IV SA/Gl 607/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dnia 17 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; W treści skargi z dnia [...] r. S.Ś. wniosła o ustanowienie radcy prawnego lub adwokata z urzędu powołując się na trudna sytuację materialną wynikającą z faktu, iż samotnie wychowuje małoletnią córkę i osiąga niski dochód. Następnie, odpowiadając na stosowne wezwanie skarżąca nadesłała urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym sprecyzowała, iż domaga się ustanowienia adwokata, a nadto zwolnienia od kosztów sądowych. Równocześnie oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką, nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani nieruchomości i utrzymuje się z zatrudnienia w pełnym wymiarze godzin otrzymując w tych ramach najniższe wynagrodzenie za pracę. Wezwaniem z dnia 12 lipca 2018 r. zwrócono się do skarżącej o uprawdopodobnienie danych, na które się powołała. W tym zakresie wezwano ją o: - udokumentowanie aktualnej wysokości netto uzyskiwanego dochodu. Wskazano, iż należy w tym celu przedłożyć aktualne (wydane w roku 2018) zaświadczenie pracodawcy o wysokości pobieranego wynagrodzenia, wydruk z listy płac lub wyciąg bankowy potwierdzający otrzymanie płacy za ostatni miesiąc na konto; - podanie orientacyjnej miesięcznej wysokości ponoszonych kosztów bieżącego utrzymania (czynsz, opłaty za tzw. media czyli energię elektryczną, gaz, wodę, wywóz nieczystości, usługi telekomunikacyjne itd., a także zakup żywności, środków czystości, leczenie i zakup leków, inne wydatki). Wskazano przy tym, że wydatki ponoszone z tytułu czynszu oraz opłat za tzw. media należy nadto udokumentować stosownymi dowodami wpłaty, fakturami VAT, paragonami itp. - sprecyzowanie, czy strona pobiera aktualnie świadczenia z zakresu szeroko pojętej pomocy społecznej (np. zasiłek celowy, dodatek mieszkaniowy, świadczenia rodzinne), a jeżeli tak - nadesłanie kopii wszystkich decyzji, na mocy których pobrała te świadczenia w okresie ostatnich 2 miesięcy lub zaświadczenia ośrodka pomocy społecznej potwierdzającego ten fakt. W wyznaczonym siedmiodniowym terminie, który upłynął z dniem 31 lipca 2018 r., wnioskodawczyni nie udzieliła na powyższe wezwanie żadnej odpowiedzi. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. W pierwszej kolejności należy odnotować, że przedmiotem skargi złożonej przez stronę jest postanowienie wydane w sprawie dotyczącej świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, które to świadczenie stanowi formę szeroko pojętej pomocy społecznej. Wnioskodawczyni jest więc w niniejszym postępowaniu sądowym objęta zwolnieniem od kosztów sądowych z mocy samego prawa na podstawie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) - zwanej dalej "p.p.s.a.", a w konsekwencji, jej wniosek o zwolnienie z obowiązku uiszczenia rzeczonych kosztów jest od samego początku bezprzedmiotowy i dlatego nie podlega rozpoznaniu (stanowisko zbieżne z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 6 lipca 2018 r. - karta nr 17 akt sprawy). Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącej o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika trzeba wskazać, że po myśli art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej, prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a., mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Treść tego unormowania nie pozostawia wątpliwości, że o przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których wnioskodawca zamierza wywieść skutki prawne leży po jego stronie, a rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie przezeń udowodnione (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Zważywszy powyższe uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania albowiem skarżąca nie uzupełniła i nie uprawdopodobniła oświadczeń, które podniosła we wniosku, nie nadsyłając jakichkolwiek dokumentów, które potwierdzałyby jej dochody ani nie udzielając żadnych wyjaśnień dotyczących ponoszonych przez nią kosztów utrzymania. Trzeba tu raz jeszcze zaznaczyć, że S. Ś. została do tego wyraźnie wezwana zarządzeniem z dnia [...] r. Wezwanie to było niezbędne, albowiem dokumentacja dołączona do akt administracyjnych niniejszej sprawy obrazuje jej sytuację materialną sprzed ponad roku i dlatego nie mogła być uznana za aktualną. Doręczenie powyższego wezwania nastąpiło w dniu 24 lipca 2018 r., a w konsekwencji, wyznaczony w nim siedmiodniowy termin upłynął odpowiednio z dniem 31 lipca 2018 r. W terminie tym strona nie udzieliła żadnej odpowiedzi, a w rezultacie nie sposób uznać, aby spełniła wymóg, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Przyznanie prawa pomocy jest bowiem możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Obowiązkiem strony jest zatem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Niewykonanie przez stronę obowiązków nałożonych na nią w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest z kolei przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w rezultacie uniemożliwia przyznanie jej tego dobrodziejstwa procesowego w żądanym zakresie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05 - dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Odstępując od wykonania wezwania z dnia 12 lipca 2018 r. skarżąca nie zachowała przesłanki określonej w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i dlatego postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 przywołanej ustawy.