IV SA/Gl 602/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik, Sędziowie: WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik, NSA Szczepan Prax (spr.), Protokolant st. ref. Magdalena Nowacka-Brzeźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2006 r. sprawy ze skargi B. Ch. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia nienależnie pobranego świadczenia oddala skargę Decyzją z dnia [...] Starosta C. orzekł o obowiązku zwrotu przez B. Ch. kosztów szkolenia osoby bezrobotnej w kwocie [...] zł, jako nienależnie pobranego świadczenia. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy prawomocną decyzją Wojewody Ś. z dnia [...]. W dniu [...] B.Ch. złożyła wniosek o umorzenie powyżej wskazanej należności, powołując się na swoją ciężką sytuację. Decyzją z dnia [...] Starosta C. na podstawie art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy /Dz.U. Nr 99, poz. 1001 ze zm./ oraz § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 stycznia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy – Ordynacja podatkowa /Dz.U. Nr 6, poz. 54 ze zm./ nie uwzględnił żądania wniosku uznając, że nie zachodzą przesłanki do umorzenia przedmiotowej należności. Jednocześnie w motywach decyzji wskazano na możliwości ubiegania się przez stronę o rozłożenie należności na raty. W terminie otwartym do wniesienia odwołania strona ponownie pisemnie zwróciła się o umorzenie należności podnosząc, że nie ma z czego jej zapłacić mimo możliwości rozłożenia jej na raty. Pismo to potraktowano jako odwołanie od decyzji. Zaskarżoną decyzją Wojewoda Ś. w trybie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa utrzymał w mocy decyzję I instancji. Organ odwoławczy uznał, że nie zachodzą warunki do umorzenia należności, określone w § 3 ust. 1 pkt 4 przytoczonego wyżej rozporządzenia. Nie doszło bowiem do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a kwota należności przekracza ewentualne koszty związane z jej dochodzeniem. Także Wojewoda wskazał na możliwości zawarte w § 4 rozporządzenia w zakresie odraczania terminu spłaty należności, albo rozkładania jej na raty. W skardze B. Ch. zarzuciła, że jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, nie posiada żadnych dochodów i nie korzysta ze środków pomocy społecznej. W tej sytuacji nie ma z czego zapłacić przedmiotowej należności, chociaż istnieje możliwość rozłożenia jej na raty. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy postulował jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W okolicznościach sprawy skargę należy uznać za bezzasadną. Organy administracyjne rozpatrzyły wniosek skarżącej na gruncie właściwych przepisów prawa. Możliwość umorzenia nienależnie pobranego świadczenia przewiduje art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W brzmieniu obowiązującym w czasie wydawania zaskarżonej decyzji przepis ten odwoływał się do zasad określonych w odrębnych przepisach. Przepisy te zamieszczone zostały w powołanym wyżej rozporządzeniu z dnia 16 stycznia 2001 r., wydanym w oparciu o delegację z art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych /Dz.U. Nr 155, poz. 1014 ze zm./. W przypadku skarżącej w grę wchodzi jedynie § 3 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia dotyczący uzasadnionego przypuszczenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji. Co prawda organy administracyjne wskazały na brak wszczęcia postępowania egzekucyjnego, co dla zastosowania tego przepisu nie jest konieczne, jednak należy uznać, że materiał sprawy istotnie pozwalał na wydanie negatywnego rozstrzygnięcia. Otóż nie ulega wątpliwości, że umorzenie należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia może nastąpić tylko w szczególnie uzasadnionych wypadkach, bowiem prowadzi ono do uszczuplenia funduszy publicznych przeznaczonych na ważne społecznie cele. Tym bardziej instytucja umorzenia winna być ostrożnie stosowana przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Dlatego też rozstrzygnięcie tej kwestii pozostawione jest uznaniowej decyzji właściwego organu administracji publicznej. Mimo nie dość starannych motywów zaprezentowanych w decyzjach obu instancji należy przyjąć, że granice owego uznania administracyjnego nie zostały w niniejszym przypadku przekroczone. Za takim stwierdzeniem przemawia zwłaszcza charakter należności obciążających skarżącą. Wynikają one z rezygnacji przez skarżącą z kursu szkoleniowego, finansowanego przez urząd pracy. Enigmatyczne tłumaczenie przez skarżącą, że rezygnacja była wywołana sprawami rodzinnymi, związanymi z wyjazdem, w żaden sposób nie może być uznane za wystarczające usprawiedliwienie rezygnacji z kursu, zwłaszcza że w dniu poprzedzającym rezygnację tj. [...] deklarowała ona, co prawda w stanie [...], dalsze uczęszczanie na kurs, aż do ukończenia jednego modułu /vide: notatka urzędowa w aktach administracyjnych/. Materiał sprawy nie dawał też podstaw do jednoznacznego ustalenia całkowitej nieściągalności należności w ujęciu § 3 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia. Wskazywanie przez skarżącą na brak jakichkolwiek dochodów, niekorzystanie z pomocy społecznej, pozostawanie jej rodziny na utrzymaniu rodziców przy jednoczesnym odrębnym zamieszkiwaniu powoduje, że nie można zakładać nieefektywności postępowania egzekucyjnego. Jest ono przy tym podstawowym trybem do ustalenia wypłacalności zobowiązanego. W ramach postępowania egzekucyjnego prawa skarżącej także będą wystarczająco zabezpieczone. O ile wykaże ono, że nie uzyska się w nim kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, to organ egzekucyjny może umorzyć to postępowanie na podstawie art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Niezależnie od tego obowiązująca od 1.XI.2005 r. nowelizacja art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia /.../ pozwala skarżącej na ponowne wystąpienie z wnioskiem o umorzenie należności. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1270 ze zm./ orzeczono jak w sentencji. SJ/