IV SA/Gl 612/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik, Sędzia NSA Wiesław Morys, Protokolant st. ref. Agnieszka Janecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2006 r. sprawy ze skargi J. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ś. z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta Ś. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 4 ust.2, art. 6, art. 8 ust. 1, art. 9 ust. 2 i ust.3, art. 23, art. 24, art. 48 ust. 2 pkt 1 i ust. 2 pkt 2 lit. "a" ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił J. Ż. przyznania zasiłku rodzinnego na R. Ż. oraz S. Ż. wraz z dodatkiem z tytułu urodzenia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że świadczenie to winno być rodzinie przyznane przez zakład pracy męża strony, w którym złożył on wniosek o przyznanie stosownego zasiłku. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się J. Ż., która wniosła odwołanie od tej decyzji do organu wyższego stopnia. W odwołaniu tym wyraziła swoje niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia i podniosła, że mąż od dłuższego czasu nie otrzymuje nie tylko wynagrodzenia za pracę ale także i wspomnianego zasiłku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W motywach rozstrzygnięcia organ ten wskazał, że organ pierwszej instancji podejmując własną decyzję nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy zwłaszcza w zakresie statusu zakładu pracy męża strony A w Ś. W następstwie powyższej decyzji organu odwoławczego Prezydent Miasta Ś. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 4 ust. 2, art. 6, art. 8 ust. 1, art. 9 ust. 2 i ust. 3, art. 23, art. 24, art. 48 ust. 2 pkt 1 i ust. 2 pkt 2 lit. "a" ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił J. Ż. przyznania zasiłku rodzinnego na R. Ż. oraz S. Ż. wraz z dodatkiem z tytułu urodzenia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że w rozpatrywanej sprawie właściwym podmiotem do przyznania rodzinie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami jest pracodawca męża strony, którym jest Spółka A w Ś. Zdaniem organu pierwszej instancji nie jest on organem właściwym do ustalenia i wypłaty przedmiotowego zasiłku i przysługujących do niego dodatków. Niewypłacalność pracodawcy nie jest bowiem przesłanką uzasadniającą przejęcie tego zadania przez organ administracji publicznej. Odwołanie od tej decyzji wniosła J. Ż., która ponownie domagała się przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatku z tytułu urodzenia dziecka. Ponownie podniosła, że zakład pracy męża nie wypłaca nie tylko wynagrodzeń ale także i wskazanych zasiłków, nadto wskazała, że z uwagi na sytuację w zakładzie pracy mąż jej nie może rozwiązać stosunku pracy i zarejestrować się w urzędzie pracy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że w przypadku zbiegu prawa rodziców do świadczeń rodzinnych świadczenia te wypłaca się temu z rodziców, który pierwszy złoży wniosek, nadto w okresie od [...] do [...] zasiłki rodzinne wraz z dodatkami przysługującymi do nich wypłacają pracodawcy zatrudniający w dniu [...] co najmniej [...] pracowników, a zakład męża strony zatrudnia [...] pracowników, z tego też powodu jest on zobowiązany do wypłaty wskazanego zasiłku. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosła J. Ż. W skardze tej podniosła, że z uwagi na sytuację w zakładzie pracy męża nie otrzymuje on ani wynagrodzenia ani też należnego zasiłku rodzinnego na starszego syna, nadto wskazała, że mąż składał wniosek o zasiłek rodzinny w zakładzie pracy tylko na starszego syna, natomiast młodszy syn urodził się w [...] i wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem z tytułu urodzenia dziecka w zakładzie pracy nie składał, wniosek taki złożyła skarżąca, która jest także osobą uprawnioną do złożenia takiego wniosku, zatem nie rozumie działań organu administracji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i przywołał analogiczną argumentację jaką zaprezentował w uzasadnieniu swojej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa. Stosownie do postanowień art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie Sąd zetknął się z sytuacją, w której organ odwoławczy dopuścił się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego mogącego mieć wpływ na wynik sprawy. Organy administracji publicznej prowadzące postępowanie obowiązane są stosownie do postanowień art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego działać na podstawie przepisów prawa, co oznacza przestrzeganie przepisów nie tylko prawa materialnego ale również prawa procesowego. W tym miejscu należy zauważyć, że przesłanką uwzględnienia skargi jest zaistnienie sytuacji, w której dostrzeżone uchybienie mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy, co nie jest równoznaczne z tym, że taki wpływ miało. Stosownie do postanowień art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego w toku postępowania organ administracji publicznej podejmuje wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Po myśli art. 77 § 1 wyżej wymienionego Kodeksu organ administracji publicznej obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Na wstępie przyjdzie zauważyć, że zadaniem administracji publicznej jest służyć, pomagać i zaspokajać potrzeby członków danej wspólnoty, która daną administrację powołała. Oznacza to, że administracja powołana jest dla zaspokajania potrzeb członków wspólnoty. Przypomnienie celu administracji publicznej jest niezbędne w rozpatrywanej sprawie, ponieważ z działań organów tej administracji, jak również z treści uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji można wywnioskować, że jest odmiennie, że to członkowie wspólnoty, czyli mieszkańcy gminy są "dla administracji". Zdaniem Sądu organ administracji pierwszej instancji w takiej sytuacji w jakiej się znaleźli pracownicy Spółki A w Ś. winien podjąć wszelkie możliwe i zgodne z obowiązującymi przepisami prawa działania zmierzające do wspomożenia tych pracowników i będących na ich utrzymaniu osoby, a nie "zasłaniać się" przepisami prawa. Na marginesie należy zauważyć, że w okresie, w którym rozpatrywana była przedmiotowa sprawa nie obowiązywał jeszcze przepis art. 49 ust. 4, który nakazuje realizację świadczeń rodzinnych jednemu podmiotowi, zatem nic nie stało na przeszkodzie by organ administracji rozstrzygnął sprawę we własnym zakresie, tym bardziej że zadanie to realizowane jest jako zadanie zlecone gminie z zakresu administracji rządowej i środki są gminie przekazywane z budżetu państwa. Zatem w sprawie tej chodzi jedynie o ustalenie podmiotu wypłacającego to świadczenie. Przesłanką rozstrzygnięć organu pierwszej instancji w rozpatrywanej sprawie jest treść art. 48 ust. 2 pkt 2 lit. "a" ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 228, poz. 2255 ze zm.), z którego wynika, że do dnia przekazania sprawy do organu właściwego, podmiotami uprawnionymi do przyznania i wypłaty zasiłku rodzinnego oraz przysługujących do niego dodatków, są pracodawcy zatrudniający w dniu 31 marca 2004 r. co najmniej 5 pracowników. Nadto akcentuje się treść art. 27 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy, zgodnie z którym w przypadku zbiegu prawa rodziców świadczenia te wypłaca się temu z rodziców, który pierwszy złożył wniosek. W rozpatrywanej sprawie kluczową rolę odgrywa art. 27 ust. 1 wskazanej ustawy. Otóż organy obu instancji przyjęły, że mąż skarżącej złożył wniosek o przyznanie świadczenia rodzinnego w zakładzie pracy – Spółce A w Ś. i przyznany został mu zasiłek rodzinny. Jednakże przedstawione Sądowi akta administracyjne wskazanego faktu nie potwierdzają. Z analizy tych akt wynika, że gdy skarżąca składała swój wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego w dniu [...] mąż jej złożył oświadczenie z którego wynika, że w związku z niewypłacaniem przez zakład pracy poborów i zasiłku rodzinnego występuje o przyznanie tego zasiłku niepracującej żonie. Nadto wskazał, że z uwagi na sytuację w zakładzie pracy związaną z brakiem personelu zajmującego się sprawami pracowniczymi niemożliwe jest załatwienie jakiejkolwiek sprawy, w tym dokumentów niezbędnych do ustalenia prawa do wskazanego zasiłku. Ze wskazanego oświadczenia nie wynika, by mąż skarżącej w sposób prawnie skuteczny złożył u swojego pracodawcy wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego. Z treści tego oświadczenia można wywnioskować, że mąż skarżącej z uwagi na brak odpowiedniego personelu w zakładzie pracy w sposób skuteczny nie złożył stosownego wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego, a tym samym pracodawca nie stał się podmiotem zobowiązanym do wypłaty wskazanego zasiłku. Okolicznością, która pozwala w ten sposób widzieć sytuację jest fakt, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych w części przejął obowiązki pracodawcy z uwagi na nie realizowanie określonych zadań przez pracodawcę, co znalazło potwierdzenie w piśmie z dnia 3 lutego 2005 r.. z którego wynika, że od [...] do [...] ZUS wypłacał świadczenia z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. W ramach prowadzonego postępowania administracyjnego organy obu instancji nie zwróciły uwagi na wskazaną okoliczność i nie wyjaśniły jej. Brak wyjaśnienia tej okoliczności ma istotne znaczenie dla rozpatrywanej sprawy, ponieważ gdyby mąż skarżącej w sposób skuteczny wniosku nie złożył to wówczas nie ma zastosowania treść art. 27 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, że w przypadku zbiegu praw pierwszeństwo ma ten, kto pierwszy złoży stosowny wniosek. Zatem organy administracji wbrew postanowieniom art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego nie przeprowadziły postępowania dowodowego w sprawie w sposób wyczerpujący, wyjaśniając wszystkie okoliczności sprawy, ponieważ nie wyjaśniły kluczowej dla sprawy okoliczności wpływającej na ustalenie podmiotu uprawnionego do realizacji wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego. W świetle powyższych ustaleń należy uznać, że wyczerpana została przesłanka uwzględnienia wniesionej skargi przewidziana treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ organy administracji dopuściły się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd zdecydował się uchylić zaskarżoną decyzję jak również poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji z tego powodu, że niezbędne są w sprawie działania organu pierwszej instancji. Organ ten w pierwszej kolejności winien ustalić, czy skarżąca za wskazany okres otrzymała zasiłek rodzinny z przewidzianym dodatkiem, ponieważ to będzie przesądzało o działaniach jakie ten organ będzie obowiązany podjąć, otóż w przypadku, gdy zakład pracy męża skarżącej faktycznie wypłacił mu zasiłek rodzinny wraz ze wskazanym dodatkiem to wówczas prowadzenie tego postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącej stanie się bezprzedmiotowe co skutkować będzie niezbędnością umorzenia tego postępowania, natomiast gdyby okazało się, że mąż skarżącej nie otrzymał zasiłku rodzinnego, to wówczas organ ten winien kierując się wskazaniami zamieszczonymi w niniejszym wyroku podjąć stosowne działania. Sąd nie orzekał o wykonalności zaskarżonej decyzji po myśli art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z tego powodu, że mocą tej decyzji odmówiono skarżącej przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem z tytułu urodzenia dziecka. Wobec powyższego stosownie do postanowień art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.