IV SA/Gl 60/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2010 r. sprawy ze skargi J.Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy B. z dnia [...], nr [...]. Wójt Gminy B. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 3 ust. 1, art. 41, art. 58, art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.) odmówił J.Ł. przyznania zasiłku celowego specjalnego. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu [...] do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. wpłynął wniosek J.Ł. z prośbą o przyznanie pomocy finansowej wraz z aktualizacją wywiadu środowiskowego. Z tego powodu, że strona przebywa w Domu Pomocy Społecznej w C. aktualizację wywiadu sporządził pracownik socjalny MOPS w C.. W toku postępowania ustalono, że strona nie kwalifikuje się do świadczeń z pomocy społecznej z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego pozwalającego na korzystanie z pomocy finansowej, a nie jest zasadne przyznanie takiej pomocy w trybie art. 41 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej na zakup leków, ponieważ dom pomocy, w którym przebywa pokrywa koszty zakupu niezbędnych lekarstw dla zachowania życia i zdrowia. Zdaniem pracownika przeprowadzającego wywiad środowiskowy, lek zakupiony przez stronę nie jest lekiem ratującym życie, a jedynie wspomagającym funkcjonowanie. Na ten cel przyznawane są świadczenia jedynie wówczas, gdy organ dysponuje niezbędnymi środkami, a w przypadku ośrodka w B. sytuacja finansowa uniemożliwia zaspokojenie zgłoszonej potrzeby. Z decyzją tą nie zgodził się J.Ł., który wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B.. W odwołaniu tym wyraził swoje niezadowolenie z otrzymanej decyzji oraz zakwestionował kluczowe postanowienia decyzji organu pierwszej instancji. W szczególności nie zgodził się z twierdzeniami dotyczącymi tego, że leki przepisane mu przez lekarza nie służą poprawie jego stanu zdrowia, jak również podkreślił, że za leki te musi sam płacić, nadto wskazał na zły stan swojego zdrowia i konieczność udania się na leczenie, na które również nie posiada niezbędnych środków. Dodatkowo podniósł, że po uiszczeniu wszelkich opłat pozostaje mu kwota około [...] zł, która uniemożliwia zaspokojenie wszystkich niezbędnych potrzeb. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ ten wpierw przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania a następnie przybliżyło sytuację strony. W tej części uzasadnienia organ odwoławczy wskazał, że strona wnioskiem z dnia [...] wystąpiła o przyznanie zasiłku celowego na zakup leków. Wyliczony dochód strony przekracza kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej. Następnie organ odwoławczy przytoczył treść art. 39 i art. 41 ustawy o pomocy społecznej dotyczących przyznawania zasiłku celowego oraz specjalnego zasiłku celowego. W dalszej części uzasadnienia wskazano, że Dom Pomocy Społecznej w C., w którym przebywa strona pokrywa w całości leki przepisane przez lekarza, jednakże z uwagi na występowanie skarżącego o przyznanie wnioskowanej pomocy rozpoczęto rozliczanie zakupionych mu leków. Zaakcentowano, że świadczenie przysługujące na podstawie art. 41 ustawy o pomocy społecznej posiada uznaniowy charakter, a organ pomocy społecznej nie jest zobowiązany do zaspokajania wszystkich zgłoszonych potrzeb, tym bardziej iż nie posiada wystarczających środków finansowych, które umożliwiałyby mu zaspokojenie potrzeb zgłoszonych przez stronę. W końcowej części uzasadnienia organ odwoławczy zaznaczył, iż strona jest osobą chorą, jednakże jej potrzeby w zakresie leków zaspokaja placówka w której aktualnie zamieszkuje. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się J.Ł., który wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w skardze tej wystąpił o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o ustalenie, że w dniu złożenia wniosku spełniał wymogi do otrzymania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej. Zakwestionował treść postanowienia organu odwoławczego z dnia [...], jak również zwrócił się o ustalenie, czy organ pierwszej instancji należycie wykonuje zalecenia organu wyższego stopnia. Nie podzielił stanowiska organów administracji w odniesieniu do postanowień art. 58 ustawy o pomocy społecznej, jak również zwrócił się o ustalenie czy zgodne z prawem jest twierdzenie powyższych organów, że dom pomocy społecznej w całości pokrywa zakup niezbędnych leków. Podniósł również, że nie przedłożono mu akt do zapoznania się z całością zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. W dalszej części skargi skarżący przedstawił swoje stanowisko sprowadzające się do wyrażenia niezadowolenia z otrzymanego rozstrzygnięcia, jak również działań podejmowanych przez organy administracji publicznej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia [...] pełnomocnik skarżącego radca prawny K.J. podtrzymał skargę oraz główne jej zarzuty. W piśmie tym obok powielenia dotychczasowych argumentów podniesiono, iż organy administracji w sposób nieprawidłowy przeprowadziły postępowanie, ponieważ zdaniem pełnomocnika skarżącego na dzień złożenia wniosku J.Ł. spełniał wymogi do otrzymania zasiłku celowego, albowiem jego dochód nie przekraczał kryterium dochodowego. Nadto zarzucono zaskarżonej decyzji naruszenie postanowień art. 41 ustawy o pomocy społecznej poprzez błędną jego wykładnię. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa, jednakże częściowo z innych powodów niż podniósł to skarżący. Stosownie, bowiem do postanowień art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 wyżej wymienionej ustawy sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie organy administracji rozpatrywały wniosek skarżącego o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej w kontekście art. 41 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, a zatem uznały, że w przypadku skarżącego występuje przekroczenie kryterium dochodowego uprawniającego do otrzymania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej i z tego powodu rozpatrywały czy w jego przypadku zachodzi szczególna okoliczność uzasadniająca udzielenie takiej formy pomocy. Stanowisko przyjęte przez organy administracji zostało zakwestionowane przez skarżącego, a w szczególności przez jego pełnomocnika w piśmie procesowym skierowanym do tutejszego Sądu z dnia [...]. Przed przystąpieniem do analizy sytuacji osobistej i dochodowej skarżącego należy zauważyć, że stosownie do obowiązujących unormowań prawnych czyli postanowień art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950) kryterium dochodowe uprawniające do ubiegania się o przyznanie świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w przypadku osoby samotnie gospodarującej wynosi 477 zł. Jak wynika z akt administracyjnych skarżący w chwili obecnej jest osobą samotnie gospodarującą przebywającą w domu pomocy społecznej w C. Przed umieszczeniem we wskazanej placówce pomocy społecznej zamieszkiwał na terenie gminy B. i stosownie do postanowień art. 101 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej dla mieszkańca domu pomocy społecznej właściwa jest gmina, która skierowała go do takiego domu. Oznacza to, że pomimo zamieszkiwania przez skarżącego w domu pomocy społecznej zlokalizowanego na terenie miasta C., to gminą właściwą do rozpatrzenia wniosku mieszkańca takiej placówki pomocy społecznej jest gmina, która skierowała go do niej, a tym samym jest nią gmina B. i jej organy uprawnione do podjęcia stosownego rozstrzygnięcia. Tym samym w rozpatrywanej sprawie decyzję w pierwszej instancji wydał organ właściwy, a sygnalizowane w tym zakresie przez skarżącego w skardze naruszenia prawa nie znajdują umocowania. W ramach postępowań dotyczących przyznawania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej jednym z najważniejszych obowiązków organów administracji jest ustalenie, czy osoba lub rodzina ubiegająca się o świadczenia spełnia ustalone przepisami prawa kryterium dochodowe. W rozpatrywanej sprawie organy administracji obu instancji uznały, że dochód skarżącego przekracza kryterium dochodowe przewidziane dla uzyskania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej, jednocześnie w aktach administracyjnych znajduje się informacja, z której wynika, że skarżący otrzymuje zasiłek stały wyrównawczy, z którego potrącana jest odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej. W świetle powyższego zestawienia przywołanych informacji wynika, że organy administracji w przypadku wniosku skarżącego o przyznanie zasiłku celowego na zakup leków ustaliły wysokość kryterium dochodowego odmiennie niż uczyniły to w przypadku zasiłku stałego, który także jest świadczeniem pieniężnym z pomocy społecznej i aby go uzyskać należy spełniać kryterium dochodowe przewidziane dla jego otrzymania. W trakcie postępowania dowodowego skarżący sygnalizował kwestię wadliwości ustalenia wysokości dochodu, jednakże organy administracji obu instancji w ramach prowadzonego postępowania okoliczności tej nie wyjaśniły w sposób prawidłowy i usuwający wszelkie wątpliwości. Takie postępowanie organów administracji wyczerpuje znamiona naruszenia postanowień art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie do postanowień wskazanych przepisów w toku postępowania organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki zmierzające do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do podjęcia rozstrzygnięcia, nadto organ zobligowany jest do zebrania w sposób wyczerpujący materiału sprawy i do wnikliwego jego rozpatrzenia. Dostrzeżone uchybienie wyczerpuje przesłankę uwzględnienia skargi przewidzianą treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – naruszenie innych przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Uchybienia w zakresie ustalenia wysokości dochodu skarżącego rzutują jednocześnie na ocenę prawidłowości wykorzystanego w sprawie świadczenia pieniężnego. Otóż organy administracji przyjęły, że dochód skarżącego przekracza kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej i z tego powodu rozpatrywały jego wniosek w kontekście świadczenia przewidzianego treścią art. 41 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, a zatem zasiłku celowego specjalnego. Dostrzeżone uchybienie w zakresie ustalenia kryterium dochodowego skutkuje tym, że nie można uznać, że organy administracji w sposób prawidłowy zastosowały w sprawie przepisy prawa materialnego, albowiem spełnienie przez skarżącego kryterium dochodowego do otrzymania świadczenia pieniężnego skutkowałoby koniecznością rozpatrzenia sprawy w oparciu o postanowienia art. 39 ustawy o pomocy społecznej, a zatem zasiłku celowego. Sygnalizowane naruszenie przepisów prawa materialnego wyczerpuje przesłankę uwzględnienia skargi przewidzianą treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Konsekwencją niniejszego wyroku jest powrót sprawy do organu pierwszej instancji, który winien w pierwszej kolejności ustalić, czy skarżący w miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku spełniał kryterium dochodowe do otrzymania świadczenia pieniężnego, a w szczególności winien mieć na względzie tę okoliczność, że skarżący w tym okresie miał przyznany zasiłek stały. Dopiero po wnikliwym i precyzyjnym ustaleniu wysokości dochodu J.Ł. organ pierwszej instancji podejmie dalsze działania, które będą uzależnione od przyjętych powyżej ustaleń, albowiem będą one determinowały podstawę prawną podejmowanego rozstrzygnięcia. Przy jego podejmowaniu organ ten zobowiązany będzie do wzięcia pod uwagę tego, że skarżący przebywa w domu pomocy społecznej i w jakim zakresie placówka ta zaspokaja jego potrzeby w zakresie zaopatrzenia w leki oraz uwzględni charakter leków, o zakup których skarżący występuje, a mianowicie, czy są to leki niezbędne dla życia i zdrowia skarżącego, czy też jedynie leki poprawiające standard jego życia. Sąd po myśli art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie orzekał o wykonalności zaskarżonej decyzji, ponieważ mocą tej decyzji odmówiono skarżącemu przyznania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej. Wobec powyższego stosownie do postanowień art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.