IV SA/Gl 606/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik (spr.) Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant st. sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2016 r. sprawy ze skargi M.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta C. na podstawie art. 106 ust. 1, art. 3 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2015r. poz. 163) odmówiono M. M. przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup żywności w kwocie 2000 zł. Decyzja ta uchylona została przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (decyzja z dnia [...]r. Nr [...]). Organ odwoławczy stwierdził brak wniosku strony o przyznanie mu zasiłku celowego z przeznaczeniem na żywność, gdyż jego wniosek dotyczył pomocy na utrzymanie bez sprecyzowania celu przeznaczenia wnioskowanych 2 000 zł. Postępowanie w sprawie przyznania zasiłku celowego na żywność uznano zatem za bezprzedmiotowe. Po ponownym rozpatrzeniu wniosku strony, decyzją z dnia [...]r. nr [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta C. na podstawie art. 106 ust. 1, art. 3 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004r. (t.j. Dz. U. z 2015r. poz. 163), odmówiono stronie przyznania zasiłku celowego na utrzymanie w kwocie 2 000 zł. W ramach ustaleń faktycznych sprawy organ stwierdził, że strona nie przekracza kryterium dochodowego nadto spełniona jest dodatkowa przesłanka w postaci bezrobocia. Jednak, zdaniem organu, niezbędne potrzeby wnioskodawcy pozostają zaspokojone poprzez przyznanie mu na podstawie odrębnych decyzji świadczeń w postaci zasiłku celowego na żywność, środki czystości, odzież i obuwie, opał i zasiłek okresowy. Ze względu na fakt niewykazania dalszych, niezbędnych potrzeb wymagających zaspokojenia, które odpowiadałyby celom wyznaczonym w treści art. 39 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, a także ze względu na ograniczone środki finansowe i konieczność zapewnienia świadczeń większej ilości świadczeniobiorców uznano, że zasiłek celowy w wysokości 2 000 zł z przeznaczeniem na utrzymanie nie mieści się w możliwościach finansowych OPS i nie odpowiada celom pomocy społecznej. W odwołaniu wskazano, że wnioskowane 2 000 zł należą się odwołującemu począwszy od 25 sierpnia 2014r., a więc od dnia opuszczenia aresztu śledczego. Nadto podniesiono argumenty dotyczące braku możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ze względu na nieobecność wnioskodawcy w miejscu zamieszkania z przyczyn obiektywnych i znanych organowi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r. nr [...] wydaną na podstawie art.138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy podzielił ustalenia stanu faktycznego dokonane w postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji stwierdzając, że odwołujący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jego dochodem jest dodatek mieszkaniowy w wysokości 78,95 zł, nadto zachodzi u niego dysfunkcja w postaci bezrobocia. Jest zatem osobą spełniającą kryterium dochodowe uprawniające do przyznania pomocy społecznej. Taką pomoc ma zapewnioną, gdyż został przyznany mu zasiłek celowy na żywność, środki czystości, odzież, obuwie, opał, a także zasiłek okresowy. Odnosząc się do treści art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zauważono, że przedstawione tam wyliczenie celów, na jakie przyznany być może zasiłek celowy wskazuje, iż celem takim jest zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych, a wiec takich potrzeb, bez zaspokojenia których osoba nie może egzystować, zagrożone są warunki jej życia i zdrowia. Zasiłek celowy nie może być natomiast podstawowym źródłem utrzymania i nie służy zaspokojeniu każdej potrzeby życiowej. Zadaniem pomocy społecznej jest udzielanie podopiecznym pomocy i wsparcia. Podzielono także stanowisko organu I instancji co do tego, że liczba środków finansowych przeznaczonych do dyspozycji organów administracji jest ściśle określona. Tylko w wyznaczonych granicach jest możliwe realizowanie celów określonych w ustawie o pomocy społecznej. Organy zobowiązane są do rozdzielania przyznanych im środków pomiędzy stale rosnąca liczbę osób wymagających wsparcia. Tym samym uznano za słuszne zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji podzielając wyrażone tam stanowisko, że zasiłek celowy wnioskowany na utrzymanie w wysokości 2 000 zł nie odpowiada celom pomocy społecznej. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M.M. zarzucił organom brak przeprowadzenia u niego wywiadu środowiskowego. Ponadto stwierdził, że jeśli organy nie dysponują kwotą 2000 zł, to powinny przyznać mu jakąś część z tej kwoty. Stwierdził, że wnioskowane pieniądze należały mu się i były mu pilnie potrzebne w momencie opuszczenia aresztu śledczego. Jest bezrobotny i nie ma szans na podjęcie zatrudnienia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie przedstawiając tożsame, co w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, argumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Po myśli art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014, poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 ww. ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a zatem ocenia legalność decyzji również z urzędu. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku celowego określonego w treści wniosku inicjującego postępowanie administracyjne jako zasiłek celowy na utrzymanie w wysokości 2 000 zł. Zasiłki celowe należą do jednego z rodzajów świadczeń przyznawanych w ramach pomocy społecznej, a zasady ich przyznawania uregulowane zostały w ustawie z dnia 12 marca 2014r. o pomocy społecznej. Obowiązkiem organów było zatem rozstrzygnąć wniosek skarżącego z uwzględnieniem przepisów wskazanego aktu prawnego. Słusznie zatem organ odwoławczy odwołał się do treści art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, w którym określa się zasadniczy cel tej pomocy jako instytucji polityki społecznej państwa. Celem tym jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Słusznie też organ odwoławczy przywołał brzmienie art. 3 ust. 1 i 4 ustawy o pomocy społecznej wskazując, że pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Jednakże potrzeby tych osób powinny być uwzględnione jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Akta sprawy administracyjnej przedstawione Sądowi wraz ze skargą pozwalają stwierdzić, że wniosek skarżącego został oceniony w postępowaniu administracyjnym z uwzględnieniem przedstawionych powyżej podstawowych celów i zasad działania pomocy społecznej. Z decyzji administracyjnych wydanych w okresie od lutego do marca [...]r. wynika, że skarżący uzyskał pomoc społeczną w postaci zasiłku okresowego, świadczenia pieniężnego na żywność, zasiłku celowego na zakup środków czystości, zasiłku celowego na zakup odzieży i obuwia jesienno-zimowego, a nadto w styczniu 2015r. otrzymał paczkę żywnościową z OPS. Trafnie zatem przyjęto, że podstawowe, niezbędne dla zapewnienie egzystencji skarżącego potrzeby, zostały uwzględnione. Przypomnieć nadto trzeba, że decyzje dotyczące zasiłków celowych, mają charakter uznaniowy. Nawet spełnienie przez ubiegającego się o zasiłek warunków koniecznych do jego uzyskania nie tworzy roszczenia o przyznanie świadczenia w wysokości lub formie uznanej przez stronę za odpowiednią. Bezspornie zatem to organ, w ramach przyznanej mu władzy dyskrecjonalnej, jest uprawniony do wskazania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń w zależności od stanu faktycznego sprawy. Konsekwentnie do powyższego nie zawsze osoba spełniająca ustawowe kryteria do przyznania świadczenia, świadczenie to otrzyma w formie i wysokości, jakiej oczekuje. Organ pomocy społecznej jest uprawiony do oceny wniosku nie tylko poprzez pryzmat potrzeb niezbędnych w subiektywnym odczuciu wnioskodawcy. Ocena taka musi być dokonana z uwzględnieniem potrzeb tego podmiotu ocenionych obiektywnie w aspekcie zasad określonych w art. 2 ust. 1 i 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Pomoc społeczna nie ma więc z założenia służyć pełnemu zaspokajaniu potrzeb podopiecznych. Celem pomocy społecznej nie jest także zapewnianie świadczeniobiorcy stałego źródła utrzymania, na poziomie i w wysokości przez niego oczekiwanej. Nie wszystkie potrzeby i nie w każdym zakresie mogą być zaspokojone lecz tylko te, które są niezbędne. Przy niedostatecznej ilości środków, jakimi dysponują organy pomocy społecznej, co zostało podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i jest okolicznością powszechnie znaną, niewymagającą przeprowadzania dodatkowego dowodu, a także przy wzrastającej liczbie osób oczekujących wsparcia finansowego, organy pomocy społecznej zobowiązane są do racjonalnego gospodarowania posiadanymi środkami. Przyznanie skarżącemu kwoty 2 000 zł na niezwykle ogólnikowo określone potrzeby związane z jego utrzymaniem, w stanie faktycznym sprawy, pozostawałoby w sprzeczności z generalnymi celami i zasadami instytucji jaką jest pomoc społeczna. Przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argumentacja pozwalała Sądowi na ocenę zasadności przesłanek, którymi organy kierowały się podczas jej wydawania. Nie można ich było uznać za dowolne, jako że znajdują oparcie w przepisach prawa. Organy przeanalizowały tak potrzeby wnioskodawcy jak i możliwości pomocy społecznej prawidłowo dochodząc do stanowiska, że żądana przez skarżącego pomoc nie może być w ustalonych okolicznościach przyznana. Kontrolowane decyzje okazały się więc zgodne z prawem. Z podanych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2012r. poz. 270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji. .