądu przedstawione powyżej działania podjęte przez organ administracji pozwalają uznać, że wykonał on w sposób prawidłowy wskazania zamieszczone w przywołanym powyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ocenie natomiast należy poddać wnioski jakie zostały wysunięte ze zgromadzonego materiału. Otóż przychylić się należy do stanowiska organu administracji stwierdzającego, że skarżący nie wykazał by w okresie okupacji przynależał do oddziałów Batalionów Chłopskich. Przyjęty przez organ administracji sposób interpretacji zgromadzonego materiału dowodowego jest prawidłowy i mający logiczne uzasadnienie. W szczególności należy zwrócić uwagę na fakt, że dane dotyczące skarżącego nie znajdują się w żadnych dokumentach zgromadzonych przez Związek zajmujący się działalnością Batalionów Chłopskich, nadto skarżący nie jest członkiem tej organizacji i nie jest znany w swoim środowisku w Okręgu Związku. Nadto skarżący pierwsze wzmianki o działalności w Batalionach Chłopskich podnosi dopiero we wniosku o ponowne rozpatrzenie decyzji, mocą której został pozbawiony uprawnień kombatanckich. Istotną okolicznością jest to, że w pierwotnym wniosku skarżący wspomina o przynależności brata do Batalionów Chłopskich, natomiast pomija całkowicie swoją aktywność w tym zakresie, a w przypadku przynależności zapewne wspomniałby o niej, a podawane uzasadnienie pominięcia tego fragmentu życiorysu nie jest wiarygodne. Przychylić się także należy do przyjętej przez organ administracji oceny zeznań świadków, że nie są one przekonywujące i nie mogą stanowić podstawy przyznania uprawnień kombatanckich z analizowanego tytułu. Kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona z perspektywy przepisów procesowych nie wykazała naruszenia prawa, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy. W odniesieniu do zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie także nie można zgłaszać istotnych zastrzeżeń, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło