IV SA/Gl 607/14

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 6 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E.F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie świadczeń rodzinnych, w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata lub radcy prawnego postanawia: ustanowić radcę prawnego dla skarżącej; W skardze z dnia 13 maja 2014 r. E.F. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o "przydzielenie bezpłatnej pomocy prawnej" powołując się na trudną sytuację materialną. Wobec faktu, iż powyższe żądanie nie zostało wyrażone w wymaganej przepisami formie, zarządzeniem z dnia 7 lipca 2014 r. wezwano skarżącą o nadesłanie wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, według ustalonego wzoru. Skarżąca złożyła rzeczony formularz w dniu 31 lipca 2014 r. precyzując, iż zakres jej żądania obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata lub radcy prawnego. Równocześnie podniosła, że jest matką samotnie wychowującą troje dzieci (w tym dwoje małoletnich i jedno osiemnastoletnie) oraz, iż nie posiada żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Wskazała przy tym, że źródłem utrzymania jej rodziny są alimenty w kwocie 1.650 zł oraz dochód, który uzyskuje z tytułu umów o pracę (odpowiednio 111,25 zł i 1.450,40 zł). Nadto wnioskodawczyni podkreśliła, że ponoszone przez nią koszty związane z zamieszkiwanym lokalem wynoszą około 1.000 zł, a równocześnie obciążona jest znacznymi zobowiązaniami z tytułu zaciągniętych kredytów, na co miesięcznie przeznacza około 1.500 zł. Następnie, to jest w odpowiedzi na wezwania do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych ujętych we wniosku, strona nadesłała rozliczenie potwierdzające wysokość czynszu za mieszkanie (493,58 zł) oraz wyciągi bankowe obrazujące wysokość pobieranych przez nią wynagrodzeń w ramach dwóch stosunków pracy (odpowiednio 1.314,25 zł i 737,45 zł), a także kwoty alimentów otrzymywanych na dzieci, w wysokości ogółem 1.750 zł (wyjaśnienia w tym zakresie strona zawarła w piśmie z dnia 23 września 2014 r. - karta nr 67 akt sprawy). Nadto wnioskodawczyni przedłożyła wyciągi bankowe dotyczące opłat za energię elektryczną, usługi telekomunikacyjne i ubezpieczenie, a także potwierdzające spłaty należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń oraz z tytułu zobowiązań w ramach zaciągniętych kredytów. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. W pierwszej kolejności należy odnotować, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja administracyjna wydana w przedmiocie świadczeń rodzinnych, które stanowią formę szeroko pojętej pomocy społecznej. W rezultacie, wnioskodawczyni jest w tej sprawie objęta zwolnieniem od kosztów sądowych z mocy samego prawa, na podstawie z art. 239 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., a co za tym idzie, jej wniosek o zwolnienie z obowiązku uiszczenia rzeczonych kosztów jest bezprzedmiotowy i jako taki nie podlega rozpoznaniu. Odnosząc się natomiast do wniosku E.F. o ustanowienie pełnomocnika godzi się przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do jej brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli po myśli art. 245 §3 cytowanej regulacji, mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dokonana w tym kontekście analiza stanu majątkowego skarżącej doprowadziła do konkluzji, że okoliczności sprawy uzasadniają uwzględnienie zgłoszonego żądania. Z oświadczeń wyżej wymienionej wynika bowiem, że nie posiada ona żadnych zasobów finansowych ani łatwego do spieniężenia majątku. Jakkolwiek przy tym dochód netto przypadający na jej gospodarstwo domowe jest dość wysoki gdyż wynosi 3.801,70 zł (potwierdzone stosownymi wyciągami bankowymi alimenty, w kwocie 1.750 zł oraz dwa wynagrodzenia w wysokości ogółem 2.051,70 zł), to jednak uznano, że nie umożliwia on dokonania oszczędności wystarczających na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika. Należy bowiem podkreślić, że po pierwsze - rodzina ta składa się z czterech osób, zatem dochód per capita wynosi tu nieco ponad 950 zł. Po drugie natomiast - jest ona obciążona bardzo wysokimi wydatkami, w tym między innymi spłatą licznych zobowiązań kredytowych (patrz: nadesłane wyciągi bankowe), do czego należy wszak doliczyć niezbędne koszty jakie wiążą się zazwyczaj z zakupem środków czystości i odzieży oraz wyżywieniem czteroosobowej rodziny, a także z edukacją trojga dzieci. Zważywszy powyższe należało przyjąć, że wnioskująca nie jest w stanie wygenerować środków na pokrycie kosztów udziału radcy prawnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, bez uszczerbku w niezbędnych potrzebach bytowych jej oraz dzieci. Dlatego postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a., w związku z art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy. Przyznając prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego wzięto nadto pod uwagę obciążenie poszczególnych korporacji zawodowych, w tym adwokackiej i radcowskiej, sprawami, w których Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach ustanawia profesjonalnych pełnomocników.