IV SA/Gl 607/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędzia NSA Szczepan Prax, Protokolant Starszy Referent Damian Szczurowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2018 r. sprawy ze skargi S.Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego oddala skargę. Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. decyzją z dnia [...] r., nr [...], uznał, że świadczenie wychowawcze wypłacone S. S. (dalej w skrócie: "skarżąca") na mocy decyzji z dnia [...] r., w okresie od stycznia 2017 r. do sierpnia 2017 r., na rzecz córki P. S., w łącznej wysokości 4 000,-zł. zostało nienależnie pobrane oraz zażądał jego zwrotu wraz z odsetkami za opóźnienie w wysokości 231,76-zł. wraz z dalszymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia 15 marca 2018r. do dnia zapłaty. Decyzja ta została doręczona skarżącej w dniu 27 marca 2018 r. (wtorek). Skarżąca w dniu 11 kwietnia 2018 r. złożyła odwołanie od powyższej decyzji w Kancelarii Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu zaznaczyło, że zgodnie z art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej w skrócie: "k.p.a."), odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie od dnia jej ogłoszenia. Warunkiem skuteczności czynności procesowej wniesienia odwołania jest zatem zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. W związku z powyższym organ odwoławczy jest zobowiązany w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 18.11.1999 r. sygn. akt I SA 330/99 Lex nr 487/49; wyrok NSA w Warszawie z dnia 16.02.1998 r. sygn. akt IV SA 727/96, Lex nr 43307). Jeśli organ odwoławczy ustali, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu i nie przywrócono terminu do wniesienia odwołania, w trybie art. 58 i art. 59 k.p.a., to jest zobowiązany do stwierdzenia w drodze postanowienia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W treści decyzji organu I instancji skarżąca została prawidłowo pouczona, że od decyzji przysługuje jej prawo wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach za pośrednictwem tego organu, w terminie 14 dni od daty otrzymania decyzji. Wspomniana decyzja została doręczona stronie w dniu 27 marca 2018 r. Natomiast skarżąca dopiero w dniu 11 kwietnia 2018 r. osobiście złożyła odwołanie w Kancelarii Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B., czyli po terminie wymaganym przepisami prawa. Termin ten, zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a., upłynął z dniem 10 kwietnia 2018 r. (wtorek). W tej sytuacji, nastąpiło uchybienie terminu do wniesienia odwołania i organ odwoławczy nie jest uprawniony do merytorycznego orzekania w sprawie, gdyż stanowiłoby to rażące naruszenie prawa. W skardze z dnia 21 maja 2018 r. skarżąca zauważyła, że jest matką samotnie wychowującą 10 letnią córkę. Składając wniosek o przyznanie świadczenia "500+" przedłożyła wszystkie wymagane dokumenty i zaświadczenia, a po ich przeanalizowaniu otrzymała pozytywną decyzję, ponieważ dochód na osobę w rodzinie nie przekraczał określonego progu, tj. kwoty 800,- zł. (miesięcznie). Dlatego wnioskowała o zaniechanie żądania zwrotu tego świadczenia. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) kompetencje sądów administracyjnych ograniczone zostały wyłącznie do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W granicach przyznanych kompetencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny ocenia jedynie prawidłowość zastosowania w postępowaniu administracyjnym przepisów obowiązującego prawa materialnego i procesowego oraz trafność ich wykładni. Kontrola dokonywana przez Sąd nie może zatem opierać się na innych kryteriach, takich jak kryterium celowości, słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Akt administracyjny jest zgodny z prawem, jeżeli jest zgodny z przepisami prawa materialnego i prawa procesowego. Podkreślenia wymaga ponadto, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (por. art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, zwanej dalej w skrócie: "p.p.s.a."). Na wstępie zważyć należy, że w niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. W takiej sytuacji merytoryczne kwestie związane z zasadnością rozstrzygnięcia o zwrocie należności z tytułu nienależnie wypłaconego świadczenia wychowawczego nie mogły podlegać kontroli Sądu ani wpłynąć na treść wydanego wyroku. Sąd był bowiem uprawniony wyłącznie do oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wydanego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach. Kwestia ta nie budzi wątpliwości w utrwalonym orzecznictwie sądowym. Odnosząc się bezpośrednio do zaskarżonego postanowienia wymaga podkreślenia, iż problematyka związana z wnoszeniem środków odwoławczych od rozstrzygnięć podejmowanych przez organy administracji publicznej została kompleksowo uregulowana w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie t.j.: Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, zwanej dalej jak dotychczas w skrócie: "k.p.a."). Stosownie do treści art. 129 § 1 i 2 k.p.a., odwołanie od decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji wnosi się za pośrednictwem tego organu w terminie 14 dni od daty jej doręczenia stronie. Z akt sprawy wynika jednoznacznie, iż doręczenie skarżącej decyzji z dnia [...] r. nastąpiło w dniu 27 marca 2018 r., co znajduje potwierdzenie w zwrotnym potwierdzeniu odbioru znajdującym się w aktach administracyjnych (k. 7). Skarżąca w przywołanej decyzji została prawidłowo pouczona o przysługujących jej środkach odwoławczych. W konsekwencji, termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 10 kwietnia 2018 r. (wtorek). Równocześnie jest poza sporem, że odwołanie zostało złożone osobiście przez skarżącą w dniu 11 kwietnia 2018 r. Przenosząc powyższe uwagi na stan faktyczny niniejszej sprawy wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania lub uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Zgodnie z przyjętą doktryną, jak również z istniejącym orzecznictwem sądów administracyjnych powyżej powołany przepis nakłada na organy administracji obowiązek przeprowadzenia kontroli danego środka odwoławczego pod względem formalnym. Inaczej mówiąc pierwszą czynnością jaką winien podjąć organ po otrzymaniu odwołania jest sprawdzenie, czy wniesiony środek zaskarżenia jest dopuszczalny i czy został wniesiony w przepisanym terminie. Stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż przysługujący stronie środek zaskarżenia został wniesiony z uchybieniem terminu, powoduje bezskuteczność odwołania czego następstwem jest ostateczność decyzji organu I instancji. Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania może pozostać w obrocie prawnym, bowiem jest zgodne z obowiązującym prawem. Odnosząc się do argumentacji zawartej w skardze i podnoszonych w niej okoliczności należy wskazać, że nie zasługują one na uwzględnienie, bowiem doręczenie decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] r. nastąpiło prawidłowo w dniu 27 marca 2018 r. i od tej daty rozpoczął się bieg terminu do wniesienia odwołania, który upłynął w dniu 10 kwietnia 2018 r. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.