IV SA/Gl 608/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Bożena Miliczek - Ciszewska Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2016 r. sprawy ze skargi H. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta R., na mocy art. 193 i 194 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t. j. Dz. U. z 2015 r., poz. 332, dalej: ustawa) oraz uchwały nr [...] Rady Miasta R. z dnia [...] r. w sprawie określenia szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności i rozłożenia na raty oraz odstępowania od ustalenia opłaty z pobyt dziecka w pieczy zastępczej, ustalono H. W. i A. W. opłatę za pobyt dziecka- J. W. w pieczy zastępczej na okres od 1 stycznia 2015 r. do 30 kwietnia 2016 r. w wysokości 660 zł miesięcznie. W motywach uzasadnienia organ I instancji w pierwszej kolejności wskazał, że postanowieniem Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] r. sygn. akt [...] umieszczono J.W. w pieczy zastępczej. W dniu 12 stycznia 2015 r. wszczęto z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia opłat za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej. Dalej organ podniósł, że za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości przyznanych świadczeń oraz dodatków w przypadku umieszczenia w rodzinie zastępczej spokrewnionej, rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka. Opłatę ponoszą rodzice od dnia umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej. (art. 193 ustawy). Rodzinie zastępczej, na każde umieszczone dziecko, przysługuje świadczenie na pokrycie kosztów jego utrzymanie, nie niższe niż kwota 660 zł miesięcznie, w przypadku dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej spokrewnionej (art. 80 ust. 1 pkt 1 ustawy). Następnie organ I instancji stwierdził, że art. 194 ust. 2 ustawy daje podstawę określenia przez radę powiatu szczegółowych warunków umarzania w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ustawy. Jednocześnie organ podniósł, że zgodnie z § 3 obowiązującej na terenie Miasta R. uchwały nr [...] z dnia [...] r. warunkiem zastosowania którejkolwiek ulg objętych uchwałą jest współdziałanie zobowiązanego w rozwiązywaniu sytuacji życiowej, która doprowadziła do umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej. Ustalono, że H. W. współpracuje z Ośrodkiem, celem udokumentowania własnej sytuacji osobistej i materialnej. Dalej organ I instancji zacytował § 7 ust. 2 wskazanej wyżej uchwały, który stanowi, że odstąpienie od ustalenia opłaty może nastąpić w następujących sytuacjach: 1) gdy osoba zobowiązana jest całkowicie niezdolna do pracy, a jej dochód lub dochód na osobę w rodzinie osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty nie przekracza 200 % kryterium dochodowego, 2) gdy zobowiązany płaci alimenty na dziecko upieczone w pieczy zastępczej miesięcznie w kwocie nie niższej niż 50 % wysokości miesięcznej opłaty za pobyt dziecka w pieczy, 3) gdy dochód na osobę w rodzinie osoby zobowiązanej do ponoszenia opłat wynosi nie więcej niż 200 % kryterium dochodowego, a osoba zobowiązana wychowuje inne dzieci pozostające pod jej opieką lub ponosi odpłatność za pobyt innych członków rodziny w jednostkach pomocy społecznej, innych instytucjach zapewniających całodobową opiekę, leczenie, rehabilitację, w pieczy zastępczej lub wystąpiła inna uzasadniona okoliczność, w szczególności długotrwała lub ciężka choroba, niepełnosprawność, znaczne straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych. Zdaniem organu z przepisu tego wynika, że nawet w sytuacji, gdy w sprawie zaistnieją wskazane w nim zdarzenia, to organ może, a nie musi zastosować ulgę w formie odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej. Odmowa nie może nosić znamion dowolności, ale musi mieścić się w granicach uznania administracyjnego. Organ wskazał również, że w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego ustalono, że H. W. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką. Na dochód rodziny składa się emerytura matki oraz wynagrodzenie strony za pracę. Dochód w miesiącu grudniu 2014 r. wyniósł 2001,73 zł i przekroczył ustalone kryterium dochodowe, które dla rodziny H.W. wynosi 912 zł. Ustalono ponadto, że w miesiącu grudniu 2014 r. strona nie przekazała alimentów na córkę. Wobec powyższego organ uznał, że nie ma przesłanek do odstąpienia z urzędu od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej. Od powyższej decyzji H. W. wniosła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. odwołanie domagając się umorzenia w całości opłat za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej wraz z odsetkami. Odwołująca oświadczyła, że aktualnie pracuje na umowę zlecenie. Nie posiada prawa do zasiłku chorobowego ani urlopu wypoczynkowego. Poinformowała, że przekazuje na rzecz córki alimenty w kwocie 150 zł miesięcznie, na co posiada potwierdzenia. Odwołująca podkreśliła, że pomocy finansowej udziela jej matka wskazując jednocześnie na swoją złą sytuację majątkową i zdrowotną. A. W. również złożył odwołanie, w którym zakwestionował decyzję organu I instancji powołując się na swoją trudną sytuację życiową i zdrowotną. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., na mocy art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej k.p.a.) zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy. Uzasadniając swoje stanowisko Kolegium w pierwszej kolejności przytoczyło dotychczasowy przebieg postępowania wskazując regulacje prawne przedmiotu. Następnie organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji z urzędu rozpatrzył wniosek o odstąpieniu od ustalenia odpłatności, bowiem strona nie spełnia wymagań określonych w § 7 uchwały. Zatem jeżeli organ I instancji ustalił opłatę, to implikuje brak podstaw do wydania rozstrzygnięcia o odmowie odstąpienia. W takim wypadku, zdaniem Kolegium, w sytuacji istnienia w obrocie prawnym decyzji ustalającej odpłatność za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, a zarazem późniejszej zmiany sytuacji strony pozostaje organowi I instancji jedynie orzekanie o umorzeniu, odroczeniu bądź rozłożeniu na raty ustalonej odpłatności. Z kolei w przypadku złożenia przez stronę wniosku o odstąpieniu od ustalonej odpłatności (gdy w obrocie prawnym znajduje się już decyzja ustalająca odpłatność), to zdaniem Kolegium należy rozważyć wydanie postanowienia w trybie art. 61a § 1 k.p.a. Na koniec organ II instancji dodał, że w sprawie strona złożyła wniosek o umorzenie opłaty, który może być rozpatrzony dopiero po uprawomocnieniu się decyzji w sprawie jej ustalenia. Organ odwoławczy w ogóle nie odniósł się do odwołania A. W. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skardze H. W. wniosła o umorzenie w całości opłat za pobyt dziecka w pieczy zastępczej wraz z odsetkami. Poinformowała, że pracuje na podstawy umowy zlecenie jako pomoc kuchenna w firmie cateringowej. W związku z formą umowy nie posiada prawa do zasiłku chorobowego ani urlopu wypoczynkowego, a każda nieobecność w pracy skutkuje obniżeniem wynagrodzenia. Skarżąca ponownie wskazała, że przekazuje córce alimenty w kwocie 150 zł miesięcznie i nie ma w tej kwestii żadnych zaległości. Dodatkowo skarżąca opisała swoją trudną sytuację finansową i zdrowotną. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.Dz.U. z 2014 r., poz.1647 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące przy tym są przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej jako P.p.s.a. (Dz.U. z 2012 r. poz. 270) tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn, niż w niej podniesionych. Sądowa kontrola wykazała bowiem, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem należało ją wyeliminować z obrotu prawnego. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. o ustaleniu odpłatności za pobyt dziecka J.W. w pieczy zastępczej. Zdaniem Sądu organ odwoławczy naruszył przepisy zasady postępowania dotyczące rozpoznawania odwołań, uregulowane w rozdziale 10 działu II Działu K.p.a. Podkreślenia wymaga, że decyzja ostateczna w przedmiotowej sprawie powinna obejmować rozpoznanie wszystkich prawidłowo złożonych odwołań. Prawo do rozpoznania odwołania wynika z art. 127 § 1 K.p.a. w związku z art. 15 K.p.a. Tymczasem Kolegium w przedmiotowej sprawie rozpoznało jedynie odwołanie H. W. z dnia 20 kwietnia 2015 r. i wydało decyzję ostateczną, jednakże nie zostało rozpoznane odwołanie z dnia 20 kwietnia 2015 r. wniesione przez A. W. W ocenie Sądu wydana przez organ odwoławczy decyzja powinna oceniać kompleksowo wszystkie odwołania, które wpłynęły od decyzji organu I instancji w danej sprawie. Wobec powyższego należy stwierdzić, że Kolegium w toku postępowania dopuściło się poważnego uchybienia procesowego, stanowiącego naruszenie przepisów dotyczących odwołań i miało to istotny wpływ na wynik sprawy. Ze względu na stwierdzone uchybienia decyzji organu odwoławczego, Sąd uznał za przedwczesne ustosunkowanie się do zarzutów merytorycznych skargi. Obowiązkiem organu odwoławczego w toku ponownego rozpoznania sprawy będzie odniesienie się do zarzutów podniesionych w obydwu odwołaniach, a następnie wydanie rozstrzygnięcia zgodnie z art. 138 K.p.a. oraz jego prawidłowe doręczenie na adres stron. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. P.p.s.a. jak na wstępie.