IV SA/Gl 61/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Protokolant referent stażysta Katarzyna Wajs po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2008r. sprawy ze skargi D. C. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przeniesienia do rezerwy oddala skargę Wojskowy Komendant Uzupełnień w B.-B. decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 46 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 224, poz. 2416 ze zm.) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego nie przeniósł D.C. do rezerwy. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że poddał analizie zgromadzony materiał dowodowy w sprawie i ustalił, że D.C. był wzywany do stawienia się w WKU w B.-B. w celu odbycia zasadniczej służby wojskowej od dnia wygaśnięcia decyzji o odroczenie ze względu na ważne sprawy osobiste. Wezwania te pochodziły z [...]; z [...] i z [...]. Nadto organ ten zaznaczył, że termin osiemnastu miesięcy biegnie od [...] to jest od dnia, kiedy skończył się stronie pobyt w S. trwający od [...] do [...]. W świetle przedstawionego stanu faktycznego nie została wypełniona norma prawna przewidziana treścią art. 46 ust. 1 o powszechnym obowiązku obrony RP uzasadniająca przeniesienie do rezerwy. Odwołanie od tej decyzji w imieniu D.C. wniósł jego pełnomocnik adwokat J.S. W odwołaniu tym zarzucił organowi pierwszej instancji naruszenie art. 46 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP, ponieważ przepis ten nie miał w sprawie zastosowania, jak również naruszenie art. 46 ust. 3 wyżej wymienionej ustawy poprzez jego niezastosowanie mimo, że w rozpatrywanej sprawie ten przepis powinien być podstawą rozstrzygnięcia. W motywach skargi podniósł, że D.C. jako powód przeniesienia do rezerwy podnosił to, że nie został powołany do odbycia zasadniczej służby wojskowej w ciągu osiemnastu miesięcy następujących po dniu wygaśnięcia decyzji o odroczeniu zasadniczej służby wojskowej (art. 46 ust. 3 pkt 1 powoływanej ustawy). W dalszej części odwołania pełnomocnik dokonał analizy historycznej treści art. 46 ust. 3 powyższej ustawy. Zdaniem odwołującego się aktualną treść przywołanego przepisu należy ujmować na zasadzie samodzielnej podstawy, stanowiącej wyjątek od zasady ogólnej przenoszenia do rezerwy. Jeżeli zatem został spełniony warunek podstawowy to jest nie powołanie poborowego do odbycia zasadniczej służby wojskowej w ciągu osiemnastu miesięcy od wygaśnięcia decyzji o odroczeniu, to z kategorycznego i jednoznacznego brzmienia tego przepisu wynika, że poborowy powinien być przeniesiony do rezerwy. Nadto zaznaczono, że D.C. wyjeżdżając za granicę, czy nie stawiając się dwukrotnie na wezwanie nie czynił tego rozmyślnie i z zamiarem uchylenia się od odbycia zasadniczej służby wojskowej. W szczególności wezwanie z [...] nie zostało przez odwołującego się odebrane, gdyż o nim nie wiedział, natomiast drugie wezwanie zostało odebrane przez matkę podczas jego nieobecności spowodowanej wyjazdem za granicę. O fakcie przebywania syna za granicą i niemożności stawienia się, matka odwołującego się informowała telefonicznie WKU. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w K. decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 46 ust. 3 pkt 4 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji organ ten przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, jak również dokonał analizy czynności podejmowanych przez odwołującego się oraz organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy uznał, że decyzja organu pierwszej instancji jest zgodna z obowiązującym stanem prawnym. Organ ten przyznał, że zgodnie z art. 46 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy poborowych niepowołanych do odbycia zasadniczej służby wojskowej w okresie 18 miesięcy od dnia stawienia się do poboru wojskowy komendant uzupełnień przenosi do rezerwy bez odbycia tej służby w ostatnim dniu tego okresu, jednakże art. 46 ust. 2 tego przepisu jednoznacznie stanowi, że nie ma on zastosowania w przypadku odroczenia tej służby, a także czasowego przebywania za granicą oraz nie stawienia się poborowego na wezwanie organów wojskowych. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w imieniu skarżącego wniósł jego pełnomocnik. W skardze tej zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie postanowień art. 46 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP poprzez jego niezastosowanie, mimo, iż w rozpatrywanej sprawie przepis ten powinien być podstawą rozstrzygnięcia. W motywach skargi podniesiono, że postanowienia art. 46 ust. 3 są samoistną i odrębną podstawą do przeniesienia do rezerwy bez odbycia zasadniczej służby wojskowej. Zdaniem skarżącego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie zamieszczono przekonywującej argumentacji przemawiającej za podjętym rozstrzygnięciem. Według skarżącego w rozpatrywanej sprawie nie ma zastosowania art. 46 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy, gdyż dotyczy on poborowych niepowołanych do odbycia zasadniczej służby w ciągu osiemnastu miesięcy od dnia stawienia się do poboru albo od dnia zgłoszenia się do wojskowego komendanta uzupełnień w celu uregulowania stosunku do powszechnego obowiązku obrony. Z uwagi na to, że skarżący otrzymał decyzję o odroczeniu odbycia zasadniczej służby wojskowej, w stosunku do niego zastosowanie znajduje art. 46 ust. 3 pkt 1 tej ustawy, który stanowi samodzielną podstawę przeniesienia do rezerwy. W odpowiedzi na skargę Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w K. wniósł o oddalenie skargi i przywołał analogiczną argumentację do tej jaką zamieścił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) nie wykazała, aby zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W rozpatrywanej sprawie strony postępowania nie kwestionują ustaleń faktycznych, natomiast prezentują odmienne poglądy prawne i inaczej interpretują stosowane przepisy prawa. Z tego też powodu Sąd w pierwszej kolejności zobligowany jest do przedstawienia stanu faktycznego oraz do przywołania stanu normatywnego w sprawie. Skarżący mocą decyzji Wojskowego Komendanta Uzupełnień w B.-B. z dnia [...] uzyskał odroczenie zasadniczej służby wojskowej ze względu na ważne sprawy osobiste do dnia [...]. W dniu [...] skarżący poinformował powyższy organ o wyjeździe do S. na okres od [...] do [...]. W dniu [...] skarżący zwrócił się do Burmistrza Miasta W. o wydanie orzeczenia o sprawowaniu przez niego bezpośredniej opieki nad członkiem rodziny – matką. W zakresie tym wskazany organ nie podjął rozstrzygnięcia, natomiast Wojskowy Komendant Uzupełnień w B.-B. wzywał skarżącego do stawienia się w dniu [...],[...] i w dniu [...], jednakże nie odbierał on korespondencji, a pismem z dnia [...] wystąpił o przeniesienie do rezerwy. Stosownie do postawień art. 46 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP poborowych niepowołanych do odbycia zasadniczej służby wojskowej w ciągu osiemnastu miesięcy od dnia stawienia się do poboru albo od dnia zgłoszenia się do wojskowego komendanta uzupełnień w celu uregulowania stosunku do powszechnego obowiązku obrony w przypadku, o którym mowa w art. 34, przenosi się do rezerwy w ostatnim dniu tego okresu, z zastrzeżeniem art. 93 ust. 2a i art. 93e. Po myśli art. 46 ust. 2 tej ustawy wskazany powyżej przepis nie ma zastosowania do poborowych, którzy: 1) nie mogli być powołani do odbycia zasadniczej służby wojskowej w okresie, o którym mowa w ust. 1, z powodu odroczenia tej służby albo złożenia wniosku o przeznaczenie do odbycia służby zastępczej; 2) z przyczyn niezależnych od organów wojskowych nie mogli być powołani do odbycia zasadniczej służby wojskowej w terminie określonym w ust. 1 ze względu na: a) odbywanie kary pozbawienia wolności, b) orzeczenie środka karnego pozbawienia praw publicznych, c) czasowe przebywanie za granicą; d) niespełnienie wojskowego obowiązku meldunkowego, e) niestawienie się na wezwanie organów wojskowych w sprawach dotyczących powszechnego obowiązku obrony lub niepoddanie się badaniom lekarskim lub psychologicznym, 3) zostali uznani za czasowo niezdolnych do czynnej służby wojskowej; 4) zostali uznani za niezdolnych do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju; 5) spełnili obowiązek służby wojskowej w innym kraju, którego równocześnie byli lub są obywatelami. Według art. 46 ust. 3 powyższej ustawy poborowych niepowołanych do odbycia zasadniczej służby wojskowej z powodu: 1) odroczenia tej służby, z zastrzeżeniem ust. 4, przenosi się do rezerwy w ostatnim dniu upływu osiemnastu miesięcy następujących pod dniu uchylenia lub wygaśnięcia decyzji o odroczeniu zasadniczej służby wojskowej albo powzięcia wiadomości przez wojskowego komendanta uzupełnień o tym wygaśnięciu, a jeżeli odroczenie zostało udzielone ze względu na pobieranie nauki, w przypadku skreślenia z listy uczniów lub studentów albo wydalenia ze szkoły wyższej, zakładu kształcenia nauczycieli, szkoły podnadgimnazjalnej, a do dnia 31 sierpnia 2008 r. także szkoły ponadpodstawowej, po dniu otrzymania zawiadomienia przez wojskowego komendanta uzupełnień o tym skreśleniu lub wydaleniu; 2) złożenia wniosku o przeznaczenie do odbycia służby zastępczej przenosi się do rezerwy w ostatnim dniu upływu trzydziestu sześciu miesięcy, a w przypadku absolwentów szkół wyższych osiemnastu miesięcy, następujących po dniu przeznaczenia do służby zastępczej, jeżeli poborowy nie został skierowany do odbycia tej służby, albo w ostatnim dniu upływu okresu osiemnastu miesięcy następującego pod dniu uchylenia przeznaczenia do służby zastępczej; 3) odbywania kary pozbawienia wolności lub orzeczenia środka karnego pozbawienia praw publicznych przenosi się do rezerwy w ostatnim dniu upływu osiemnastu miesięcy następujących po dniu otrzymania zawiadomienia przez wojskowego komendanta uzupełnień o odbyciu kary lub zakończeniu obowiązywania środka karnego; 4) czasowego przebywania za granicą albo niespełnienia wojskowego obowiązku meldunkowego, niestawienia się na wezwanie organów wojskowych w sprawach dotyczących powszechnego obowiązku obrony lub niepoddania się badaniom lekarskim lub psychologicznym przenosi się do rezerwy w ostatnim dniu upływu osiemnastu miesięcy następujących po dniu otrzymania zawiadomienia przez wojskowego komendanta uzupełnień o powrocie z zagranicy albo spełnienia wojskowego obowiązku meldunkowego, obowiązku stawienia się na wezwanie organów wojskowych w sprawach dotyczących powszechnego obowiązku obrony lub poddania się badaniom lekarskim lub psychologicznym; 5) uznania za czasowo niezdolnych do czynnej służby wojskowej przenosi się do rezerwy w ostatnim dniu upływu osiemnastu miesięcy następujących po dniu, w którym orzeczenie komisji lekarskiej stwierdzającej zdolność do czynnej służby wojskowej stało się ostateczne; 6) uznania za niezdolnych do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju przenosi się do rezerwy z dniem uprawomocnienia się orzeczenia komisji lekarskiej; 7) spełnienia obowiązku służby wojskowej w innym kraju, którego równocześnie byli lub są obywatelami, przenosi się do rezerwy z dniem otrzymania udokumentowanego zawiadomienia przez wojskowego komendanta uzupełnień o spełnieniu obowiązku służby wojskowej w innym kraju. Z kolei po myśli art. 46 ust. 4 powoływanej ustawy poborowych niepowołanych do odbycia zasadniczej służby wojskowej z powodu odroczenia tej służby, o którym mowa w art. 39 ust. 1 pkt 3, przenosi się do rezerwy po uchyleniu lub wygaśnięciu decyzji przyznającej po raz trzeci to odroczenie. Poborowych niepowołanych do odbycia zasadniczej służby wojskowej lub przeszkolenia wojskowego przenosi do rezerwy wojskowy komendant uzupełnień. Z przedstawionego powyżej stanu normatywnego wynika, że art. 46 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP zawiera unormowanie określające przesłanki przeniesienia poborowego do rezerwy, ich wystąpienie nakłada na organ administracji podjęcie stosownego rozstrzygnięcia. Z kolei art. 46 ust. 2 zawiera wykaz okoliczności wyłączających możliwość przeniesienia poborowego do rezerwy, natomiast art. 46 ust. 3 tej ustawy określa przesłanki, których spełnienie pozwala na przeniesienie takiego poborowego do rezerwy. Zatem art. 46 ust. 1 stanowi podstawowe unormowanie w zakresie przenoszenia poborowych do rezerwy, natomiast art. 46 ust. 3 tej ustawy jest przepisem szczególnym mającym zastosowanie jedynie do wymienionych w nim sytuacji. Tym samym podzielić należy stanowisko pełnomocnika skarżącego prezentowane w odwołaniu i w skardze do tutejszego Sądu, że art. 46 ust. 3 pkt 1 wyżej wymienionej ustawy stanowi samodzielną podstawę do przeniesienia poborowego do rezerwy. Przeprowadzona analiza stanu normatywnego jak również przywołany stan faktyczny w sprawie umożliwiają dokonanie oceny prawidłowości podjętych w sprawie rozstrzygnięć. W pierwszej kolejności przyjdzie stwierdzić, że w sprawie D.C. nie ma zastosowania norma prawna zamieszczona w art. 46 ust. 1 powoływanej ustawy, ponieważ Wojskowy Komendant Uzupełnień w B.-B. decyzją z dnia [...] odroczył zasadniczą służbę wojskową na okres do [...]. Zatem w sprawie skarżącego ewentualną podstawą przeniesienia do rezerwy bez odbycia zasadniczej służby wojskowej może być art. 46 ust. 3 pkt 1 powyższej ustawy. Jednakże przy ocenie sytuacji faktycznej skarżącego nie można pomijać faktu, że skarżący poinformował organ administracji pierwszej instancji o czasowym wyjeździe za granicę na okres od [...] do [...], a okoliczność ta stosownie do postanowień art. 46 ust. 2 pkt 2 lit. "c" w związku z art. 46 ust. 3 pkt 4 powoływanej ustawy stanowi samodzielną podstawę przeniesienia do rezerwy. W tej sytuacji należy rozważyć, czy w przypadku skarżącego pierwszeństwo posiada przesłanka przewidziana treścią art. 46 ust. 3 pkt 1 czy też zastosowanie będzie miała przesłanka zamieszczona w art. 46 ust. 3 pkt 4. Na tak postawione pytanie należy udzielić odpowiedzi negatywnej, otóż art. 46 ust. 2 powoływanej ustawy wymienia okoliczności, których zaistnienie wyłącza stosowanie art. 46 ust. 1, jednakże ustawodawca nie różnicuje sytuacji prawnych regulowanych art. 46 ust. 2 i znajdujących odpowiednie doprecyzowanie w art. 46 ust. 3. Oznacza to, że wystąpienie którejkolwiek przesłanki przewidzianej w art. 46 ust. 2 skutkuje niemożnością zastosowania art. 46 ust. 1, a w przypadku kumulatywnego wystąpienia przesłanek każda z nich musi być odrębnie oceniana i dopiero wówczas, gdy spełnione zostaną wymogi wynikające z wszystkich występujących przesłanek. Zatem zarzuty formułowane w skardze nie mogą zostać uwzględnione, ponieważ nie posiadają one umocowania w przepisach prawa, gdyż organy administracji mogą przenieść poborowego do rezerwy jedynie wówczas, gdy spełnione są wszystkie wymogi wynikające z przepisów prawa i nie zachodzi przesłanka negatywna uniemożliwiająca podjęcie takiego rozstrzygnięcia. W konkluzji tej części rozważań przyjdzie stwierdzić, że organy administracji wojskowej w przypadku skarżącego zobligowane były uwzględnić spełnienie przesłanek przeniesienia poborowego do rezerwy przewidzianych zarówno treścią art. 46 ust. 3 pkt 1 jak i art. 46 ust. 3 pkt 4 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP. W świetle powyższego rozstrzygnięcia tych organów odmawiające przeniesienia skarżącego do rezerwy i argumentacja odwołująca się do nie spełniania wymogów wynikających z postanowień art. 46 ust. 3 pkt 4 są prawidłowe. Na marginesie powyższych uwag przyjdzie zauważyć, że skarżący wbrew twierdzeniom zamieszczonym w odwołaniu i skardze do tutejszego Sądu nie spełnia wymogów do przeniesienia do rezerwy wynikających z postanowień art. 46 ust. 3 pkt 1. Otóż osiemnaście miesięcy od dnia wygaśnięcia decyzji z dnia [...] o odroczeniu odbycia służby upłynęło dopiero w dniu [...], natomiast organ pierwszej instancji w dniu [...] doręczył skarżącemu wezwanie w sprawie powszechnego obowiązku obrony i zobowiązał go do stawienia się w siedzibie organu w dniu [...]. Warto zaznaczyć, że organ takie wezwanie skierował do skarżącego już w dniu [...], jednakże nie zostało ono w sposób prawidłowy doręczone skarżącemu, jednakże wezwanie na [...] zostało skarżącemu doręczone w sposób prawidłowy, ponieważ korespondencja została odebrana przez matkę skarżącego, z którą zamieszkuje i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe oraz sprawuje nad nią bezpośrednią opiekę. Okoliczność ta stosownie do postanowień art. 46 ust. 2 pkt 2 lit. "e" wyżej wymienionej ustawy stanowi przesłankę negatywną do przeniesienia skarżącego do rezerwy i wyłącza możliwość zastosowania względem skarżącego postanowień art. 46 ust. 3 pkt 1 powoływanej ustawy. Podnoszone przez pełnomocnika skarżącego argumenty, iż nie mógł się skarżący stawić na wezwanie organu administracji, ponieważ w tym okresie przebywał poza granicami kraju nie mogą być uwzględnione, a telefoniczne informacje o tym fakcie przez matkę skarżącego nie mogą stanowić formy wypełnienia ciążącego na skarżącym obowiązku, nadto należy zaznaczyć, że skarżący nie może powoływać się na swoje prawa wynikające z niedopełnienia ciążącego na nim obowiązku. Do takiej konkluzji doprowadza analiza sytuacji faktycznej i normatywnej rozpatrywanej sprawy. W podsumowaniu przeprowadzonych rozważań przyjdzie stwierdzić, że skarżący nie spełnia wymogów do przeniesienia do rezerwy określonych zarówno w art. 46 ust. 3 pkt 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP, jak również w art. 46 ust. 3 pkt 4 tej ustawy, a rozstrzygnięcia organów administracji są prawidłowe i nie zawierają uchybień, które uzasadniałyby uwzględnienie wniesionej skargi. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić. SW